تیرنگ، عبدالله شهمیر شورمستی
برای تامین آب شرب سوادکوه و سوادکوه شمالی و حفاظت از چاهها و منابع تامین آب نیاز به بازنگری در سیستم تامین و توزیع آب است تا مشکلات حل شود یا کاهش یابد
کاهش بارش باران، فقدان علم و تکنولوژی باروری ابرها،پدیده خشکسالی،ضعیف شدن آبهای سفره زیرزمینی،افزایش جمعیت،کاهش سطح آب،فرونشست زمین،کاهش اعتبارات عمرانی در بخش آب،آینده نگر نبودن،شعارمحوری بجای عملگرایی،سیبل قرار گرفتن آبفا توسط مشترکین و در امان بودن آب منطقه ای از نقد مشترکین،تعداد کم مخازن آب،در نظر نگرفتن مخازن پدافندی، دیر اقدام کردن برای تغییر الگوی کشت و باغات و دیگر عوامل باعث شده ایران در بحران کم آبی قرار گیردکه دو شهرستان سوادکوه و سوادکوه شمالی علیرغم قرار گرفتن در نواحی معتدل شمالی در حوزه آب دچار مشکلاتی هستند
برای عبور از این بحران تامین اعتبارات استانی،فرااستانی و ملی مورد نیاز است. سرچشمه آب دراسله و گلناب دره دیگر قادر به پاسخگویی به جمعیت ثابت و شناور دو شهرستان نمی باشد نیاز به تامین بخشی از آب شرب سوادکوه و سوادکوه شمالی از سد لفور میباشد که مشکلات در سه بازه زمانی کوتاه مدت میان مدت و بلندمدت مورد توجه قرار گیرد.
از جمله پیشنهادات نگارنده(عبدالله شهمیر) انتقال آب سد لفور به سوادکوه و سوادکوه شمالی، ارزیابی آب و خطوط انتقال بزلا،چاه های استاندارد برای پدافند غیرعامل،مخازن اضطراری،رود پلنگ دره، باتوجه به ورود گردشگران به داخل مسیر آب شرب دراسله نیاز است محصور کردن طول مسیر آبگیر اول تا سرچشمه دراسله،انتقال آبگیر اول دراسله به ۵۰۰ متر بالاتر، سریع به اجرا درآید و ممانعت های احتمالی عده ای که مانع هستند برطرف شود.حفاظت فیزیکی از تاسیسات، افزایش نیروی انتظامات در دراسله برای پاسداری از ورود اشخاص و اغیار به داخل آب قابل شرب دو شهرستان،برون سپاری به شرکت های انتظامات ،تشدید نظارت از چاه و چشمه های خودگردان روستاها که هنوز تحویل آبفا نشده اند، انتقال مدیریت از هیئت امنا روستاها به شرکت آبفا،در نواحی رانشی و سیل گیر ورودی مخزن گلناب دره نیاز به احداث مخزن جمع کننده از سرچشمه اسپه او دربیش از ۱۰۰۰ متر بالای تپه است،تصفیه خانه متصل گلناب دره پایش مجدد نیاز دارد. عمده آب شرب سوادکوه و سوادکوه شمالی از دراسله و گلناب دره تامین می شود در فصل بارش برف و باران و بعد از آن در فصول گرما با توجه به آب شدن برف و سیلاب و جاری شدن روان آب که موجب کدورت آب دراسله می شودنیاز است تامین اعتبار برای پروژه نیمه کاره تصفیه خانه دراسله از منابع فرااستانی انجام شود.برای اصلاح شبکه، تاسیسات و توسعه خطوط اعتبار استانی و ملی نیاز است. کم آبی روستای مومج خیل و شیر کلاه با توجه به شیب خطوط که مخزن جمع کننده باید مورد ارزیابی قرار گیرد.در پل سفید مناطق اصطلک،ازانده رودبارو ملاجیلم دچار کم آبی هستند از خط الراس اساس تا روستای اوزود در مناطق مقاوم نیاز به احداث یک مخزن برای این نواحی هست. آبفا نیاز به اعتبارات کلان دهها میلیارد تومانی نیاز دارد که از حدود اختیارات مسئولین شهرستانی و استانی آبفا خارج است.نیاز به ورود استاندار،فرماندار،شورای برنامه ریزی استان،سازمان برنامه و بودجه ،نمایندگان مجلس است تا به کمک مسئولین آبفابیایند. در زمان قطع شدن برق ژنراتورها و سیستم های برقی مهیا شوند ،زمان احداث سدهای زیرزمینی و دور شدن از سدهای روزمینی رسیده است. اعتبارات ملی برای بخش آب و فاضلاب در لایحه برنامه و بودجه سالانه به شرط دفاع در مجلس و سپس به شرط تحقق واقعی بودجه در نظر گرفته شود. همیاری مردمی نهادینه شود. از پتانسیل رودخانه تلار بهرهمندی صورت گیرد .حفاظت از حریم و النهار، نظارت بر قراردادهای پیمانکاری آب و فاضلاب و کیفیت کار،نهادینه کردن فرهنگ صرفه جویی در آب، تغییر تکنولوژی کارخانجات و تاسیسات معدنی که آب فراوان نیاز دارند، انرژی نوین جایگزین سد در تولید برق، همکاری منابع طبیعی ،خیرین، راهداری، شرکت ساخت و توسعه راه ،مدیریت بحران،شرکتهای خصوصی عمرانی در مناطق رانشی با آبفا و همکاری منابع طبیعی و خیرین براب تامین ملک مخازن ،مطالعه و اجرای طرحهای آبخوانداری، طرح مطالعات جامعه فاضلاب شهری با رویکرد فاضلاب، آسیب شناسی سدهای جدید در منابع طبیعی محیط زیست و رطوبت هوا،انباشت رسوب در سدها مورد دقت واقع شود.
