در محضر قرآن
در محضر قرآن
در جلسه قبل از آیه ۱۸۵سوره بقره عرض شد ماه رمضان ماه نزول قرآن است که شرافت عظیم یافته آنهم شب نزول آن که به شب قدر مفتخر شده و فضیلت آن شب بیش از هزار ماه میباشد که اسرار آن نزد خداوند و رسولِ گرامیش میباشد

 

بهزاد حقانی گلوگاهی

در جلسه قبل از آیه ۱۸۵سوره بقره عرض شد ماه رمضان ماه نزول قرآن است که شرافت عظیم یافته آنهم شب نزول آن که به شب قدر مفتخر شده و فضیلت آن شب بیش از هزار ماه میباشد که اسرار آن نزد خداوند و رسولِ گرامیش میباشد.
در این جلسه به حکم وجوب و علت و فایده روزه در آیه ۱۸۳ (سوره بقره) می پردازیم؛

«« یا اَیُّهاالَّذینَ اٰمَنوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَکُمْ تَتَّقونَ »»

ای کسانی که ایمان به خدا آورده اید بر شما هم روزه گرفتن مقرر گردید همان طور که به مؤمنین و پیروان پیامبران قبل ازشما واجب شده بود.واین روزه گرفتن برای اینست که شما از تقوی پیشگان شوید.
نکته: در قرآن کریم یازده آیه و مورد از عنوان کُتِبَ استفاده شده است!! با اینکه همه خواسته های الهی از انسان جنبه امری و تکلیفی دارد فقط در این چند مورد از این لفظ استفاده شده است، در واقع از باب تأکید زیاد و اهمیت آن است، ولی یک ظرافت خاصی در قرینه ها آمده که قابل تعمق میباشد.
این آیات دودسته تقسیم میشوند، آنهاییکه امر به انجام تکالیف الهی هستند خودشان دو قسمت میباشند، آیاتی که با نفس و تمایلات انسان براحتی همسویی دارند و آنهاییکه که برای انسان انجام آنها در ظاهر سختی و مشقت دارد، اما دسته دوم آیاتی هستند که اشاره به حکم تکوینی و تقنینی خداوند دارد ،
در آیات قسم اول دسته اول برای ابلاغ وانجام احکام مقدمه چینی نکرده ولی برای دسته دوم مقدمه چینی کرده و توجیه کرده تا ترغیب به انجام آن بشویم.
مثلا در آیه(۱۷۸) سوره بقره وقتی کُتِبَ علیکم القِصاص میاورد بلافاصله موارد قصاص را بیان میکند برای اینکه صاحب دم یا مظلوم و مضروب برای انجام حکم نیازی به استدلال و اقناع ندارد بلکه شدیداً بدنبال. اجرای آنست لذا خداوند بر عکس برای عفو وگذشت از قصاص تشویقی میگذارد. و همچنین است در حکم وصیت کردنِ مؤمنین برای بازماندگان که بخاطر اهمیتش از حکم کُتِبَ در آیه(۱۸۰ سوره بقره) استفاده شده است،
حکم روزه در آیه ۱۸۳ و حکم قتال و جهاد با دشمنان در راه خدا بطور عموم با زائقه انسانها سازگاری ندارد مگر مؤمنین خالص و واقعی، لذا در این موارد مقدمه چینی کرده که ای مؤمنین فکر نکنید این حکم فقط برای شما امت پیامبر آخرالزمان حضرت محمد ( ص) آمده بلکه برای امتهای قبل از شما وجود داشت حتی مدت و شرایط آن سختر بود ازجمله مدت آن سه ماه( رجب،شعبان ، رمضان) و تقریبا یک ساعت در ۲۴ ساعت بعد از اذان مغرب حق خوردن و بهره جویی از حلال وجود داشت ولی برای شما آسان گرفتیم طوری که میتوانید از بعد اذان مغرب تا سپیده فجر یا اذان صبح بخورید و بیاشامید و با همسرانتان عمل زناشویی داشته باشید) زیرا زناشویی برای امم قبل در سه ماه روزه داری حرام بود،
و در ضمن این حکم روزه برای اینست که تمرینی برای نزدیک نشدن به اعمال نامشروع در غیر ماه رمضان است چرا که نتیجه قطعی روزه واقعی رسیدن به کمال تقوی میباشد،
یا در آیات ۲۱۶ و ۲۴۶ سوره بقره که حکم جهاد هست میبینیم خداوند خود به ناراحتی و اکره مؤمنین از حکم جهاد را اشاره میکند و خداوند برای تشویق و رفع نگرانیها استدلال میکند و همچنین است در آیات ۱۲۰ و۱۲۱ سوره توبه.
دسته دوم آیات که از لفظ کُتِبَ استفاده شده مانند آیه ۴ سوره حج که حکم یا قانون و وعده قطعی خداوند میباشد و آن اینست که پیروی از شیطان انحراف و گمراهی در پی دارد، یا آیه۱۲۷ سوره نساء حکم قطعی حقوق زنان یتیم میباشد که از اهمیت زیادی در نزد خدا حکایت دارد که جریان مفصلی دارد و علاقمندان را به تحقیق توصیه مینمایم »»
درپناه قرآن باشیم، شایان ذکر است مطالبی که ارائه میشود با استفاده از تفاسیر علماء و استنباط حقیر میباشد