تیرنگ، رقیه سعیدینژاد
در ماههای اخیر، افزایش بیسابقه قیمت کالاهای اساسی در شهرستان ساری به یکی از مهمترین دغدغههای مردم تبدیل شده است. تورم بالا، کاهش قدرت خرید خانوارها، و نبود ثبات در بازار موجب شده تا سبد معیشت بسیاری از خانوادهها کوچکتر شود. اقلامی همچون برنج، روغن، مرغ، لبنیات و میوه در صدر فهرست کالاهایی قرار دارند که قیمت آنها در هفتههای گذشته نوسان قابلتوجهی داشته است.
در همین شرایط، بسیاری از شهروندان بر این باورند که نبود نظارت دقیق، فعالیت واسطههای غیرمجاز و ضعف در کنترل زنجیره تأمین از تولید تا عرضه موجب شده زمینه برای سودجویی برخی فروشندگان و دلالان فراهم شود. این احساس بیثباتی اقتصادی، مردم را نسبت به آینده معیشتی خود نگران کرده است.
صدای مردم از دل بازار می خوانید:
گرانی افسارگسیخته در بازار روز بسیار نگران کننده است خانم زهرا احمدی خانهدار ۴۲ ساله از محله فرهنگ، میگوید: برنج طارم محلی که سال گذشته کیلویی ۲۰۰ هزار تومان بود، امروز باید بالای ۵۰۰ هزار تومان بخریم. هر مغازهای هم قیمت خودش را دارد، هیچکس نظارت نمیکند. دخل و خرج خانه دیگر جور درنمیآید. انگار رقابتی برای گرانتر فروختن در بازار شکل گرفته و ما از مسئولین انتظار داریم به داد مردم برسند پشت درهای بسته جلسه می گذارند و با خدم و حشم وارد بازار می شوند تا گران فروشان را نظارت کنند این کارها هیچ دردی از مردم دوا نمی کند.
در بازار روز نرگسیه، یکی از مغازهداران میان ازدحام مردم گفت: ما خودمان مقصر نیستیم. عمدهفروش جنس را گران میدهد، ولی مشتری فقط ما را میبیند. هزینه بار، مالیات و اجاره مغازه بالا رفته. اگر دولت نرخها را ثابت نکند، بازار آرام نمیگیرد.
* کاهش قدرت خرید و فشار روانی
آقای روحی راننده تاکسی، از فشار اقتصادی روی خانوادهها گلایه دارد:
هر روز که به خانه میرویم، همسرم نگران خریدهای روزانه است. دیگر مثل قبل نمیشود برنج، مرغ و لبنیات را با خیال راحت خرید. درآمدمان با تورم نمیخواند. حتی نان سنتی هم گران شده و کسی پاسخگو نیست . من یک فرزند مریض دارم که همسرش او را رها کرده و در منزل از او نگهداری می کنم غذا های او خاص هست داروها هم گران شده است واقعا نمیدانم چه خاکی بر سرم بریزم.
خانم حسینی معلم بازنشسته، نیز چنین گفت: وقتی حقوق ثابت باشد اما قیمتها هر روز بالا برود، احساس درماندگی به وجود میآید. مردم اعتمادشان را به بازار از دست دادهاند. نظارت باید واقعی باشد، نه فقط تابلوی شعار خیلی نگران هستم که نتوانم زیر بار این گرانی آبروداری کنم
* گلایه از کمبود نظارت
یکی از فروشندگان سوپرمارکت در محله خزر اظهار کرد:
هفتهای یک بار ممکن است بازرس بیاید، آن هم فقط برگه فاکتور را میبیند. بسیاری از سودجویان بدون فاکتور رسمی خرید و فروش میکنند. اگر گشت مشترک صمت، تعزیرات و بسیج اصناف دائمی شود، وضعیت خیلی بهتر خواهد شد.عرضه هم کم شده من مانده ام چرا کالاهای داخلی روز به روز افزایش قیمت دارند حتی باور کنید متعجبم برخی اجناس واقعی نیستند وزن و قیمت همخوانی ندارد.
در ادامه گفتوگوها، چند شهروند جوان از ایده تشکیل سامانه مردمی برای ثبت تخلفات بازار حمایت کردند. به نظر آنها، حضور فعال مردم میتواند به کشف تخلفات زودتر کمک کند و همچنین احساس «عدالت اقتصادی» را در جامعه تقویت کند.