آب حیاتی ترین خلقت خداوند است که بقای انسان به آب،هوا،خاک وغذا بستگی دارد باتوجه به خشکسالی های پی درپی و افزون شدن مناطق کویری،افزایش جمعیت و…امروزه اهمیت آب در جهان بر کسی پوشیده نیست که اگر تدبیرخردمندانه ازجنس اقدام و عمل بوجود نیاید معضلاتی بزرگ درپیش خواهدبود.
درآینده وضعیت آب بگونه ای خواهدشدکه مفسران،جنگ احتمالی آینده را نزاع بر سر نفت و معادن نمی دانند بلکه زور آزمایی بر سر تصاحب منابع آبی می دانند حتی درصورت پیکارهای احتمالی نظامی در گوشه هایی از جهان،هدف قرار گرفتن آب شیرین کن ها و مخازن آبی را ارجح بر پایگاههای نظامی خواهند دانست.
هدف نگارنده ازمثال برای احتمال نظامی صرفا با اهمیت نشان دادن آینده آب و سوق الجیشی دانستن مناطق سرچشمه های آبی است.
ایران همانند بسیاری از کشورها وارد دوره ی خشکسالی شده است تنش آبی موضوعی انکار ناپذیر است هرچند در ۶۰ سال اخیر تلاشهای برای حفاظت از بسترهای سفره زیرزمینی آب، جمع آوری آبهای سطحی، مدیریت سرچشمه ها،چاهها، رودخانه،بومی سازی کشت، و…شده است اما بدون اغراق تلاشهای انجام یافته به هیچ وجه در مقیاس با پدیده کم آبی، فرونشست زمین،خشکسالی، پیشرفت کویر،پدیده ریزگردها، به خطر افتادن سفره های زیر زمینی،قابل قیاس نبوده است. نیاز به کارهایی علمی وجهادی خواهد بود.وگرنه آینده گان و تاریخ از خط مشی گذاران، مجریان و دست اندرکاران به نیکی یاد نخواهند کرد.
بحث دیگر نیز تامین منابع آب،حفاظت از تأسیسات،ابنیه های فنی آب،حراست از سلامت و بهداشت آب،تامین اعتبارات، مطالعات و اجرای طرح جامع فاضلاب شهری است که در این بررسی و پژوهش با مطالعه موردی سرچشمه آب شرب شهرستانهای سوادکوه و سوادکوه شمالی به آن اشاره خواهد شد.
اما قبل از آنکه بخواهم پیشنهاداتی درخصوص منابع آب،حفاظت از تاسیسأت،ابنیه های فنی آب و فاضلاب نظیر مخازن آب، سرچشمه ها،خطوط انتقال، موتورخانه های پمپاژ،تصفیه خانه ها و…را مطرح کنم صریح عنوان می کنم تا در ایران به سمت سد بندی بسترهای زیرزمینی آب در کنار سدسازی استاندارد،به سوی طرح های آبخوانداری و اصلاح الگوی کشت،فرهنگ صرفه جویی،و… نرویم قسمت اعظم تلاشهای دست اندرکاران آبفا،آب منطقه ای و دوستداران محیط زیست،اساتید دانشگاهی مرتبط، بیهوده خواهد بود.
ادبیات و پیشینه تاریخی تحقیق منابع آبی :
در سوادکوه و سوادکوه شمالی پیشینه دقیق و قابل اتکایی برای نیازمندیهای آب و فاضلاب صورت نگرفته است و تنها شرکت آب منطقه ای و شرکت آبفا و آمایش سرزمین و سازمان برنامه و بودجه به برخی شاخص ها و اولویت ها و پتانسیل ها اتکا کرده اند ،بجز آب منطقه ای که آمار غالب چشمه و چاهها را موقعیت یابی نموده و آبخیزداری که برخی از منابع چشمه و دره را در لیست دارد یا آبفا مطلع از منابع موجود خود است ، نیاز سنجی دقیق و مطالعات دقیق و برآورد دقیق هنوز صورت نگرفته است حتی طرح مطالعاتی فاز دوم طرح جامع فاضلاب شهری انجام نشده است.
