خون تازه در رگ‌های جنگل
خون تازه در رگ‌های جنگل
جنگل‌های هیرکانی تنها مجموعه‌ای از درختان سرسبز نیستند؛ این پهنه ارزشمند، بخشی از هویت طبیعی ایران و میراثی چند میلیون ساله است که از گزند یخبندان‌های بزرگ زمین جان سالم به در برده و امروز همچنان در دامنه‌های شمال کشور نفس می‌کشد.

 

تیرنگ، رضا شریعتی:

جنگل‌های هیرکانی تنها مجموعه‌ای از درختان سرسبز نیستند؛ این پهنه ارزشمند، بخشی از هویت طبیعی ایران و میراثی چند میلیون ساله است که از گزند یخبندان‌های بزرگ زمین جان سالم به در برده و امروز همچنان در دامنه‌های شمال کشور نفس می‌کشد. درختان تنومند، گونه‌های گیاهی کم‌نظیر، حیات وحش متنوع و نقش بی‌بدیل این جنگل‌ها در حفظ منابع آب و خاک، هیرکان را به یکی از مهم‌ترین ذخایر طبیعی جهان تبدیل کرده است.

 

با این حال، این میراث ارزشمند سال‌هاست زیر فشار تهدیدهای مختلف قرار دارد. قاچاق چوب، تصرف اراضی ملی، چرای بی‌رویه دام، آتش‌سوزی‌های طبیعی و انسانی، ساخت‌وسازهای غیرمجاز و تغییر کاربری عرصه‌های طبیعی تنها بخشی از چالش‌هایی است که جنگل‌های شمال با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. در چنین شرایطی حفاظت از این سرمایه ملی تنها با نصب تابلوهای هشدار یا تصویب قوانین امکان‌پذیر نیست؛ بلکه نیازمند حضور نیروهای متخصص، آموزش‌دیده و متعهدی است که در میدان عمل از این ثروت ملی پاسداری کنند.

 

یکی از مهم‌ترین مشکلات سال‌های اخیر در حوزه حفاظت منابع طبیعی، کمبود نیروی انسانی بوده است. گستردگی عرصه‌های جنگلی و دشواری‌های جغرافیایی منطقه سبب شده است که شمار موجود نیروهای حفاظتی در بسیاری از مواقع پاسخگوی حجم مأموریت‌ها نباشد. جنگلبانان و نیروهای یگان حفاظت در شرایطی فعالیت می‌کنند که گاه باید هزاران هکتار عرصه طبیعی را تحت نظارت خود داشته باشند؛ مسئولیتی سنگین که بدون نیروی کافی، فشار مضاعفی را بر بدنه حفاظت وارد می‌کند.

 

اکنون خبر صدور مجوز جذب نیروهای بومی متخصص و کارآمد برای تقویت یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران، امید تازه‌ای را برای افزایش توان حفاظتی جنگل‌های هیرکانی ایجاد کرده است. تصمیمی که می‌تواند بخشی از کمبودهای سال‌های گذشته را جبران کرده و سطح نظارت بر عرصه‌های جنگلی را افزایش دهد.

 

اهمیت این اقدام زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم حفاظت از جنگل صیانت از منابع آب، جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ تنوع زیستی و تضمین آینده نسل‌های بعدی است. هر نیروی تازه‌ای که به بدنه حفاظت اضافه می‌شود، در واقع حلقه‌ای جدید در زنجیره دفاع از طبیعت کشور خواهد بود.

 

از این منظر، جذب نیروهای جدید را می‌توان سرمایه‌گذاری برای آینده محیط زیست و منابع طبیعی کشور دانست؛ اقدامی که اگر با آموزش، تجهیز و حمایت مستمر همراه شود، می‌تواند نقش مؤثری در حفاظت از جنگل‌های ارزشمند شمال ایفا کند.

 

 

✓نیروهای تازه نفس در راه جنگل‌های شمال

 

فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران-ساری از صدور مجوز برای جذب نیروهای بومی متخصص و کارآمد به‌منظور تقویت بدنه حفاظتی جنگل‌های هیرکانی خبر داد.

