تیرنگ، رضا شریعتی:
با نزدیک شدن به فصل تابستان، مازندران بار دیگر در آستانه یکی از پرترددترین دورههای گردشگری سال قرار گرفته است. این استان که بهعنوان مهمترین مقصد سفرهای داخلی در شمال کشور شناخته میشود، هر ساله میزبان میلیونها مسافر از نقاط مختلف ایران است؛ مسافرانی که عمدتاً برای استفاده از سواحل دریا، جنگلهای هیرکانی و جاذبههای طبیعی راهی این منطقه میشوند.
اما در کنار این فرصت بزرگ اقتصادی و اجتماعی، یک چالش جدی و تکرارشونده نیز وجود دارد؛ موضوعی به نام ایمنی و سالمسازی سواحل. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که همزمان با افزایش حضور مسافران در سواحل، آمار حوادث دریایی و غرقشدگی نیز افزایش مییابد؛ مسئلهای که ضرورت مدیریت یکپارچه و تقویت طرحهای سالمسازی دریا را بیش از پیش برجسته میکند.
✓ظرفیت گردشگری در برابر چالش ایمنی
مازندران از نظر ظرفیت گردشگری ساحلی یکی از غنیترین استانهای کشور است. گستره طولانی نوار ساحلی، دسترسی آسان از استانهای مرکزی و شمال غرب، و تنوع خدمات گردشگری، این منطقه را به مقصد اصلی سفرهای تابستانی تبدیل کرده است. همین ویژگیها باعث شده که در برخی روزهای اوج سفر، جمعیت حاضر در سواحل چندین برابر ظرفیت استاندارد باشد.
این حجم از حضور، اگر بدون مدیریت ایمنی و نظارت کافی باشد، میتواند فشار زیادی بر زیرساختهای امدادی و خدماتی وارد کند. به همین دلیل، موضوع سالمسازی دریا یک ضرورت حیاتی در مدیریت گردشگری استان محسوب میشود.
✓طرحهای سالمسازی؛ از ایده تا اجرا
در سالهای اخیر طرحهای مختلفی برای ساماندهی سواحل و افزایش ایمنی گردشگران اجرا شده است. ایجاد طرحهای سالمسازی، استقرار ناجیان غریق، تعیین محدودههای شنا و نصب تابلوهای هشداردهنده از جمله اقداماتی است که با هدف کاهش حوادث انجام شده است.
با این حال، کارشناسان معتقدند که اجرای این طرحها هنوز با استانداردهای مطلوب فاصله دارد. پراکندگی نقاط حادثهخیز، کمبود نیروی انسانی آموزشدیده و ضعف در فرهنگسازی عمومی از جمله چالشهایی است که همچنان در سواحل مازندران دیده میشود.
✓نقش آموزش و فرهنگسازی
یکی از مهمترین عوامل در کاهش حوادث دریایی، افزایش آگاهی عمومی است. بسیاری از حوادث غرقشدگی نه به دلیل نبود امکانات، بلکه به دلیل بیتوجهی به هشدارها و ورود به مناطق خطرناک رخ میدهد. بنابراین آموزش مسافران و بومیان، نقش تعیینکنندهای در کاهش این آمار دارد.
اطلاعرسانی دقیق، نصب علائم هشدار در نقاط پرخطر، استفاده از رسانهها و شبکههای اجتماعی و حضور فعال نیروهای امدادی در ساحل میتواند در ارتقای سطح ایمنی بسیار مؤثر باشد.
✓فشار گردشگری و ضرورت مدیریت یکپارچه
افزایش سفرهای تابستانی اگر درست مدیریت نشود یک چالش ایجاد می کند. ترافیک سنگین، کمبود امکانات رفاهی، فشار بر منابع آب و برق و افزایش تولید زباله از جمله پیامدهای این حجم از سفرهاست.
در این میان، سواحل بهعنوان حساسترین بخش گردشگری، نیازمند مدیریت ویژه هستند. هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، شهرداریها، هلالاحمر، ناجیان غریق و نهادهای گردشگری میتواند نقش مهمی در کنترل وضعیت داشته باشد.
✓اقتصاد گردشگری در برابر هزینههای پنهان
گردشگری ساحلی برای مازندران یک منبع مهم درآمدی محسوب میشود. حضور مسافران باعث رونق کسبوکارهای محلی، افزایش اشتغال و رشد خدمات گردشگری میشود. اما در کنار این مزایا، هزینههای پنهانی نیز وجود دارد؛ از جمله هزینههای امداد و نجات، خسارتهای انسانی ناشی از حوادث و فشار بر زیرساختهای شهری.
اگر موضوع ایمنی و سالمسازی بهدرستی مدیریت نشود، این هزینهها میتواند بخشی از منافع اقتصادی گردشگری را تحتالشعاع قرار دهد.
✓ضرورت بازنگری در مدیریت سواحل
با توجه به روند رو به رشد سفرها، به نظر میرسد مدیریت سواحل مازندران نیازمند بازنگری جدی است. تمرکز بر نقاط حادثهخیز، افزایش تعداد ناجیان غریق در فصل اوج سفر، تجهیز امکانات امدادی و توسعه زیرساختهای استاندارد شنا میتواند به کاهش خطرات کمک کند.
همچنین استفاده از فناوریهای نوین مانند پایش تصویری، سیستمهای هشدار سریع و اپلیکیشنهای اطلاعرسانی میتواند در مدیریت بهتر سواحل نقش مهمی ایفا کند.
✓سخن پایانی
مازندران در آستانه یکی از پرترافیکترین فصلهای گردشگری خود قرار دارد؛ فصلی که هم فرصت است و هم مسئولیت. از یک سو، رونق اقتصادی و افزایش حضور گردشگران، و از سوی دیگر، ضرورت حفظ جان و ایمنی مسافران.
سالمسازی دریا و ساماندهی سواحل یک الزام مدیریتی است. آینده گردشگری مازندران زمانی تضمین خواهد شد که امنیت، آموزش، مدیریت و فرهنگسازی در کنار هم قرار گیرند. در غیر این صورت، ظرفیتهای گردشگری میتواند با چالشهای جدی مواجه شود.
تابستان برای مازندران فصل آزمون مدیریت، ایمنی و مسئولیتپذیری است.