یشنهادات :
پارادوکس آمار جمعیت واقعی و ثبتی و نقد به اعتبارات بر حسب جمعیت :
در آمار جمعیت سوادکوه شمالی ۲۵ هزار نفر و جمعیت سوادکوه حدود ۴۵ هزار نفر در نظر گرفته شده است.در ایران معمولاً اعتبارات و خدمات نیز بر مبنای جمعیت تخصیص داده میشود در صورتی که دستاندرکاران استانی و کشوری در این خصوص باید تجدیدنظر نمایند چون این جمعیت فقط شامل آمار خانوار ساکن است در صورتی که کارگران کارخانجات،خوش نشینهای غیربومی،کارمندان ادارات،بازگشت جمعیت معکوس بومی به روستاها،مسافران و گردشگران را محاسبه کنیم خدمات گیرندگان روزانه از آبفا در سوادکوه و سوادکوه شمالی به حدود ۱۴۰ هزار نفر می رسد در صورتیکه امکانات برای ۷۰ هزار نفر در اختیار آبفا قرار می گیرد
نیاز به تأمین بخشی از آب شرب سوادکوه وسوادکوه شمالی از سد لفور با توجه به محصور نبودن مسیرآبگیر اول دراسله تا سرچشمه تنگ ایرانی.سیل گیر بودن مسیر گلنابدره،افزایش جمعیت ثابت،پدیده خوش نشینی غیربومی ها،بازگشت جمعیت معکوس بومی به روستاها،انبوه گردشگران و مسافران :
با توجه به اینکه دراسله و گلناب دره اصلی ترین تامین کننده آب شرب مردمان سوادکوه و سوادکوه شمالی هستند،در شهرهای زیراب، پل سفید،شیرگاه،آلاشت،دهستان لفور وبالادست سوادکوه،مومج خیل،شیرکلا،اصطلک،ازانده رودبار،ملاجیلم شاهد نوسان آب یا گاها قطع شدن آب هستیم ضمن اینکه سرچشمه تأمین آب شرب دو شهرستان سوادکوه و سوادکوه شمالی در روزهای چهارشنبه،پنج شنبه وجمعه به دلیل هجوم گردشگران و مسافران به تنگه ایرانی دراسله که اصلی ترین تأمین کننده آب شرب سوادکوه و سوادکوه شمالی می باشند به خاطر ریزش احتمالی زباله وایجاد آلودگی توسط گردشگران بخاطر محصور نبودن حدود ۱۰۰۰ متر طول مسیر و ورود برخی گردشگران به داخل آب چون هنوز تصفیه خانه دراسله به صورت کامل در مدار قرار نگرفته مع الوصف عملاً در دو روز انتهایی هفته آب دراسله از مدار خارج میشود لذا تنها تأمینکننده بخش اعظم آب شرب مردمان سوادکوه و سوادکوه شمالی در آخر هفته آب گلناب دره میباشد اما سرچشمه،مسیر و مخزن آب گلناب دره نیز گاهاً در مواقع بارش سنگین برف،باران و سیلاب دستخوش حوادث غیر مترقبه ای نظیر رانش و تحت تاثیر قرار گرفتن
شرکتهای انتظامات با دایر کردن کیوسک یا برجک نگهبانی حفاظت و انتظامات فاصله را بعهده گیرند تا هیچ رهگذر و گردشگری وارد آب نشود نیروها نیز آموزش ببینند،حتی الامکان نگهبانان با وجدان کاری بالا و قانونمدار که در رودربایستی احتمالی بومی و غیربومی و گردشگر قرار نگیرند ضمن رعایت احترام به گردشگر اما قاطعانه مانع ورود به آب شوند.
مردم عزیز بومی دراسله و مرتع داران که همواره پاسدار حفاظت از منطقه و آب شرب بوده و هستند،اینبار نیز مانند همیشه طی هم افزایی با مقامات آبفا با طبع بلند و محبت همیشگی خود، کمک کار باشند تا دو طرف آب فنس کشی و انتقال آبگیر به مکان بالاتر برای ممانعت از ورود به داخل آب انجام شود.
حفاظت فیزیکی از تأسیسات و مخازن :
با توجه به سرقت دستگاه اتوماتیک کلرزنی در یکی از مخازن انحرافی، شاید در آینده نیز خدای نخواسته عده ای غارتگر به بیت المال حتی رحم به سلامت انسانها نکنند و دوباره تکرار کنند، لذا چند پیشنهاد کارساز به نظر می رسد.
الف: پایگاه بسیج محلات هوشیاری را مضاعف فرمایند، ب : گشت نیروی انتظامی و بسیج به حرکت در آید.
ج: تمامی مخازن انحرافی محلات تحویل دهیاران شود و دهیاران و شوراها با همکاری آبفااقدام به ساخت استحکامات سازه ای محکم و نصب دوربین با قابلیت دید در شب که نقطه کور نداشته باشد؛ کنند.
د: برون سپاری شرکتهای انتظامات در حفاظت از طول مسیر به شرط نظارت
ی : شهرهای زیرآب، پل سفید، شیرگاه و دهستانها بهره مند از این آب هستند،لذا شهرداری پل سفید،زیرآب،شیرگاه،حد المقدور آلاشت و دهیاری ها با آبفا همکاری نمایند چراکه اصل پدافند غیرعامل برای آیندهنگری کاربرد دارد.
حفاظت و نظارت بهداشتی از مخازن و چاههای خودگردان هیئت امنایی :
حتی بعد از ادغام آبفا روستایی، شهری و مدیریت واحد استانی و شهرستانی هنوز حدود 60 درصد از منابع و مخازن آب روستایی سوادکوه، تحویل آبفا شهرستان نشده و بصورت خودگردان هیئت امنایی و دهیاری اداره می شود لذا پیشنهاد می شود.
الف: تا تصمیم گیری نهایی کارشناسان محترم شبکه بهداشت بصورت مستمر آزمایشات کیفیت سنجی و… را لحاظ کنند.
ب: متصدیان روستایی کلر زنی و سایر موارد و نظارت بهداشتی آب را لحظه ای رها نکنند و تمامی تمهیدات را لحاظ کنند.
لزوم انتقال مدیریت از هیئت امنا به آبفا :
با توجه به اینکه 60 درصد از منابع و مخازن آب روستایی تحویل آبفا نیست بدیهی است که آبفا نیز مسئولیتی نخواهد داشت، لذا بهتر است با حضور معتمدین، کارشناسان حاذق و کاربلد بهداشتی شبکه بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی، نیروی انتظامی، مدیریت آبفا شهرستان، نماینده تام الاختیار مدیرعامل آب منطقه ای، نماینده تام الاختیار مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری، دادستان، و…. در دفتر فرماندار، محاسن و مزایا همچنین معایب، واگذاری کامل یا عدم واگذاری منابع و مخازن آب روستاهایی که بصورت هیئت امنایی اداره می شوند، به دور از هرگونه سلیقه گرایی یا هیجان، فقط و فقط براساس دید کارشناسانه و آینده نگرانه، بررسی شود و اگر بهتر آنست که به آبفا واگذار شوند،حتما این واگذاری صورت گیرد، اما آبفا نیز توان پرسنلی،حفاظت فیزیکی،اعتبارات بودجه ای و تجهیزاتی خود را از قبل مهیا کند و اطمینان دهد که از عهده این امور که قطعا بار مالی و تجهیزاتی در پی خواهد داشت بر می آید و نشود همانند شهرهای خلق الساعه که از روستا به شهر ارتقأ یافتند اما ره آورد آن برای روستا فقط عوارض شهری و احداث ساختمان شهرداری و یک دستگاه آتش نشانی بوده و لاغیر.
