تیرنگ، الهام دهقان:
مازندران بار دیگر در آستانه یکی از تماشاییترین فصلهای طبیعت خود قرار گرفته است؛ فصلی که با تغییر چهره آسمان و رسیدن نخستین گروههای پرندگان مهاجر، تالابها، آببندانها و زیستگاههای آبی استان جان تازهای میگیرند. پرندگانی که هزاران کیلومتر را برای یافتن زیستگاهی امن و مناسب طی میکنند، حالا آرامآرام خود را به مازندران رساندهاند تا زمستان را در یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در شمال کشور سپری کنند.
ورود پیشقراولان پرندگان مهاجر به تالابها و آببندانهای مازندران را میتوان آغاز یکی از مهمترین دورههای زیستمحیطی استان دانست؛ دورهای که علاوه بر اهمیت طبیعی، برای علاقهمندان به طبیعت، عکاسان حیاتوحش و پرندهنگران نیز فرصتی برای مشاهده جلوهای متفاوت از تنوع زیستی مازندران فراهم میکند.
✓پیشقراولان مهاجران به مازندران رسیدند
معاون محیط زیست طبیعی ادارهکل محیط زیست مازندران از آغاز ورود پیشقراولان پرندگان مهاجر به تالابها و آببندانهای استان خبر داد و گفت: با تداوم بارشها، جمعیت این پرندگان در زیستگاههای آبی مازندران افزایش مییابد.
روحالله اسماعیلی معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست مازندران اظهار کرد: با تغییر فصول و بارشهای اخیر درهای طبیعت مازندران به روی پیشقراولان پرندگان مهاجر باز شده است.وی افزود: انتظار میرود با تداوم روند بارشها، شاهد افزایش جمعیت این پرندگان در تالابها و آببندانهای استان باشیم.معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست مازندران با تأکید بر اهمیت بالای این گونهها، خاطرنشان کرد: پرندگان مهاجری که هر ساله برای زمستانگذرانی از عرضهای شمالی وارد استان میشوند، اغلب از گونههای نادر و در معرض خطر انقراض هستند؛ از این رو حفاظت از آنها یک اولویت است.
اسماعیلی تصریح کرد: با ورود این پرندگان به زیستگاهها، گشتها و پایشهای محیطبانان در تمامی نقاط تالابی استان با جدیت و شدت بیشتری دنبال خواهد شد تا امنیت زیستگاههای این گونههای حساس تضمین شود.
مهاجرت پرندگان، چرخهای طبیعی است که بقای بسیاری از گونهها به آن وابسته است. پرندگانی که از مناطق سردسیر و عرضهای شمالی راهی جنوب میشوند، در مسیر خود به زیستگاههایی نیاز دارند که بتوانند در آنها استراحت کنند، غذا بیابند و انرژی لازم برای ادامه مسیر یا گذراندن فصل سرد را به دست آورند.
در این میان، تالابها و آببندانهای مازندران نقش مهمی دارند. وجود منابع آبی، پوشش گیاهی و ظرفیتهای غذایی، این مناطق را به مقصدی مناسب برای گونههای مختلف تبدیل کرده است. به همین دلیل، وضعیت زیستگاههای آبی استان در ماههای پیشرو اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
بارشهای مناسب نیز میتواند شرایط زیستگاهی را برای حضور شمار بیشتری از پرندگان مهاجر فراهم کند. البته افزایش جمعیت پرندگان مهاجر در یک منطقه، مسئولیت بیشتری نیز برای دستگاههای متولی، محیطبانان و حتی جوامع محلی ایجاد میکند؛ چراکه حضور این گونهها زمانی به یک اتفاق مثبت زیستمحیطی تبدیل میشود که امنیت آنها در زیستگاه تضمین شده باشد.
✓روایت یک پرندهنگر از رسیدن مهاجران
برای پرندهنگران، آغاز فصل مهاجرت و رسیدن نخستین پرندگان مهاجر یعنی دوباره باید چشمها را به آسمان، حاشیه آب و نیزارها دوخت و منتظر ثبت لحظههایی ماند که شاید تنها چند ثانیه دوام داشته باشند.
یکی از پرندهنگران مازندرانی در گفتوگویی درباره حالوهوای این روزهای تالابها میگوید: «برای کسی که به پرندهنگری علاقه دارد، رسیدن نخستین مهاجران نشانه شروع یک فصل متفاوت است. وقتی پرندهای را میبینی که مسیر طولانی مهاجرت را طی کرده و حالا در یک آببندان یا تالاب مازندران فرود آمده، بیشتر از اینکه فقط یک تصویر زیبا ببینی، بخشی از یک چرخه بزرگ طبیعت را مشاهده میکنی.»
او ادامه میدهد: «مهمترین موضوع برای ما این است که مردم هنگام حضور در طبیعت، فاصله خود را با پرندگان حفظ کنند. نزدیک شدن بیش از اندازه، ایجاد سروصدا یا هر اقدامی که باعث برهم خوردن آرامش آنها شود، میتواند برای پرندگان مهاجر مشکلساز باشد.»
حفاظت از پرندگان مهاجر فقط وظیفه محیطبانان نیست. گردشگران، طبیعتگردانان، عکاسان، جوامع محلی و همه کسانی که به زیستگاههای آبی سر میزنند نیز در حفظ آرامش این مناطق سهم دارند.
اهمیت حضور پرندگان مهاجر زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم برخی از این گونهها با تهدیدهای مختلفی روبهرو هستند. کاهش کیفیت زیستگاهها، مزاحمتهای انسانی، شکار و تغییر شرایط طبیعی میتواند امنیت این پرندگان را با خطر مواجه کند.
از همین رو تأکید ادارهکل محیط زیست مازندران بر افزایش گشت و پایش در نقاط تالابی استان، اهمیت ویژهای دارد. محیطبانان در ماههای حضور پرندگان مهاجر باید مراقب باشند زیستگاهها برای این مهمانان فصلی امن باقی بماند؛ مهمانانی که هر سال مسیر طولانی مهاجرت را طی میکنند و بخشی از تنوع زیستی ارزشمند مازندران را شکل میدهند.
مازندران در سالهای مختلف میزبان شمار قابل توجهی از پرندگان مهاجر بوده و تالابها و آببندانهای آن بخشی از مسیر مهاجرت پرندگان در منطقه به شمار میروند. بنابراین حفاظت از این زیستگاهها صیانت از یک زنجیره طبیعی گسترده است که فراتر از مرزهای استان و حتی کشور معنا پیدا میکند.
اکنون با رسیدن نخستین پیشقراولان، فصل تازهای در تالابهای مازندران آغاز شده است. بارشها اگر ادامه پیدا کند و شرایط زیستگاهی مناسب باقی بماند، انتظار میرود شمار بیشتری از این پرندگان وارد استان شوند.
آسمان مازندران بار دیگر شاهد پرواز مسافرانی خواهد بود که مقصدشان را بر اساس غریزه، طبیعت و حافظه مهاجرتی خود پیدا میکنند؛ پرندگانی که آمدنشان برای طبیعت یک پیام روشن دارد: فصل مهاجرت آغاز شده و تالابهای مازندران دوباره میزبان زندگیاند.
