رقیه سعیدی نژاد
استان مازندران، سرزمینی که همواره به خاطر سرسبزی و آرامش سواحل خزر شناخته میشود، از دریچه نگاه مردمش، پیوندی عمیق و غیرقابلانکار با وقایع و تنشهای جنوب کشور دارد. اگرچه کیلومترها فاصله جغرافیایی میان شالیزارهای مازندران و آبهای گرم خلیج فارس وجود دارد، اما نبض مردم این دیار همواره با امنیت ملی و رویدادهای جنوب هماهنگ است. در گفتگوهایی که با اقشار مختلف مردم از ساری و بابل گرفته تا آمل و نوشهر انجام شد، نوعی همبستگی ملی و حساسیت ویژه نسبت به آنچه «تجاوز و جنگ تحمیلی از سوی امریکایی-صهیونیستی» خوانده میشود، به وضوح دیده میشود.
سفر به شهرهای مازندران و گفتگو با بازنشستگان، جوانان و کسبه، این نکته را روشن میکند که مردم این خطه، جنگ را یک مفهوم انتزاعی یا دور نمیبینند. بسیاری از خانوادههای مازندرانی در طول دهههای گذشته، فرزندان خود را برای حفاظت از مرزهای آبی در جنوب راهی آن دیار کردهاند. وقتی صحبت از «جنگ تحمیلی» در نوار جنوبی کشور میشود، اولین واکنشی که در مازندران مشاهده میکنیم، یک واکنش عاطفی است. و بعد همدردی و احساس غرابت و نگرانی است
یک کاسب ساروی میگوید: «ما اگرچه در شمال زندگی میکنیم، اما خلیج فارس را خانه خودمان میدانیم. وقتی میشنویم که آمریکاییها و اسرائیلیها تهدید میکنند یا درگیری ایجاد میکنند، انگار امنیت خانه خودمان به خطر افتاده است. ما فرزندانمان را برای دفاع از این مرز و بوم دادهایم و نسبت به هرگونه تعرضی بسیار حساسیم ما اعضای یک خانواده ایم هموطن هستیم و هر زخمی به هرجای میهن ما زده شود دل ما به درد می آید.»
خانم حمیدی ۴۵ ساله خانه دار می گوید: برخلاف تصور برخی ها که ممکن است فکر کنند دغدغه ما مردم مازندران محدود به مسائل معیشتی یا کشاورزی است، در صورتیکه مردم مازندران با دقت اخبار مربوط به تحرکات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در خلیج فارس را رصد میکنند و بسیار نگران هستند حتی در جمع دونفره صحبت از ظلم ظالمان است و نگرانی از شیطنت ها و بمباران مردم جنوب ما همیشه آماده ایم تا از کشورمان حمایت کنیم با هر روشی که لازم باشد حضور در میادین و هر شکل ممکن دیگر.
اکثریت افرادی که مورد پرسش قرار گرفتند، بر این باورند که عامل اصلی تنش در جنوب، نه قدرتهای منطقهای، بلکه حضور نیروهای فرامنطقهای است.نکته امیدوارکنندهای که در کلام مردم مازندران موج میزند، اعتماد به توان نظامی جمهوری اسلامی در برابر تهدیدات است.
یک معلم اهل آمل در این باره میگوید: «ما از جنگ استقبال نمیکنیم، چون از پیامدهای آن آگاهیم، اما مردم ما به قدرت بازدارندگی کشورشان افتخار میکنند. وقتی مردم میبینند که علیرغم فشارهای سنگین و جنگ اقتصادی و نظامی، کشور در برابر آمریکا ایستاده است، نوعی غرور ملی شکل میگیرد.
در شهرهای مختلف مازندران، یادمانها و گلزارهای شهدا روایتگر پیوند این استان با جبهههای جنوب است. در گفتگو با خانوادههای شهدا و جانبازان در چالوس و تنکابن، مفهوم «جنگ تحمیلی» با خاطرات تلخ و شیرین گره خورده است. آنها معتقدند که نسل جدید باید بداند که امنیت امروز، حاصل ایستادگی در برابر ائتلافهای قدرتطلبی است که سعی داشتند سرنوشت کشور را در جنوب رقم بزنند.