بنابراین به نظر میرسد آبفا صلاحیت چنین کاری را داراست و باید بر صد درصد منابع و مخازن آب شرب شهری و روستایی اشرافیت داشته باشد که خوشبختانه مقامات آبفا استان و مدیریت آبفا شهرستان در صدد انجام هستند.
مقاوم سازی مسیر خطوط در نواحی رانشی و رودخانه ای از اعتبارات شهرستانی، استانی،ملی و همکاری شرکتهای عمرانی :
بخشی از خطوط انتقال آب از گذشته از رودخانه یا مناطق رانشی عبور می کنند که امکان تغییر مسیر وجود ندارد و مشکلات ایجاد شده از دهه های گذشته در این سالها آوار شده لذا نیاز است از منابع ملی،بودجه حوادثی، از محل اعتبارات تنش آب، و سرفصل های استانی ، برای تامین اعتبار جهت ایمن سازی و مقاوم سازی مسیرهای مورد نظر اقدام شود.همچنین اداره کلدمدیریت بحران،راهداری ، شرکت توسعه زیرساخت راه،شرکتهای عمرانی طول مسیر نیز یاریگر باشند
مخزن جمع کننده از سرچشمه اسپه او برای مخزن گلناب دره که بخشی از مسیر ورود مخزن از گذشته مکان یابی خوبی انجام نشد :
انتقال آب مسیر آب گلناب دره هدیه رهبر عزیز به مردم بوده است اما در دهه های قبل برای مکان یابی مسیر مخزن گلناب دره و مباحث النهار آن دقت کافی صورت نگرفت به گونهای که نتیجه آن را در زمان بارش های سال های اخیر شاهد هستیم لذا هرچند مخزن تقریبا جای ایمن است اما مسیر در خطر سیل است این مشکل ریشه در تصمیمات
مطالعاتی و اجرایی گذشته دارد اما نیاز است بابت جابجایی مسیر حدود ۲۰۰۰ متر بالاتر در سرچشمه اسپه او که ماشین رو هم نیست و حمل مصالح سخت است،مخزن جمع کننده احداث و از آنجا به مخزن گلناب دره هدایت شود،ضمن اینکه مخزن گلناب دره که در دهه ۸۰ احداث شد دارای تصفیه خانه زیرزمینی همگام با مخزن است که لازم است بازبینی نیز انجام شود ، برای مطالعات تحقیقاتی و اجرای پروژه تامین اعتبار از سرفصل های استانی و ملی انجام شود تا دیگر مردم دچار مشکل نشوند
آب شدن برف و سیلاب و روان آب گاها باعث کدورت آب دراسله :
از آنجایی که منابع تامین آب دراسله و گلاب دره ار چاه نمی باشد بلکه از کوهستانهای بالادست است که ۶ ماه از سال پوشیده از برف هستند اما با شروع فصل گرما ، ذوب شدن برف و یخ رخ می دهد که موجب جاری شدن روان آب های کدر میشود این آب گل آلود وارد تنگه ایرانی دراسله یا وارد اسپه او در گلناب دره میشود و از اراده آبفا خارج است ،لذا تنها راه فائق آمدن بر مشکل راه اندازی بدون فوت وقت تصفیه خانه دراسله می باشد که تصفیه خانه دراسله و پیشنهاد نگارنده برای مخزن جمع کننده اسپه او در بالادست گلناب دره ، دستکم نیاز به ۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار دارد که از منابع ملی یا حدود اختیارات وزیرنیرو یا اختیارات استاندار باید جبران شود
لزوم تأمین اعتبار برای پروژه نیمه کاره تصفیه خانه دراسله : تلاش برای پیگیری منتج به نتیجه جهت تکمیل پروژه نیمه کاره تصفیه خانه دراسله ازمنابع اعتباری استانی و ملی اقدام صورت گیرد. بدیهی است مردم نظاره گر هستند تا ببینند این مکاتبات و وعده ها عملی می شود یا خیر ؟ چون مصرف کننده این آب مردم سوادکوه و سوادکوه شمالی هستند
طرح اصلاح شبکه تأسیسات و توسعه خطوط :
با توجه به قدیمی بودن برخی از شبکه ها، کم بودن قطر خطوط لوله با گذشت سالها یا فرسودگی ، نیاز به اعتبار ملی یا استانی برای بهسازی و توسعه شبکه و خطوط می باشد
حفاظت آزمایشگاهی از سلامت آب :
نیاز است علاوه بر آزمایشگاه آبفا، دانشگاه علوم پزشکی و شبکه بهداشت دارای صلاحیت بررسی کیفیت آب هستند و آزمایشات دانشگاه و شبکه بهداشت مورد وثوق همگان هستند کما فی السابق با جدیت بیشتر کمک کار آزمایشگاه آبفا باشند.
