تیرنگ، الهام دهقان:
کشاورزی در مازندران، شریان حیاتی امنیت غذایی کشور به شمار میرود. گستره وسیع شالیزارها، باغات متنوع و تولید محصولات استراتژیک همچون برنج و گندم، این استان را به یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی ایران تبدیل کرده است. با این حال، استمرار این جایگاه، بدون مدیریت علمی آفات، بیماریها و تهدیدهای گیاهی امکانپذیر نیست. در همین چارچوب، نقش مجموعه حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران، بهعنوان خط مقدم صیانت از تولید، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
بر اساس گزارشهای ارائهشده در نشست شورای کشاورزی استان در ساری، اقدامات گستردهای در حوزه پایش، کنترل و پیشگیری از آفات و بیماریهای گیاهی انجام شده است. این اقدامات شامل مبارزه تخصصی با بیماریهای مهم گندم همچون زنگ زرد، فوزاریوم خوشه و سفیدک سطحی در سطح دهها هزار هکتار از مزارع استان بوده که نشاندهنده حجم بالای مداخلات کارشناسی در فصل زراعی جاری است. همچنین کنترل علفهای هرز در سطح گستردهای از مزارع گندم، بیانگر توجه جدی به افزایش بهرهوری و کاهش خسارتهای پنهان تولید است.
در حوزه برنج نیز، بهعنوان محصول راهبردی مازندران، برنامههای دقیق ردیابی و کنترل آفات بهویژه کرم ساقهخوار اجرا شده و زیرساختهای پایش از جمله تلهها و فرمونها در شهرستانهای مختلف توزیع شده است. علاوه بر آن، عملیات گسترده کنترل علفهای هرز، وجین و مبارزه با بیماریها در خزانهها و شالیزارهای نشاکاری شده، نشاندهنده مدیریت یکپارچه و هدفمند در این بخش است.
از سوی دیگر، رصد آفات نوظهور مانند برگخوار پاییزه در سطح وسیع مزارع و همچنین پایش و کنترل مگس میوه مدیترانهای در باغات، بیانگر نگاه پیشگیرانه و آیندهنگر در مدیریت تهدیدات گیاهی است. در کنار این اقدامات میدانی، نظارت بر فروشگاههای عرضه سموم کشاورزی نیز بهعنوان یکی از حلقههای مهم زنجیره کنترل کیفیت نهادهها مورد توجه قرار گرفته است.
مجموعه این اقدامات نشان میدهد که با رویکردی علمی، میدانی و منسجم، باید ضمن حفاظت از تولیدات کشاورزی، مسیر صادرات و توسعه پایدار این بخش را نیز هموار ساخت.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت: ۵۲۳ محموله شامل ۱۰ هزار و ۱۰۴ تن انواع محصولات کشاورزی و ۵۶ هزار و ۹۹۷ اصله گل و گیاه از استان به خارج صادر شده است.
حمید نادریان در نشست شورای کشاورزی مازندران در ساری با اشاره به وضعیت مزارع گندم استان اظهار کرد: برای مقابله با بیماریهای زنگ زرد، فوزاریوم خوشه و سفیدک سطحی در مزارع گندم، ۴۲ هزار و ۸۸۹ هکتار زیر پوشش مبارزه تخصصی قرار گرفت. همچنین علفهای هرز مزارع گندم در سطح ۱۲ هزار و ۵۶۷ هکتار کنترل شد.
مدیر حفظ نباتات مازندران درباره شالیزارها یادآور شد: اطلاعیههای فنی مربوط به ردیابی کرم ساقهخوار برنج به شهرستانها ابلاغ شده و تجهیزات ردیابی شامل تله و فرمون توزیع شد. تاکنون کنترل علفهای هرز در ۱۵۰ هزار و ۳۹۳ هکتار از شالیزارهای نشاکاری شده، مبارزه با بیماریها در هزار و ۱۹۷ هکتار از خزانههای برنج و عملیات وجین در ۵۲ هزار و ۴۰۲ هکتار انجام شده است.
