تیرنگ:
کاهش نرخ فرزندآوری و افزایش روند سالمندی جمعیت، سالهاست که به یکی از دغدغههای اصلی برنامهریزان و مسئولان کشور تبدیل شده است. موضوعی که بهعنوان یک چالش راهبردی در ابعاد مختلف مورد توجه قرار گرفته است. کارشناسان جمعیتشناسی معتقدند ادامه روند کاهش زاد و ولد میتواند در دهههای آینده ساختار جمعیتی کشور را با تغییرات عمیق و بعضاً جبرانناپذیر مواجه کند؛ تغییراتی که آثار آن در بازار کار، نظام بازنشستگی، خدمات درمانی و پویایی اجتماعی بهوضوح نمایان خواهد شد.
استان مازندران نیز بهعنوان یکی از استانهای مهم کشور، در سالهای اخیر با نشانههای آشکاری از کاهش نرخ باروری و افزایش میانگین سنی جمعیت روبهرو شده است. آمارهای رسمی نشان میدهد فاصله میان تعداد ولادتها و فوتیها در برخی مناطق استان به شکل نگرانکنندهای در حال افزایش است؛ موضوعی که زنگ خطر ورود به دورهای از کاهش جمعیت فعال و گسترش سالمندی را به صدا درآورده است.
در چنین شرایطی، توجه به سیاستهای تشویقی، افزایش آگاهی عمومی و ایجاد گفتمان اجتماعی پیرامون اهمیت جوانی جمعیت، بیش از گذشته ضروری به نظر میرسد. برگزاری رویدادهای فرهنگی و آموزشی با محوریت جمعیت، یکی از ابزارهایی است که میتواند زمینه گفتوگو، تبادل نظر و آشنایی بیشتر جامعه با ابعاد مختلف این مسئله را فراهم کند.
در همین راستا، مسئولان سپاه کربلا مازندران با اشاره به وضعیت نگرانکننده شاخصهای جمعیتی استان، از برگزاری رویداد ملی «ایران ۱۴۳۰» خبر دادهاند؛ رویدادی که با هدف تبیین ابعاد مختلف مسئله جمعیت و جلب توجه افکار عمومی به آینده جمعیتی کشور و استان برگزار خواهد شد.
معاون هماهنگکننده سپاه کربلا با هشدار نسبت به روند کاهشی جمعیت و فرزندآوری در مازندران، از برگزاری رویداد ملی «ایران ۱۴۳۰» با محوریت جوانی جمعیت خبر داد و گفت: افزایش فاصله میان نرخ ولادت و فوت، زنگ خطر جدی برای آینده جمعیتی استان را به صدا درآورده است.
مصطفی بازوند در نشست خبری با اصحاب رسانه بهمناسبت برگزاری رویداد ملی ایران ۱۴۳۰، اظهار کرد: این رویداد ملی با محوریت و دغدغه جمعیت است که آژیر قرمز آن در مازندران به صدا درآمده است.
وی افزود: برای داشتن ایران قوی باید صدای جوانی جمعیت در تمام شهرستانهای مازندران طنینانداز شود.
معاون هماهنگکننده سپاه کربلا خاطرنشان کرد: مازندران در ردههای پائینی جمعیت و زاد و ولد در سطح کشور قرار دارد و بدون تعارف با این نرخ جمعیتی، وضعیت وخیمی خواهیم داشت و این نسل رو به انقراض خواهد رفت.
بازوند ادامه داد: علت اصلی کاهش جمعیت و کاهش ازدواج، شکاف میان عینیت و ذهنیت و در نهایت کاهش تابآوری جوانان ما است که متاسفانه بعضا منتج به خودکشی نیز شده است.
وی عنوان کرد: تفاوت مطلوبیت ذهنی و عینی در میان جوانان و زوجین، موجب این تنش اجتماعی شده است و ظاهربینی و مانورهای تجملاتی در فضای مجازی، ذهنیت مردم را متفاوت با عینیت کرده است و موجب افزایش نرخ طلاق، کاهش نرخ ازدواج و زادآوری گردیده است.
معاون هماهنگکننده سپاه کربلا اعلام کرد: در مازندران وضعیت هم در ولادت، هم جوانی جمعیت و هم پیری و سالمندی به لحاظ آماری رضایتبخش نیست؛ در مقایسه سال ۱۴۰۳ با ۱۴۰۴، ۹۰ درصد افزایش نرخ فوت نسبت به ولادت را داشتیم، یعنی ولادتها کاهش و فوتیها افزایش یافت که موجب نگرانی شده است.