نوسان آب در پل سفید :
برای جبران نوسان آب در مناطق اصطلک،ازانده رودبار،ملاجیلم در پل سفید نیاز هست تا یک مخزن از امتداد جاده اساس تا اوزود در جایی ایمن مطالعه ،طراحی و اجرا شود ، لازم به ذکر است هر پروژه نیاز به اعتباری میلیاردی دارد که از حدود اختیارات رییس آبفا شهرستان خارج است و از سرفصل بودجه های استانی و ملی باید ورود کرد
نوسازی خطوط و شبکه شیرگاه :
شبکه و خطوط شیرگاه با ساخت و سازهای منازل و توسعه شهر نیاز به اقدام جدید دارد
شیب عامل مشکل برای روستاهای مومج خیل و شیرکلا با ارزیابی مخزن جمع کننده :
روستاهای شیرکلا و مومج خیل فاصله از خطوط اصلی قرار دارند و شاه لوله در سراشیبی با سرعت آب از آن گذر می کند و این امر باعث شده تا مردمان عزیز روستاهای یادشده دچار مشکل شوند که نیاز است مخزن جمع کننده مورد ارزیابی قرار گیرد.
ژنراتورها و سیستمهای برقی بدون نیاز به برق سراسری:
در زمان قطع شدن برق سراسری شاید مشکلاتی رخ دهد که در آینده نیاز است مخازن از سیستمهای تولید برق و ژنراتور علاوه بر برق سراسری بهره مند شوند
احداث مخازن اضطراری :
احداث مخازن اضطراری ذخیره آب با در نظر گرفتن نکات فنی و سلامت آب در ۴ شهر شهرستانهای یاد شده در نظر گرفته شود
روستاها تافته جدا بافته نباشند:
مسئولین هرگز نواحی روستایی را جدای از شهر نبینند و در توزیع امکانات ،اعتبارات ، تجهیزات و سایر مباحث آبفا ،عدالت رعایت شود
سدهای زیرزمینی :
بناهای زیر زمین ساخته با مسدود کردن جریان طبیعی آب های زیرزمینی، باعث ذخیره آب در زیر زمین می شوند. در رودخانه ها و آبراهه های خشک و فصلی
ساخته می شوند به جای ذخیره آب در سطح زمین، در زیر زمین آب ذخیره می شود که این آب های ذخیره شده را می توان با لوله گذاری یا حفر چاه پمپاژ کرد.این سازه ها در مقطع عرضی رودخانه و در زیر سطح زمین جهت بهبود وضعیت منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک احداث می شوند.
سدهای زیر زمینی به بستر آب زیرزمینی آسیب زننده نیستند چون در محل احداث آبی وجود ندارد و اگر هم کمی رطوبت وجود داشته باشد در حال از دست رفتن است و اگر هم سدی ساخته نشود این آب به کفه های نمکی و آب های شور سرازیر می شود.
بانک اطلاعاتی :
نیاز است تمام روسای آبفا شهرستانها و استانها بانک اطلاعاتی کاملی از متر به متر شبکه،خطوط، مخازن و مایحتاج داشته باشند تا برای پیگیری سرعت عمل داشته باشند و نتیجه کار ایشان برای حل مشکلات مرتبط با آب و فاضلاب برای مردم قابل لمس باشد
سیلاب است به گونه ای که باعث کدر شدن آب انتقال و درخطر قرار گرفتن مخزن آب می شود که سبب زحمت طاقت فرسای عوامل آبفا شهرستان سوادکوه و آبفا مازندران می باشد،چون سیلاب از اراده متصدیان آبفا خارج است و تغییر مسیر سرچشمه نیز با اندک اعتبارات امکان پذیر نمی باشد. بادر نظر گرفتن موارد یاد شده همچنین ثابت بودن مخازن در مقابل افزایش جمعیت ثابت و شناور،توسعه ساخت و سازهای شهری و روستایی،فعلاً در کوتاه مدت بهترین شیوه برای تقویت آب شرب خانوارهای سوادکوه وسوادکوه شمالی، جایگزینی مناسب برای مباحث پدافند غیر عامل،علاوه برحفاظت،حراست و تخصیص بودجه برای مخازن و سرچشمه ها و طول مسیر گلناب دره و دراسله و خطوط و تأسیسات مبدأ تا مقصد، اجرای طرح مطالعاتی انتقال بخشی از آب سد لفور به شهرستان های یاد شده می باشدتا در میان مدت پروژه انتقال آب شرب از سدلفور عملیاتی،چاههای پدافندی،مخزن ذخیره اضطراری تدارک و…انجام شود،چشم انداز بلندمدت نیز لحاظ گردد. لذا از استاندار، مدیرعامل آبفا استان و کشور،وزیر نیرو،فرماندار، سازمان برنامه و بودجه،کمیته زیر بنایی استان با محوریت مدیرکل راه و شهرسازی و معاون عمرانی استاندار و مدیران عامل آب منطقه ای و آبفا همچنین نظر مساعد شورای برنامه ریزی استان بعنوان طراحان و مجریان اصلی جهت تأمین اعتبار طرح مطالعاتی انتقال آب شرب از سد ایت الله صالحی مازندرانی لفور به مناطق یاد شده در سوادکوه و سوادکوه شمالی که البته دهستان لفور در برنامه آبفا قرار گرفته است،بدیهی است آب منطقه ای و شرکتهای دانش بنیان از اکنون باید به فکر تکمیل رسوب در سد و کاهش حجم سد بخاطر بالا آمدن سطح رسوب احتمالی در آینده باشند،فعلا سد لفور که تأمین کننده آب شرب گروه الف هم استانی های عزیز ما در سرخ رود، فریدونکنار بابلسر وبابل و به زودی در قائم شهر و جویبار و سیمرغ بوده یا خواهد بود.نیاز است میزبانان استقرار سد یعنی مردمان سوادکوه و سوادکوه شمالی نیز از این موهبت الهی بهره مند شوند بدیهی است همه ملت عزیز ایران با محبت،اتحاد و مودت کنار هم خواهند بود
