تیرنگ، الهام دهقان:
مازندران در افکار عمومی بیشتر با تصویر سرسبزی، جنگلهای انبوه، شالیزارهای گسترده و رودخانههای پرآب شناخته میشود؛ استانی که نامش با باران و طبیعت گره خورده و از دیرباز یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی کشور به شمار میرود. با این حال، پشت این تصویر واقعیتی متفاوت در حال شکلگیری است؛ واقعیتی که در آن برخی روستاها و مناطق شهری استان با کمبود آب شرب و کشاورزی دستوپنجه نرم میکنند و تأمین ابتداییترین نیاز آبی مردم، گاه به استفاده از تانکرهای آبرسانی وابسته میشود. همین تضاد میان ظرفیتهای طبیعی مازندران و مشکلات موجود در حوزه آب، ضرورت بازنگری جدی در شیوه مدیریت و توزیع منابع آبی استان را بیش از گذشته آشکار کرده است.
جویبار یکی از شهرستانهایی است که بخشی از این چالش را بهصورت ملموس تجربه میکند. وابستگی منابع آبخور برخی روستاهای این شهرستان به مناطق همجوار، در کنار کاهش منابع و افزایش نیازهای شرب و کشاورزی، شرایطی ایجاد کرده که حل مسئله آب دیگر نمیتواند با اقدامات مقطعی و کوتاهمدت دنبال شود.
در چنین شرایطی، پروژه انتقال آب از خوشاب ساری به پهناب لاریم جویبار بخشی از تلاش برای پاسخ به یک نیاز اساسی مردم منطقه محسوب میشود. انتقال آب میتواند در صورت رفع موانع اجرایی، بخشی از مشکلات موجود در حوزه کشاورزی و آب شرب را کاهش دهد و زمینه را برای پایداری بیشتر فعالیتهای اقتصادی و زندگی روستایی فراهم کند. از سوی دیگر، تجربه اجرای پروژههای میانحوزهای در منطقه نشان داده است که همراهی مردم، شوراها، دهیاران و دستگاههای اجرایی میتواند در پیشبرد چنین طرحهایی نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
تأکید استاندار مازندران بر ضرورت تسریع در اجرای پروژه خوشاب ـ پهناب و تشکیل کارگروه ویژه برای شناسایی و رفع موانع، نشان میدهد که مدیریت استان، مسئله آب را از سطح یک مشکل محلی فراتر دیده و آن را در شمار مطالبات فوری مردم قرار داده است. اکنون انتظار اصلی این است که تصمیمهای اتخاذشده در جلسات، به اقدام میدانی و نتیجه ملموس برای مردم تبدیل شود؛ چراکه برای روستایی که آب شربش با تانکر تأمین میشود، وعده و جلسه زمانی ارزشمند است که در نهایت به باز شدن شیر آب در خانهها و استمرار جریان آب در مزارع منجر شود.
استاندار مازندران در نشست بررسی موانع پروژه انتقال آب از خوشاب ساری به پهناب لاریم جویبار، ضمن انتقاد از تنشهای آبی موجود، بر ضرورت تسریع در رفع موانع اجرایی این پروژه و اولویتبندی رضایت کشاورزان و شهروندان تأکید کرد.
مهدی یونسی رستمی در جلسه ویژه بررسی روند اجرای پروژه انتقال آب خوشاب ساری به پهناب لاریم جویبار اعلام کرد : زیبنده «بهشت ایران» نیست که مردمانش با وجود ظرفیتهای سرشار، همچنان از تنشهای آبی و کمبود منابع آب رنج ببرند.
وی با بیان اینکه رفع دغدغههای کشاورزان و تأمین رضایت عمومی، اولویت اصلی دولت در استان است، تصریح کرد: پروژه انتقال آب خوشاب به پهناب از اهمیت بالایی در تقویت زیرساختهای کشاورزی و رفع محرومیتهای منطقه برخوردار است و نباید در مسیر اجرای آن، وقفهای ایجاد شود.
استاندار مازندران با تأکید بر لزوم اتخاذ تدابیر فوری برای گرهگشایی از چالشهای فنی و اجرایی این طرح، دستور تشکیل کارگروه ویژهای متشکل از مدیران دستگاههای اجرایی ذیربط را صادر کرد.
مقام عالی دولت در مازندران به تیم منتخب مأموریت داد تا با حضور میدانی در محل اجرای پروژه و بررسی دقیق موانع، راهکارهای عملیاتی را اتخاذ کرده و گزارش اقدامات انجامشده را در نشست آتی برای تصمیمگیری نهایی ارائه دهند.
