ماهی‌ها دل به دریا زدند
ماهی‌ها دل به دریا زدند
مازندران با بهره مندی از شبکه گسترده آب‌های سطحی شامل رودخانه‌های پرآب، چشمه‌سارهای کوهستانی و آب بندان‌های متعدد، به عنوان یکی از مهمترین قطب‌های آبزی‌پروری کشور شناخته می‌شود.

تیرنگ:

مازندران با بهره مندی از شبکه گسترده آب‌های سطحی شامل رودخانه‌های پرآب، چشمه.سارهای کوهستانی و آب بندان‌های متعدد، به عنوان یکی از مهمترین قطب‌های آبزی‌پروری کشور شناخته می‌شود. این استان با در اختیار داشتن بیشترین ساحل جنوبی دریای خزر و وجود رودخانه‌های متعدد، جایگاه نخست خود را در تولیدات این بخش حفظ کرده و همواره در تلاش برای ارتقاء کمی و کیفی آبزی پروری است.

 

✓جایگاه مازندران در آبزی‌پروری کشور

 

مازندران پیشتاز آبزی‌پروری در کشور محسوب می‌شود و فعالیت بیش از ۳۷۰۰ مزرعه پرورش انواع آبزیان در استان، گواهی بر این مدعاست. این استان با تکیه بر ظرفیت‌های طبیعی و اقلیمی خود، توانسته رتبه برتر تولید ماهیان گرم‌آبی و تولید ماهی سردآبی کشور را به خود اختصاص دهد. با این حال، کارشناسان معتقدند با وجود جایگاه کنونی، هنوز ظرفیت‌های بسیاری برای توسعه این صنعت در استان وجود دارد که بهره‌برداری کامل از آنها می‌تواند تحولی اساسی در اقتصاد منطقه ایجاد کند.

 

✓شهرستان آمل؛ قطب تولید ماهیان سردآبی

 

در میان شهرستان‌های مازندران، آمل به عنوان قطب تولید ماهیان سردآبی استان شناخته می‌شود. این شهرستان با ۲۲۰ واحد فعال، رتبه برتر استان را در اختیار دارد. وجود رودخانه هراز، چشمه‌ها و سرچشمه‌های حوزه آبریز در منطقه لاریجان و نیز استفاده از منابع آبی آب‌بندان‌ها، ظرفیت بسیار مناسبی برای آبزی‌پروری در این شهرستان فراهم کرده است. سالانه ۶ هزار تن تولیدات مزارع پرورش ماهی این شهرستان روانه بازار مصرف استان‌های مازندران و تهران می‌شود و ۶۰۰ نفر به طور مستقیم در این مزارع مشغول به کار هستند.

 

✓تنوع گونه های پرورشی

 

در مازندران، گونه های متنوعی از آبزیان پرورش داده می شود که هر یک جایگاه خاص خود را در اقتصاد استان دارند:

 

ماهیان سردآبی : این گونه به دلیل سازگاری بالا با شرایط مختلف، مهمترین گونه پرورشی استان است. بر اساس مطالعات، امکان پرورش این گونه در قفس‌های دریایی در آب‌های خزر نیزوجود دارد.

 

ماهیان گرم آبی: ماهی سفید دریای خزر از مهمترین ماهیان اقتصادی سواحل ایرانی این دریا محسوب می‌شود که به دلیل طعم مطلوب، طرفداران زیادی دارد. هرچند به دلایل متعدد امکان پرورش این ماهی در استخرهای پرورشی وجود ندارد، اما مطالعات نشان می‌دهد که این گونه گزینه ای مناسب برای پرورش در قفس های دریایی است.

 

✓پرورش ماهی در قفس؛ افق جدید توسعه

 

پرورش ماهی در قفس یکی از روش‌های نوین آبزی پروری است که به دلیل محدودیت منابع آب شیرین در جهان، در دریا و اقیانوس رونق یافته است. در مازندران نیز این روش با استقبال پرورش دهندگان مواجه شده است.

 

انتخاب گونه مناسب برای پرورش در قفس در منطقه جنوب دریای خزر، بر اساس تحلیل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آب دریا و امکان سنجی پرورش گونه های بومی و غیربومی انجام می‌شود.

 

✓چالش ها و موانع پیشرو

 

با وجود ظرفیتهای فراوان، صنعت پرورش ماهی در مازندران با چالش‌های جدی مواجه است که سرعت رشد آن را کاهش داده است:

 

ـ هزینه بالای تولید و گرانی نهاده‌ها: افزایش قیمت خوراک ماهی و سایر نهاده‌ها، سودآوری این صنعت را با مخاطره مواجه کرده است. پرورش دهندگان ماهی خاویاری از قیمت ۲۰ هزار تومانی هر کیلو غذای ماهی به عنوان یک مانع جدی یاد می‌کنند.

 

ـ مشکل تأمین سرمایه در گردش: بسیاری از پرورش‌دهندگان برای دریافت وام و تسهیلات با مشکلات اداری متعددی مواجه هستند و برخی از آنها تا سه سال در انتظار دریافت وام مانده‌اند.

 

ـ موانع صادراتی: با وجود توان صادرات انواع آبزیان از مازندران، موانع قانونی متعددی در مسیر صادرات وجود دارد. پرورش دهندگان به دلیل این موانع، تولیدات خود را با واسطه به کشورهای همسایه صادر می‌کنند که این موضوع از سود مستقیم آنها کم می کند.

 

✓چشم انداز و راهکارها

 

ایجاد مرکز اصلاح نژاد ماهیان سردآبی، پرورش میگو در شرق مازندران، توسعه پرورش ماهی در قفس و بهره برداری از ذخایر اعماق دریای خزر به عنوان برنامه‌های شاخص شیلات استان برای ارتقای جایگاه این صنعت است.

 

کارشناسان معتقدند که تسهیل فرآیند صدور مجوزها و تعهدات ارزی، تکمیل پایانه صادراتی شیلات در مازندران، ارائه تسهیلات با بهره مناسب و حمایت از مکانیزاسیون مزارع، می‌تواند سهم بیشتری از اقتصاد بین‌المللی شیلات را نصیب این استان کند. همچنین کاهش وابستگی به روش های سنتی و حرکت به سمت استفاده از تجهیزات نوین آبزی‌پروری، گامی اساسی در افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید خواهد بود.

 

مازندران با برخورداری از ظرفیت‌های بی‌نظیر طبیعی و تجربه ارزشمند فعالان این حوزه، پتانسیل تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی صنعت آبزی‌پروری در سطح منطقه را دارد. تحقق این هدف، نیازمند عزم جدی در رفع موانع موجود و حمایت همه جانبه از سرمایه گذاران و تولیدکنندگان این صنعت استراتژیک است.