آب بزلا،چاههای استاندارد،رود پلنگ دره برای پدافند غیرعامل :
نگارنده در کناره سرچشمه های گلناب دره و دراسله پیشنهاد انتقال آب سد لفور را سال ها پیش مطرح نموده است و اصلاح شبکه آب بزلا در مسیر خانقاپی،احداث چاههای مدرن و صدالبته ایمن و بهداشتی را در هر شهر را برای روز مبادا،ساماندهی رود پلنگ دره شیرگاه و مسیر ومخزن این تاحیه را پیشنهاد می کند،ضمن اینکه در نواحی روستاهای خارج از مدیریت آبفا نیز تدابیر برای کمک به بازسازی خطوط منابع و ترمیم چاه و چشمه باید بکار گرفته شود
حفاظت از تاسیسات ،خطوط شبکه، مخازن و حرائم انهار آبفا با توجه به سر فصل های ذیل الذکر :
محصور کردن سرچشمه دراسله،انتقال آبگیر به مکانی بالاتر از نقطه فعلی،افزایش نگهبان مقتدر یا برون سپاری به شرکتهای انتظامات :
در خصوص سرچشمه تأمین آب شرب سوادکوه و سوادکوه شمالی در دراسله از آبگیر اول که مکانی برای تصفیه آب هست در واقع سدی کوچک احداث شده و نقطه آرامش آب هست که لایه بندی شن و ماسه با قطرهای مختلف آب در آن نفوذ کرده سپس قسمتی از آب بعد از تصفیه به این شیوه با لوله از نهر یا رود خروشان زلال جدا و به سمت تصفیه خانه که حدود 500 متر پایین تر هست هدایت می شود، اما فاصله آبگیر اول تا سرمنشأ آب دراسله یعنی تنگه ایرانی تنگه، حدود ۱۰۰۰ متر می باشد، طی سالیان گذشته تعدادی از گردشگران وارد این آب زلال و سرد می شدند اما در 2 سال گذشته 3 پل فلزی روی مسیر آب احداث گردید تا رهگذران از روی پل تردد کنند و نظاره گر این شکوه طبیعت باشند،ولی در کمال ناباوری فنس در امتداد رودخانه یادشده توسط هر کس یا کسانی بطور صد در صدی تخریب شده لذا نیاز است با همراهی مردم و معتمدین روستای دراسله بخصوص دامداران دراسله، رودخانه در قسمتهای مد نظر محصور شود، همجنین آبگیر اول از نقطه فعلی به ۵۰۰ متر بالاتر انتقال پیدا کند،شیب،هواگیری،تجمیع چهل چشمه پرش هیدرولیکی،و…نیز در نظر گرفته شود.وگرنه شاهد ورود گردشگران به داخل آب شرب خواهیم بود که به لحاظ جو اجتماعی و حتی بهداشتی ناخوشایند است
براساس فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی، وارد آب شدن در بالادست به احترام مردم پایین دست اصلا زیبنده، اخلاقی، انسانی نیست و در تربیت ایران جایگاهی ندارد.تجربه نیز نشان داده تعداد محدودی از گردشگران یا رهگذران اقدام به انهدام تابلوهای هشدار دهنده و فنس های نصب شده نموده اند، لذا اعتقاد نگارنده بر این هست 2 نگهبان زحمتکش که بصورت شیفتی در تصفیه خانه، آبگیر و طول مسیر هستند نمی توانند جوابگو باشند چون تعداد گردشگران زیاد هست لذا بهتر آن هست 6 نیروی کار ورزیده بصورت شیفتی به آبفا اضافه شوند یا آنکه با برون سپاری به شرکتهای انتظامات ،طی قراردادی به دستگاههای نظامی مانند بسیج یا نیروی انتظامی یا ارتش،یا
روسا شهرستانی آبفا و مدیران عامل :
مدیرعامل و روسا جهت تامین اعتبار از منابع شهرستانی و استانی و کشوری ، همچنین تهیه تجهیزات و امکانات ،حل مشکلات توزیع آب و خطوط ،شبکه،مخازن،کم آبی ضمن اینکه مشکلات را رفع کنند نیاز است بر حسب موقعیت شغلی و سلسله مراتب اداری با فرمانداران،نمایندگان مجلس،استانداران،سازمان برنامه و بودجه ،آبفا کشور و وزارت نیرو تعامل سازنده جهت اخذاعتبارات و تجهیزات داشته باشند ، سخن گفتن از کمک کار بودن آب منطقه ای و منابع آب ایران،منابع طبیعی و دیگر ادارات کل و ….به معنای نفی وطایف مقامات آبفا شهرستان و استان و کشور نیست
لایحه برنامه و بودجه سالانه :
در لایحه بودجه سالانه از بودجه ملی ،مضاف برآن از سایر اعتبارات شهرستانی،استانی و فرااستانی برای طرحهای تأسیسات اب و فاضلاب،فاز ۲ مطالعات طرح جامع فاضلاب شهری و سپس اعتبارات اجرای پروژه،توسعه آبرسانی و…سرفصل در نظر گرفته شود.
الگوی همیاری مردمی :
با الگو برداری از همیاری مردمی مانند روستای شورمست و اسدآباد و…. برای تأمین آب حامی آبفا بوده اند و این روحیه تعاون در فرهنگ بیش از 7 هزار ساله ایران و مذهب شیعه و تاکید اسلام در خور توجه هست، که قابل تعمیم به سایر روستاها می باشد.
