مشاهدات خود را باور کنیم یا آمار مسئولان ؟!
مشاهدات خود را باور کنیم یا آمار مسئولان ؟!
بررسی های ما نشان می دهد تاکنون به دلیل شرایط خاص کشور، تحریم های همه جانبه، کسادی بازار و مسائل عرضه و فروش کالا و محصولات، منجر به رونق مورد انتظار اقتصاد روستایی نشد. طبیعی هم هست وقتی شرکت ها و کارخانه های بزرگ تحت تاثیر تحریم ها و کرونا قرار گرفتند، بسیاری از محصولات خرد خانگی و محدود روی دست روستاییان بماند و موجب سرخوردگی و دست کشیدن از اشتغالشان شود.

تیرنگ نیوز – مجید ساجدی فر: اگرچه مسئولان استان در طول دهه اخیر از افزایش مهاجرت معکوس روستاییان به زادگاهشان خبر می دهند اما این موضوع از مواردی است که چندان به آمار و ارقام رسمی نیازمند نیست و می توان با بررسی محیط پیرامون خود به آمار تقریبی آن دست یافت.

همانطور که با مقایسه قیمت کالاها و اقلام زمان حال با چند ماه و چند سال گذشته، بدون مراجعه به آمار مسئولان به شدت تورم و رکود در جامعه و سنگینی فشار آن  بر مردم دست یافت، می توان با تحلیل محیط پیرامون و وضعیت خویشان، همکاران، دوستان و اطرافیان، بهبود یا وخامت اوضاع در شاخص هایی چون بیکاری، اعتیاد، طلاق و… پی برد.

اتفاقا، مهاجرت نیز از این دست شاخص هاست. همینکه در نگاه کلی می بینیم اکثر قریب به اتفاق جوانان روستایی پس از دوران خدمت یا پس از ازدواج برای اشتغال و درآمد مناسب راهی شهرهای بزرگ می شوند، خود نشان از نامطلوب بودن اوضاع در این باره دارد.

این مورد هم چندان نیاز به آمار مسئولان ندارد، کافیست به چند تا روستای مازندران از نقاط مختلف استان برویم یا در تماس تلفنی با مطلعین آن روستاها، وضعیت را جویا شویم. آنگاه خواهیم دید غالب جمعیت روستایی ما سکونت اصلی شان در شهرهاست.

اینکه روستائیان ما هنگام سرشماری ها غالبا از زادگاهشان آماردهی می کنند یا در تعطیلات و مناسبت ها -به ویژه در ماه های گرم سال- به روستاهایشان رفت و آمد دارند به معنای مهاجرت معکوس نیست.

مشاهدات ما نشان می دهد فعلا زود است از مهاجرت معکوس صحبت کرد زیرا نه تنها همچنان روستاییان ما به شهرها مهاجرت دارند، بلکه جمعیت شهرهای کوچک نیز نسبت به قبل روند کاهشی دارد. کافیست نگاهی مقایسه ای به آمار شهرهایی چون کجور، فریم، کیاسر، پول حتی نکا، جویبار، زیراب و گلوگاه نسبت به یک دهه قبل بیندازیم.

گفته می شود در دهه 40 و 50 بیش از 60 درصد جمعیت کشور روستایی بودند اما امروز کاهش چشمگیری داشته و در اکثر استان ها، جمعیت روستایی به 35 تا 25 درصد کاهش یافته است.

این کاهش در مازندران هم با اینکه یکی از استان‌های بالای جدول از نظر جمعیت روستایی و همچنین تعداد روستاها است، نیز قابل مشاهده است.

یک دهه قبل جمعیت شهری و روستایی مازندران 50 -50 بود اما امروز جمعیت روستایی بر اساس آمارهای رسمی به ۴۳ درصد کاهش یافته و به نظر می رسد آمارهای غیررسمی بیشتر از این نیز باشد.

البته این معنای این نیست که هیچ اقدامی در طول این سال ها انجام نشده، اتفاقا حمایت های خوبی صورت پذیرفت، تسهیلات مناسب و کم بهره اعطا شد، طرح های صنعتی و کشاورزی روستایی مورد حمایت قرار گرفت.