داریوش مهدی‌زاده، اظهار کرد: در حالی که نیمی از ردیف‌های شغلی یگان حفاظت بلاتصدی بود، مجوز برای جذب نیروهای بومی متخصص و کارآمد به‌منظور تقویت بدنه حفاظتی جنگل‌های هیرکانی صادر شده است.وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از نیروهای کارآمد افزود: جذب نیروهای جدید، کمبودهای فعلی ما را در امر حفاظت از عرصه‌های ارزشمند هیرکانی به‌طور قابل‌توجهی جبران می‌کند و توان عملیاتی یگان را ارتقا خواهد داد.فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران-ساری خاطرنشان کرد: در حال حاضر بیش از یک هزار و ۳۰۰ نفر از نیروهای حفاظتی، مسئولیت حراست از یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار از اراضی جنگلی منطقه ساری را بر عهده دارند که با ورود نیروهای جدید، سطح نظارت بر این سرمایه‌های ملی افزایش می‌یابد.

 

✓سخن پایانی

 

صدور مجوز جذب نیروهای جدید برای یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران را باید یکی از مهم‌ترین گام‌ها در مسیر تقویت حفاظت از جنگل‌های هیرکانی دانست. عرصه‌هایی که تنها متعلق به مردم امروز نیستند بلکه میراث مشترک نسل‌های آینده هستند و هرگونه کوتاهی در حفاظت از آنها، خسارتی خواهد بود که جبران آن به سادگی ممکن نیست.

 

واقعیت آن است که تهدیدهای پیش روی جنگل‌های شمال هر روز پیچیده‌تر می‌شود. افزایش ارزش اقتصادی زمین، گسترش ساخت‌وسازها، فعالیت سودجویان و فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، مسئولیت نهادهای حفاظتی را سنگین‌تر از گذشته کرده است. در چنین شرایطی حضور نیروهای آموزش‌دیده و آشنا به شرایط محلی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از تخلفات و مدیریت بحران‌ها داشته باشد.

 

استفاده از نیروهای بومی نیز مزیت مهم دیگری به شمار می‌رود. این نیروها علاوه بر شناخت دقیق جغرافیا، راه‌های دسترسی و ویژگی‌های منطقه، ارتباط نزدیک‌تری با جوامع محلی دارند و همین مسئله می‌تواند اثربخشی مأموریت‌های حفاظتی را افزایش دهد. تجربه نشان داده است که حفاظت موفق از منابع طبیعی زمانی محقق می‌شود که مشارکت مردم و حضور نیروهای آشنا به فرهنگ و شرایط منطقه در کنار یکدیگر قرار گیرد.

 

با این حال، جذب نیرو به تنهایی کافی نیست. تجهیزات مناسب، آموزش‌های تخصصی، به‌روزرسانی امکانات پایش، حمایت‌های حقوقی و ارتقای شرایط کاری نیروهای حفاظتی از جمله الزامات موفقیت این طرح به شمار می‌رود. جنگلبانان در بسیاری از مواقع نخستین افرادی هستند که با متخلفان، قاچاقچیان چوب یا عوامل تخریب منابع طبیعی روبه‌رو می‌شوند و انجام این مأموریت بدون پشتیبانی مناسب امکان‌پذیر نخواهد بود.

 

جنگل‌های هیرکانی امروز بیش از هر زمان دیگری به مراقبت نیاز دارند. درختانی که قرن‌ها ایستاده‌اند، نباید قربانی کمبود امکانات یا ضعف نظارت شوند. هر درختی که حفظ می‌شود، سهمی در حفظ آب، خاک، هوا و حیات این سرزمین دارد.

 

ورود نیروهای تازه‌نفس به یگان حفاظت می‌تواند آغازی برای فصل جدیدی از صیانت از طبیعت شمال باشد؛ فصلی که در آن چشم‌های بیشتری مراقب جنگل هستند و دست‌های بیشتری برای حفاظت از این میراث جهانی تلاش می‌کنند. اگر این مسیر با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت مستمر ادامه یابد، می‌توان امیدوار بود که جنگل‌های هیرکانی همچنان سرسبز و استوار برای نسل‌های آینده باقی بمانند؛ میراثی که ارزش آن بسیار فراتر از چوب، زمین و منابع اقتصادی است و بخشی از هویت طبیعی ایران را تشکیل می‌دهد.