پتانسیل رودخانه تلار :
مقامات دانشگاهی، مدیران شرکتهای دانش بنیان و معاونت فناوری و علمی ریاست جمهوری، نمایندگان مجلس، مقامات ذی ربط دولتی و غیر دولتی به مردم گزارش دهند با توجه به بحران آب که ایران و جهان را تهدید می کند برای رودخانه تلار این سرچشمه موهبت و محبت الهی چه تدابیر غیرشعاری انجام شده و چرا آب آن گل آلود است آیا این آب تلار تضمینی بر امیدواری جهت غلبه بر خشکسالی احتمالی نیست؟ مقامات دولتی و غیر دولتی و انتخابی چه تدابیری برای نقش تلار در توسعه سوادکوه و سوادکوه شمالی در عمل نه در شعار اندیشیده اند؟
حفاظت از حرائم آبفا :
دهیاری ها، شهرداری ها، آب منطقه ای، بنیاد مسکن، منابع طبیعی و آبخیزداری، دادستانی،محیط زیست، جهاد کشاورزی، و…. از هرگونه ساخت و ساز و دست برد انسانی در حدود و حریم انهار، چاه و چشمه و رود خانه جلوگیری نمایند و بر سلامت آب و پاکسازی مسیر و سرچشمه ها نظارت و از گل آلود کردن شرکتهای معدنی و شن و ماسه جلوگیری نمایند و نسبت به مرمت چاه و چشمه اقدام و در بالادست سوادکوه مجتمع های آبی در رئوس برنامه باشد همچنین با کمک سازمان استاندارد و صنعت، معدن و تجارت بر فرایند فاضلاب صنعتی کارخانجات نظارت دقیق و موشکافانه صورت گیرد.
نظارت بر قراردادها :
نظارت بر فرایند مناقصه ساخت پروژه ها و نظارت بر فرایند کیفیت کار پیمانکاران، در مجموعه های بزرگ یعنی پروژه های ملی نظارت و زیر ذره بین بردن بر فرایند انتخاب پیمانکاران، مشاوران طرح، کاهش هزینه و نظارت دقیق بر پیشنهادات و مراحل اجرایی ایده یا نظارت موشکافانه بر طرحهای صادرات و واردات آب و نظارت بر محل سد سازی و…. و از محل صرفه جویی و نظارت در آن ابر پروژه ها در الگوهای صرفه جویی مصرف و تکمیل دیگر پروژه ها و…. هزینه شود.
در مطالعات بستر آبهای زیرزمینی و سطحی پژوهش شود، توجه دولت بر جلوگیری از شکل گیری رانت احتمالی یا خدای نخواسته رانت احتمالی پیمانکاران و مشاوران در پروژه های بزرگ آبی، خود بازتاب فوائد این نظارت و خروجی دیگر بودجه ها برای مطالعات عمیق سفره زیر زمینی و آبهای سطحی و طرحهای جامع فاضلاب شهری به شهرهای کوچک نیز خواهد رسید، شاید الگوی فلات مرکزی و بوشهر و…. مدل دیگری نظیر آب شیرین کن و اصلاح الگوهای کشت باغی و کشاورزی باشد و الگوهای نواحی شمالی یا کوهستانی براساس طرحهای متناسب با محیط، لذا ضرورت دارد معاونت فناوری و علمی رئیس جمهور، وزیرجهاد کشاورزی، وزیر نیرو، وزیر بهداشت و درمان، و…. با بهره گیری از نظرات دانشمندان مرتبط هم به سلامت و بهداشت آب شرب و هم برای سفره های زیرزمینی و آبهای سطحی و…فائق آمدن بر پدیده کم آبی و خشک سالی تدابیری عالمانه و اقدامی مجاهدانه کنند.
نهادینه کردن فرهنگ صرفه جویی آب :
نهادینه شدن فرهنگ صرفه جویی در آب با کمک روان شناسان و جامعه شناسان چون علیرغم اینکه ما آریایی ها از تمدن ۷ هزارساله ایرانی و از رهنمودهای اسلام و از دهها سازمان دولتی و غیر دولتی فرهنگی برخورداریم ولی هنوز بصورت کامل در بحث صرفه جویی آب موفق نبوده ایم.
تغییر تکنولوژی کارخانجات و تأسیسات معدنی که آب فراوان نیاز دارند :
ضمن احترام به تولید و اشتغال اما در استقرار دستگاههایی که در کارخانجات و تأسیسات معدنی نیاز به آب فراوان شیرین هست بگونه ای عمل شود تا تکنولوژی ها نوین شوند و نیاز به آب در کارخانجات و تأسیسات معدنی پایین آید.درخصوص کارخانجات و شهرکهای صنعتی با مصرف بالای آب تدبیر خاص نیاز است
جلوگیری از هدر رفت آب :
نظارت و کنترل در آبفا بگونه ای باشد از هر هدر آبی رفتی جلوگیری شود
بهره گیری از موسسات سازمانهای مردم نهاد :
انجمن های مردمی ،NGO می توانند بازوی توانمند برای آبفا محسوب شوند و بر حسب نیاز به کمک آیند
همکاری منابع طبیعی،خیرین،شرکتهای عمرانی،شهرداری ها،شورا :
جهت ساخت مخازن نیاز به ملک هست که در این خصوص مسئولین منابع طبیعی و آبخیزداری،خیرین نیکوکار،شورا و شهرداری همکاری نمایند در خصوص تثبیت نقاط رانشی نیز شرکت های عمرانی دولتی و در صورت تمایل شرکتهای خصوصی مساعدت کنند
انرژی نوین جایگزین سد در تولید برق :
در تأمین انرژی دولت و شرکتهای دانش بنیان و شرکتهای تابع وزارت نیرو برای ورود به تأمین انرژی از سدهای برق آبی عبور کنند و به سمت جوش هسته ای فیوژن اگر آب مصرفی بالا نیاز ندارد، انرژی باد ، انرژی خورشید ، پنلهای خورشیدی، انرژی نیروگاههای زباله سوز و….روی آورند.