فرماندار شهرستان جویبار در این خصوص گفت: هم اکنون در بخش از روستاهای شرق جویبار با بحران آب شرب مواجه هستیم و آبرسانی به اهالی منطقه از طریق تانکر انجام می شود.
محمد مدانلو ادامه داد : البته این چالش سالهاست گریبانگیر اهالی روستاهای جویبار است چرا که منابع آبخور آن از شهرستان های همجوار ساری، قائم شهر و سیمرغ است.
وی ادامه داد : ۱۰ روستا با جمعیتی بالغ بر پنج هزار نفر دچار بحران آب شرب هستند و تلاش های برای رفع این مشکل ادامه دارد. برای رفع این چالش، چند پروژه زیربنایی برای برون رفت از بحران فعلی، در دست اقدام است.
وی گفت : به همین منظور، با همت مدیران و همکاری مردم بهویژه شوراهای اسلامی و دهیاران، همانند تلاشی که برای حل مشکل آب کشاورزی با احداث کانال انتقال آب میان حوزهای، (پروژه الیمون) انجام شد، با حمایتی که استاندار دارند و تلاش دستگاه اجرایی استان و مطالبهگری مردم، این مشکل امسال باید حل شود.
مدانلو ادامه داد: ۲ حلقه چاه در پهناب حفر شد که از طریق آن ۲۰ لیتر آب وارد مدار می شود.
وی همچنین از خط انتقال آب آشامیدنی از بهنمیر به عنوان دیگر طرح برای خروج روستاهای جویبار از بحران کمبود آب نام برد و ابراز امیدواری کرد امسال مشکل آب شرب شهرستان برطرف شود.
✓سخن پایانی
مازندران، استانی که بهواسطه بارندگی، رودخانهها، زمینهای کشاورزی و منابع طبیعی فراوان شناخته میشود، نباید به نقطهای برسد که روستاییان آن برای تأمین آب شرب روزمره چشمانتظار تانکر باشند. این وضعیت نشان میدهد که مسئله اصلی تنها میزان منابع آب نیست، بلکه نحوه مدیریت، انتقال، توزیع و بهرهبرداری از این منابع نیز اهمیت اساسی دارد.
آنچه امروز در روستاهای شرق جویبار جریان دارد، نتیجه یک مشکل کوتاهمدت نیست. به گفته مسئولان شهرستان، این چالش سالهاست ادامه دارد و یکی از دلایل آن، تأمین منابع آب از شهرستانهای همجوار است. بنابراین نمیتوان انتظار داشت که یک اقدام مقطعی، مشکل را برای همیشه حل کند. لازم است مجموعهای از طرحهای زیرساختی در کنار یکدیگر قرار گیرند و با برنامهای مشخص، زمانبندیشده و قابل ارزیابی، مسیر تأمین پایدار آب شرب و کشاورزی منطقه را هموار کنند.
حفر دو حلقه چاه در پهناب و ورود ۲۰ لیتر آب به مدار، خط انتقال آب آشامیدنی از بهنمیر و پروژه انتقال آب خوشاب ساری به پهناب لاریم، هرکدام بخشی از پازل حل بحران آب در جویبار هستند. اما موفقیت این طرحها در گرو آن است که میان دستگاههای اجرایی هماهنگی واقعی شکل بگیرد و موانع فنی، اداری و اجرایی بدون اتلاف زمان برطرف شود. تشکیل کارگروه ویژهای که استاندار مازندران بر آن تأکید کرده، میتواند فرصتی برای عبور از چرخه جلسات و ورود جدیتر به مرحله اجرا باشد.
از سوی دیگر، نقش مردم منطقه نیز نباید نادیده گرفته شود. تجربه همراهی شوراهای اسلامی و دهیاران در پروژههای انتقال آب میانحوزهای نشان میدهد که مشارکت اجتماعی میتواند روند اجرای طرحهای زیرساختی را تسهیل کند. اعتماد مردم زمانی تقویت خواهد شد که نتیجه تصمیمها را در زندگی روزمره خود ببینند و بدانند مطالبه آنان در فرآیند تصمیمگیری و اجرا شنیده میشود.
اکنون آزمون اصلی پیش روی مدیریت استان، در میزان تحقق وعدههاست. اگر قرار است امسال مشکل آب شرب روستاهای جویبار برطرف شود، باید همه دستگاههای مسئول با یک برنامه عملیاتی مشخص پای کار باشند. آب برای مردم نیاز نخست زندگی است. مازندرانِ سرسبز زمانی میتواند شایسته عنوان «بهشت ایران» باشد که مردمانش نیز از ابتداییترین حق خود، یعنی دسترسی پایدار و مطمئن به آب شرب و کشاورزی، برخوردار باشند.