وی با اشاره به رصد آفت برگخوار پاییزه در سطح ۱۰۴ هزار و ۸۰۰ هکتار از مزارع استان افزود: برای مدیریت مگس میوه مدیترانهای نیز دستورالعملهای فنی ابلاغ و این آفت در ۱۴ هزار و ۳۵۴ هکتار از باغات میوه ردیابی شد. کنترل غیرشیمیایی این آفت نیز در هزار و ۱۹۵ هکتار به اجرا درآمد.
نادریان، مدیر حفظ نباتات مازندران در پایان با تأکید بر حمایت از اقتصاد مقاومتی و زنجیره تولید کشاورزی خاطرنشان کرد: در یک ماه گذشته، گواهی بهداشت برای صادرات ۵۲۳ محموله شامل ۱۰ هزار و ۱۰۴ تن انواع محصولات کشاورزی و ۵۶ هزار و ۹۹۷ اصله گل و گیاه صادر شده است. همچنین مجوز ترخیص و تخلیه برای واردات ۲۳۴ محموله به وزن ۴۴۴ هزار و ۸۴ تن و سه هزار و ۱۴۰ مترمکعب چوب صادر شد.
✓سخن پایانی
ظرفیت صادراتی هر کشور یا منطقه، یکی از شاخصهای کلیدی در سنجش قدرت اقتصادی و میزان اتصال آن به بازارهای جهانی است. در این میان، بخش کشاورزی بهعنوان یکی از مزیتهای طبیعی و پایدار ایران، بهویژه در استانهایی مانند مازندران، نقش مهمی در شکلدهی به سبد صادرات غیرنفتی ایفا میکند. وجود تنوع اقلیمی، تولید گسترده محصولات زراعی، باغی و گل و گیاه، زمینهای فراهم کرده که این منطقه بتواند در بازارهای منطقهای و بینالمللی جایگاه قابل توجهی به دست آورد.
ظرفیت صادراتی کیفیت، استانداردسازی، بستهبندی، برندینگ و دسترسی به بازارهای هدف نیز در آن نقش تعیینکننده دارند. در واقع، محصولی که تولید میشود اگرچه ممکن است از نظر کمّی در سطح بالا باشد، اما بدون رعایت الزامات کیفی و بهداشتی، امکان حضور پایدار در بازارهای خارجی را نخواهد داشت. از این رو، کشورهایی موفقتر هستند که زنجیره تولید تا صادرات را بهصورت یکپارچه و حرفهای مدیریت کنند.
در شرایط کنونی، افزایش تقاضا برای محصولات سالم، طبیعی و باکیفیت در بازارهای جهانی، فرصت مناسبی برای توسعه صادرات کشاورزی ایران فراهم کرده است. محصولات ایرانی به دلیل طعم، تنوع و ویژگیهای اقلیمی، از مزیت رقابتی برخوردارند و در صورت رفع موانع لجستیکی و تجاری، میتوانند سهم بیشتری از بازار کشورهای همسایه، حوزه اوراسیا و حتی بازارهای دورتر را به خود اختصاص دهند.
با این حال، چالشهایی مانند نوسانات نرخ ارز، ضعف در زیرساختهای حملونقل سردخانهای، پیچیدگیهای اداری و محدودیتهای بازاریابی بینالمللی همچنان از موانع توسعه صادرات به شمار میروند. عبور از این موانع نیازمند سیاستگذاری هماهنگ، حمایت از صادرکنندگان و سرمایهگذاری در زیرساختهای تجاری است.
ظرفیت صادراتی کشور در حوزه کشاورزی یک ظرفیت بالفعل و در عین حال رو به رشد است که در صورت برنامهریزی دقیق میتواند به یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی تبدیل شود. حرکت به سمت صادرات پایدار، موجب افزایش درآمد ارزی میشود و به توسعه اشتغال، ارتقای بهرهوری و تثبیت جایگاه ایران در بازارهای جهانی نیز کمک خواهد کرد.