از جمله غلامی مدیرکل امور روستایی استانداری مازندران به تازگی از بازگشت به روستا با تسهیلات میلیاردی خبر داد و گفت: «طرح‌های صنعتی و کشاورزی که با هدف مهاجرت معکوس به روستا‌ها انجام شود مورد حمایت قرار می‌گیرد».

وی با بیان اینکه چهار مرحله اعتبارات ارزان قیمت صندوق توسعه ملی تاکنون به متقاضیان اجرای طرح‌های توسعه در روستا‌ها پرداخت شده است، گفت: «سهم مازندران در مرحله پنجم هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال است. تسهیلات برای اجرای طرح‌های بالای ۱۰۰ میلیارد ریال از سرانه ملی اختصاص می‌یابد و هر فردی که طرح بزرگ با اعتبار بالای ۱۰۰ میلیارد ریال داشته باشد در کنار بهره‌مندی از سرانه ملی برای دریافت استعلام، مجوز‌ها و تسهیلات حمایت خواهد شد».

مدیرکل امور روستایی استانداری مازندران ادامه داد: «نظارت بر پرداخت این تسهیلات برای جلوگیری از انحراف جدی است و هر ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات حتما در کنارش باید شغل تعریف شود». به نقل از باشگاه خبرنگاران

پیش از این نیز مدیر کل امور روستایی و شوراهای مازندران در آستانه روز روستا در گفتگو با همشهری گفته بود: «سال گذشته ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای ایجاد اشتغال در روستا‌های استان هزینه شد».

اما بررسی های ما نشان می دهد تاکنون به دلیل شرایط خاص کشور، تحریم های همه جانبه، کسادی بازار و مسائل عرضه و فروش کالا و محصولات، منجر به رونق مورد انتظار اقتصاد روستایی نشد.

طبیعی هم هست وقتی شرکت ها و کارخانه های بزرگ تحت تاثیر تحریم ها و کرونا قرار گرفتند، بسیاری از محصولات خرد خانگی و محدود روی دست روستاییان بماند و موجب سرخوردگی و دست کشیدن از اشتغالشان شود.

نتیجه آن شد که هر روز بر تعداد جوانان، مادران و پدران در حاشیه بازار، دور میدان ها و اطراف خیابان ها جهت فروش محصولات خرد خود، افزوده می شود.

از نظر ما اینها به واقعیت های موجود و قابل لمس این سالهای استان ما نزدیک تر است حتی اگر آمار مسئولان چیز دیگر گوید.

آمارهای ارائه شده حکایت از آن دارد که جمعیت روستایی با رشدی حدود ۵۴ هزار نفری از حدود یک میلیون و ۳۳۳ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به حدود یک میلیون و ۳۸۷ هزار نفر در سال ۱۳۹۵ رسید.

مدیر کل امور روستایی و شوراهای مازندران در گفت‌وگو با همشهری در این باره گفته بود : «مهاجرت معکوس در مازندران آغاز شده و رو به افزایش است و توسعه اشتغال روستایی موجب رونق تولید و جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهر می‌شود».

وی افزود: «بر اساس آخرین آمار که هنوز به طور رسمی اعلام نشده است، میزان جمعیت روستایی مازندران در حال حاضر به حدود ۴۸ درصد جمعیت استان رسیده است که بیشتر شدن سرعت مهاجرت معکوس در مازندران طی چند سال اخیر را نشان می‌دهد».

همانطور که از نظرتان گذشت نظر مسئولان برخلاف نظر ماست و آن ها از اوضاع رو به رشد مهاجرت معکوس و اقتصاد روستاییان سخن می گویند.

البته ملاک بررسی ها و تحقیقات رسمی، آمارها و ارقام مسئولان است و اظهارات ما در حد مشاهدات و تحلیل رسانه ای بر اساس شنیده های منابع محلی و تجربیات خودمان است.

به هرحال ما در این گزارش، روالی متفاوت در پیش گرفته ایم و مشاهدات و محسوسات خود را به همراه خلاصه نظرات مسئولان مربوطه ارائه داده ایم و قضاوت آن را به افکار عمومی و مخاطبان مان واگذار می کنیم.

  • نویسنده : مجید ساجدی فر