آبخوان داری :
آبخوان داری و اجرای تمهیدات آبخوان داری که سیلاب خاکهای سطحی را نابود نکند سیستمهایی که هنگام سیلاب بجای فقط حرکت آب ، بسترهای زیرزمینی تقویت و گیاه کاری بعد از آن اقدام شود.
طرح جامع فاضلاب شهری با رویکرد فاضلاب :
بخاطر توپوگرافی خاص دو شهرستان سوادکوه و سوادکوه شمالی که منازل در شیب بصورت پلکانی هستند نفوذ آلایندگی از چاههای فاضلاب که عموما چاههای جاذب که نیاز به چاههای سپتینگ می باشد،نفوذ آب رها شده شستشو،روان آب یا آب فاضلاب از بالادست به پایین دست از خانه پشتی به خانه زیرین و نفوذ به سفره های زیرزمینی،چشمه ها،نهرها، رودخانه،لذا زنگ هشدار آلایندگی فاضلاب خاکستری و انسانی از منافذچاهها بصدا در آمده،لازم است دولت ومجلس در سطوح عالی بودجه لازم برای احداث فوری تصفیه خانه های مخصوص و تدابیر لازم را به اجرا در آورند.
نیاز به نظارت برفاضلابهای مجتمع های انبوه هم به لحاظ چاه فاضلاب جذبی و جلوگیری از نشت عمدی احتمالی یا غیرعمدی در رودخانه و انهار هم از منظر پسماند و زباله مهم است،براستی مکان تخلیه خودروهای فاضلاب کش در کدامین تصفیه خانه است و یا آیا در دامان طبیعت و رودخانه می باشد،آیا زمان احداث تصفیه خانه فاضلاب فرا نرسیده است در کشورهای پیشرفته طی فرایندی از فاضلاب کمپوست کشاورزی و آب کشاورزی و حتی آبهای مورد تأیید استحصال می کنند
علیرغم اینکه طرح جامع فاضلاب شهری برای سوادکوه و سوادکوه شمالی سالهاست مصوب شده اما در اختیار آبفا بودجه ملی قرار نگرفته است لذا نیاز است قانون مورد تأکید مجلس قرار گیرد و دولت بودجه لازم را از طریق بودجه ملی یا بعد از مراحل حقوقی مناقصه به شرکتهای توانمند داخلی یا با اختیار تهاتر نفت بوسیله شرکتهای خارجی مانند شرکتهای چینی یا تهاتر نفت با قرارگاه خاتم الانبیأ یا بسیج سازندگی این پروژه طرح جامع فاضلاب شهری انجام شود. البته شرکتهای خارجی به هیچ وجه نباید موجب بیکاری جوانان و شرکتهای ایرانی شوند که اگر چنین شود که در صورت چنین احتمالی نظر یقین به شرکتهای داخلی باشد.لذا تکمیل طرح مطالعاتی فاز دوم طرح جامعه فاضلاب شهری و تامین اعتبار برای طرح مطالعاتی و اعتبار برای آغاز پروژه مورد نظر قرار گیرد
پروانه و ساخت و ساز و بسترهای لازم شهرکهای جدید :
شاهد افزایش ساخت و سازها و صدور پروانه در شهر و روستا هستیم اما منابع و مخازن آب ثابت است ضمن اینکه در شهرکهای جدید حتماً سیستمهای فاضلاب تدارک دیده شود
آلایندگی فاضلاب صنعتی :آلایندگی فاضلاب صنعتی در برخی از کارخانجات شهرک صنعتی بشل در سوادکوه شمالی و شاید برخی کارخانجات بیرون از شهرک تهدیدی مستقیم برای آبهای سفره زیرزمینی ،رودخانه و نهرهاست که محیط زیست،سازمان استاندارد،دانشگاه علوم پزشکی،دادستانی،آبفا،آب منطقه ای،منابع طبیعی و آبخیز داری باید هوشیارتر در خصوص این موضوع عمل نمایندتا از هر اقدام ناشایست احتمالی جلوگیری کنند
آسیب شناسی سدهای جدید بر منابع طبیعی،محیط زیست و رطوبت هوا :
در خصوص احداث هر نوع سد جدید بخصوص در حوزه شهرستانهای سوادکوه و سوادکوه شمالی لازم است کارشناسان کاربلد و صاحب نظر که مخالف احداث سد یا موافق احداث سد جدید هستند در استانداری یا یکی از مراکز پژوهشی با حضور مدیران عامل آب منطقهای، آب و فاضلاب، راه و شهرسازی ، منابع طبیعی و آبخیزداری، دادستانی، محیط زیست ، آن دسته از اعضای هیئت علمی دانشگاهها در گرایش آب، منابع طبیعی، محیط زیست که آشنا به کار اجرایی هستند ،معاون عمرانی استاندار و استاندار دعوت شوند و فاجعه احتمالی زیست محیطی و زیان به منابع طبیعی و اثر بر شرجی شدن، حیات وحش، زندگی اجتماعی، اشباع خاک و احتمال رانش ،انباشت رسوب در سد و…همچنین منافع احداث سد در تأمین آب شرب برای شهرستانهای مجاور با در نظر گرفتن تنش آتی آب بصورت شفاف ،بدون محافظه کاری و علمی بررسی و رسیدگی شود نه اینکه بدون نظر دانشمندان منابع طبیعی و دانشمندان محیط زیست اقدام به دایر کردن سد نمایند یا بدون در نظر گرفتن منافع آب شرب اقدام به رد طرح