بازوند بیان کرد: رامسر پایینترین نرخ فرزندآوری و میاندورود با ثباتترین نرخ استان را دارد.
وی تاکید کرد: سال گذشته ۴ درصد بهبود وضعیت طلاق و ازدواج را در سال گذشته داشتیم.
معاون هماهنگکننده سپاه کربلا ادامه داد: شهرستان فریدونکنار با نرخ ۱۰۳ درصد وخیمترین وضعیت ازدواج و طلاق را دارد.
بازوند تصریح کرد: بر اساس این دغدغه بنا است این رویداد در قالب ۶ تالار برگزار شود که با محتواهای تحلیل وضعیت کشورها بر مبنای جمعیت، بررسی وضعیت سقط جنین، هویت زن و تقابل نگاه غرب به زن، شبهات جوانی جمعیت و نمایش آمارهای استانی است.
وی اشاره کرد: تلاش شده تا این نمایشگاه چندوجهی و ترکیبی با استفاده از تمامی ابزارها و فناوریها و هنرها باشد.
معاون هماهنگکننده سپاه کربلا گفت: زمان این رویداد از سهشنبه ۱۲ خردادماه الی ۲۰ خردادماه در مکان مصلی بابل خواهد بود و افتتاحیه این رویداد در ساعت ۹:۳۰ دقیقه برگزار میشود.
✓سخن پایانی
آنچه امروز در حوزه جمعیت مشاهده میشود، تصویری از آینده اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور را ترسیم میکند. کاهش نرخ فرزندآوری و افزایش جمعیت سالمند، در صورت تداوم، میتواند بر بسیاری از بخشهای حیاتی جامعه تأثیر مستقیم بگذارد و ظرفیتهای توسعهای را با چالشهای جدی مواجه سازد.
مازندران نیز از این قاعده مستثنی نیست و آمارهای ارائهشده از سوی مسئولان نشان میدهد که این استان در برخی شاخصهای جمعیتی شرایط مطلوبی ندارد. افزایش فاصله میان نرخ ولادت و فوت، کاهش روند ازدواج در سالهای گذشته و حرکت تدریجی به سمت سالمندی، مسائلی هستند که نیازمند توجه همهجانبه نهادهای اجرایی، فرهنگی، آموزشی و رسانهای است.
در این میان، آگاهیبخشی عمومی و اصلاح نگرشهای نادرست نسبت به ازدواج و فرزندآوری میتواند نقش مهمی در تغییر روندهای موجود داشته باشد. بسیاری از صاحبنظران بر این باورند که حل مسئله جمعیت تنها با سیاستهای اقتصادی امکانپذیر نیست و نیازمند شکلگیری یک عزم اجتماعی و فرهنگی فراگیر است. رسانهها، دانشگاهها، نهادهای مردمی و دستگاههای فرهنگی هر کدام میتوانند سهم مؤثری در این مسیر ایفا کنند.
برگزاری رویداد ملی «ایران ۱۴۳۰» نیز در همین چارچوب تعریف میشود؛ رویدادی که تلاش دارد با بهرهگیری از ابزارهای نوین، فناوریهای روز، نمایش آمارها و تحلیلهای تخصصی، ابعاد مختلف مسئله جمعیت را برای مخاطبان تبیین کند. پرداختن به موضوعاتی نظیر سقط جنین، هویت زن، بررسی تجربیات سایر کشورها و پاسخ به شبهات مرتبط با جوانی جمعیت، از جمله محورهایی است که میتواند زمینه گفتوگوی گستردهتری را در جامعه فراهم آورد.
بدون تردید آینده جمعیتی هر جامعه حاصل تصمیمهای امروز آن جامعه است. هر اندازه برنامهریزیها واقعبینانهتر، سیاستها اثربخشتر و مشارکت اجتماعی گستردهتر باشد، امکان عبور از چالشهای پیشرو نیز افزایش خواهد یافت. اکنون که آژیر هشدار کاهش جمعیت در برخی مناطق کشور به صدا درآمده است، بهرهگیری از ظرفیت همه نهادها برای حفظ پویایی جمعیتی و تقویت بنیان خانواده، ضرورتی انکارناپذیر به شمار میرود؛ ضرورتی که میتواند ضامن پایداری و اقتدار نسلهای آینده باشد.