یکی از جانبازان جنگ که در سالهای دفاع مقدس در مناطق جنوبی حضور داشته، میگوید: آنچه امروز در جنوب میبینیم، ادامه همان راهبرد دشمنان است. تغییر ابزارها از جنگ مستقیم به فشارهای نیابتی یا توطئههای صهیونیستی، ماهیت دشمنی آنها را تغییر نداده است. مردم مازندران این را به خوبی درک میکنند و به همین دلیل است که هر زمان نیاز بوده، در صف اول حمایت از آرمانهای ملی قرار گرفتهاند.
در کنار این حساسیتهای ملی، مردم مازندران دغدغههای اقتصادی را نیز با بحث امنیت ملی پیوند میدهند. بسیاری از مردم معتقدند که جنگ یا تهدیدات سایه، بر اقتصاد کشور و بالطبع زندگی آنها در شمال تأثیر مستقیم دارد. با این حال، در پاسخ به این پرسش که «آیا برای مقابله با این توطئهها حاضرید هزینهای بپردازید؟»، پاسخها اکثر مردم مثبت است.
این نشان میدهد که مفهوم «امنیت» در ذهن مردم مازندران بر مفاهیم رفاهی تقدم دارد. آنها میدانند که بدون امنیت در جنوب، نه تنها شمال بلکه هیچ نقطه از کشور نیز روی آرامش نخواهد دید.
کیانوش جوان ۳۰ ساله جزو نخبگان کشوری می گوید : ما امروز نگران نیستیم که جنگ چه خواهد شد چون این کشور سالها به انحاء مختلف مورد تهاجم واقع شده و نشان داد همیشه از قبل آماده تر است تا دفع متخاصم کند فردای ایران با وجود نیروهای نظامی قوی و احاد مردم دلسوز قطعا آباد است چون باوجود رهبری مقتدر سالهادر سایه حضرت ولی عصر عج به بهترین شکل اداره شده
اما اینکه تکلیف نامشخص است و هر لحظه دشمن به خود اجازه می دهد آرامش مردم کشورمان را زیر سوال ببرد موجب نگرانی است و امیدواریم مردم جنوب ایران مطلع باشند که با هر لحظه ناامنی در آن منطقه کل کشور ناامن می شود و آنها تنها نیستند ما همه باهم هستیم تا دفع نهایی زباله های تاریخ بشریت از پا نخواهیمنشست.
گزارش میدانی از مازندران نشان میدهد که «جنگ تحمیلی» در اذهان عمومی این استان، فراتر از یک رویداد تاریخی است؛ بلکه یک وضعیت «مداوم» تلقی میشود. مردم مازندران با نگاهی هوشمندانه و با تکیه بر تجربیات تاریخی، ضمن اینکه بر ضرورت حفظ صلح تأکید دارند، در برابر آنچه به عنوان دخالتهای مخرب آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنوب کشور یاد میکنند، یکپارچه ایستادهاند.
این روایت شمال از جنوب، روایتی از همبستگی، هوشیاری و میهنپرستی است.
هادیان فر کارمند سازمان دولتی در ساری: مردم مازندران، اگرچه دور از ساحل خلیج فارس هستند، اما قلبشان برای وجب به وجب خاک این سرزمین میتپد و امنیت جنوب را به مثابه امنیت خود میدانند. این استان با روحیه سلحشوری و تاریخی خود، همواره آماده است تا در کنار سایر هموطنان، در برابر هرگونه تجاوزی که کیان ملی را هدف قرار دهد، با تمام وجود ایستادگی کند.
گفتنی است این گزارش بر اساس تحلیل دیدگاههای عمومی و فضای گفتمانی حاکم در جامعه استان مازندران تنظیم شده و بازتابی از روحیه ملیگرایانه و حساسیتهای مردم این دیار نسبت به مسائل کلان امنیت ملی است.
