رضا شریعتی، خبرنگار:
حیاتوحش مازندران قلب تپنده اکوسیستمهای شمال کشور و نشانهای زنده از سلامت طبیعت ایران است. از جنگلهای هیرکانی کهن تا تالابهای بینالمللی و سواحل دریای خزر، این استان به پناهگاهی ارزشمند برای پرندگان مهاجر، پستانداران بومی و گونههای کمیاب تبدیل شده است. اما در سالهای اخیر، فشارهای فزاینده انسانی و تغییرات محیطی، این سرمایه طبیعی را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
گسترش بیرویه ساختوساز، تغییر کاربری زمینهای طبیعی، شکار و صید غیرمجاز، آلودگی منابع آبی و اثرات تغییرات اقلیمی، آرامآرام تعادل زیستی منطقه را تهدید میکنند. شاید این تهدیدها در نگاه نخست پراکنده و کوچک به نظر برسند، اما در مجموع میتوانند زنجیرههای غذایی را مختل کرده و زیستگاههای حساس را به مرز نابودی بکشانند. وقتی زیستگاهها کوچکتر میشوند، گونهها نیز آسیبپذیرتر شده و احتمال تعارض میان انسان و حیاتوحش افزایش مییابد.
در چنین شرایطی، حفاظت از حیاتوحش نیازمند نگاهی فراتر از اقدامات مقطعی است. پایش علمی مستمر، سرشماری گونهها و ارزیابی سلامت زیستگاهها باید به بخشی جداییناپذیر از مدیریت محیط زیست تبدیل شود. دادههای دقیق میتوانند مسیر تصمیمگیریهای درست را هموار کنند و مانع از اجرای سیاستهای غیرکارشناسی شوند. همچنین استفاده از ظرفیت دانشگاهها، پژوهشگران و سازمانهای مردمنهاد، میتواند به افزایش کیفیت برنامههای حفاظتی کمک کند.
از سوی دیگر، نقش جوامع محلی در حفاظت از طبیعت انکارناپذیر است. مردم بومی، نخستین شاهدان تغییرات محیطی هستند و مشارکت آنها میتواند بسیاری از تهدیدها را در همان مراحل اولیه مهار کند. آموزش عمومی، توسعه گردشگری مسئولانه راهکارهایی هستند که هم به اقتصاد محلی کمک میکنند و هم انگیزه حفاظت از طبیعت را افزایش میدهند.
حیاتوحش مازندران سرمایهای ملی است که حفاظت از آن، مسئولیتی مشترک میان دولت، رسانهها و جامعه است. اگر امروز برای حفظ این گنجینه اقدام نکنیم، فردا شاید فقط روایتهایی از گونههای ازدسترفته باقی بماند. اما با مدیریت علمی، مشارکت مردمی و نگاه بلندمدت، هنوز میتوان امید داشت که آسمان، جنگل و تالابهای مازندران همچنان میزبان زندگی و تنوع بینظیر حیاتوحش باشند.