در پی افزایش گلایههای عمومی، مسئولین اعلام کرد که با همکاری اداره صنعت، معدن و تجارت، سازمان تعزیرات حکومتی و بسیج اصناف، ستاد مدیریت بحران اقتصادی شهرستان تشکیل شده است. هدف اصلی این ستاد، کنترل قیمت کالاهای اساسی و برخورد با شبکههای سودجویی عنوان شده است.
برخی روسای مربوطه می گویند: با افزایش بازرسیها، تاکنون بیش از ۳۰ واحد صنفی متخلف در سطح شهرستان شناسایی و به اداره تعزیرات معرفی شدهاند. همچنین طرح نظارت سیستمی بر فاکتورهای خرید در حال اجراست تا از احتکار و افزایش غیرقانونی قیمت جلوگیری شود. اما آیا این نوع عملیات التهابات بازار را کاهش داده است ؟
آنها تاکید دارند سودجویان و گرانفروشی و فروش بدون فاکتور با مجازات سنگین روبهرو خواهند شد و هدف شان را ایجاد ثبات و آرامش روانی در بازار می نامند، نه صرفاً برخورد تنبیهی ولی بازار همچنان موجب نارضایتی مردم را فراهم کرده است
*دیدگاه کارشناسان محلی
به گفته یکی از کارشناسان اقتصادی شهرستان، ریشه گرانی تنها در بخش خردهفروشی نیست، بلکه در نابسامانی زنجیره تأمین و توزیع است. او تأکید کرد: اگر دولت ذخایر استراتژیک کالاهای اساسی را به صورت منظم و به هنگام وارد بازار کند، قیمتها مهار میشوند. اما وقتی عرضه کاهش یابد و اطلاعرسانی شفاف نباشد، واسطهها میداندار میشوند.
او همچنین بر اهمیت مدیریت هماهنگ بحران اقتصادی در سطح استان تأکید کرد و افزود: «نباید اجازه دهیم هر نهاد جداگانه عمل کند. فرمانداری باید مرکز تصمیمگیری مشترک باشد.»
*راهکارها و پیشنهادهای مردمی
در خلال گفتوگوها، چند پیشنهاد کاربردی از سوی مردم مطرح شد:
-ایجاد سامانه پیامکی مردمی برای گزارش گرانفروشی و احتکار بهصورت لحظهای.
-تأمین مستقیم کالاهای اساسی از طریق فروشگاههای تنظیم بازار با قیمت مصوب.
-برگزاری بازارچههای محلی هفتگی با نظارت فرمانداری و جهاد کشاورزی برای حذف واسطهها.
-اطلاعرسانی روزانه قیمت مصوب کالاها از طریق رسانههای محلی و شبکههای اجتماعی.
-فعالسازی بازرسی بینبخشی شبانهروزی** با حضور نمایندگان صمت، تعزیرات، شهرداری و بسیج اصناف.
یکی از کسبه باسابقه بازار مرکزی گفت: اگر برخوردها فقط مقطعی باشد، تأثیری ندارد. مردم باید احساس کنند نظارت واقعی است. در غیر این صورت، بازار دوباره به حالت قبل برمیگردد.
*وضعیت کنونی بازار
بررسی میدانی خبرنگار ما نشان میدهد که قیمت بسیاری از اقلام اساسی نسبت به ماه گذشته بین ۲۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. این شرایط بهویژه برای طبقه متوسط و کمدرآمد، فشار اقتصادی زیادی به همراه داشته است. برخی خانوادهها سهم مصرف گوشت و لبنیات را کاهش دادهاند تا بتوانند مایحتاج دیگر را تأمین کنند.
در عین حال، بازار میوه و سبزیجات با وجود افزایش قیمت، از رونق بیشتری نسبت به سایر بخشها برخوردار است؛ چون بخشی از محصولات تولید محلی هستند و وابستگی کمتری به واردات دارند.
* اقدامات پیشرو
مشاهدات میدانی و گفتوگو با مردم شهرستان ساری نشان میدهد که معضل گرانی کالاهای اساسی نهتنها بُعد اقتصادی، بلکه بُعد اجتماعی و روانی نیز دارد. مردم بیش از هر چیز نیازمند اعتماد به ثبات بازار و حمایت عملی دولت هستند. تشکیل مدیریت بحران اقتصادی شهرستان، در صورت همراهی جدی مردم، میتواند به کاهش نابسامانیهای موجود کمک کند.
شفافیت در اطلاعرسانی، همکاری اصناف متعهد، حضور میدانی بازرسان، و سازوکارهای پاسخگو میتواند ساری را از یک بازار متلاطم به اقتصادی کنترلشده و قابل پیشبینی تبدیل کند. صدای مردم ساری روشن است:
«ما فقط ثبات میخواهیم، نه وعده»
