تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی
آیه:
«وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ»
(به ستمکاران تکیه نکنید که آتش شما را در بر خواهد گرفت – هود: ۱۱۳)
در مکتب فاطمی، سیاست از احساس جدا نیست، اما احساس نیز هرگز به آشوب نمیانجامد. حضرت فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) در زمانی زندگی کرد که پس از رحلت پیامبر(ص)، حقیقت در غبار قدرت پنهان شد. او در برابر این انحراف، نه شمشیر کشید و نه در سکوت مطلق نشست؛ بلکه از اشک، ابزار آگاهی ساخت و از مظلومیت، رسانهای برای حقیقت.
گریههای فاطمه در کوچههای مدینه، واکنش هیجانی نبود؛ حرکت اجتماعی بود. او با اشکهایش تاریخ را بیدار کرد و با حضور بیکلامش مشروعیتِ دروغ را به چالش کشید. این همان مدیریت احساس است؛ تبدیل رنج شخصی به انرژی جمعی برای بیداری. فاطمه(س) سیاست را از جنس قدرت نمیدانست، بلکه از جنس هدایت میدید؛ از این رو احساسش را در مسیر هدایت به کار گرفت.
در جهان امروز نیز، بسیاری از اعتراضها از احساسات آغاز میشود، اما چون به عقل و ایمان متصل نیست، به نفرت و تخریب میانجامد. در حالیکه فاطمه(س) الگوی «اعتراض مؤمنانه» را ترسیم کرد؛ اعتراضی که بر مبنای اصول و اخلاق استوار است. او به ما آموخت که مؤمن، وقتی خشم میگیرد، زبانش در بند انصاف است؛ و وقتی اشک میریزد، نیتش اصلاح است، نه انتقام.
خطبه فدکیه، سند همین حقیقت است. کلامی آتشین، اما بیتوهین؛ اعتراضی محکم، اما بیخشونت. او با منطق سخن گفت و با ادب مطالبه کرد. این نوع کنش سیاسی، برای جامعهی امروز ما درس بزرگی است؛ که چگونه میتوان از احساس عدالتخواهی، تمدنی ساخت، نه هیجانی گذرا.
در فضای امروز، که شبکههای اجتماعی احساسات جمعی را تحریک میکنند، ما نیازمند بازگشت به الگوی فاطمی هستیم. فاطمه(س) نشان داد تأثیرگذارترین اعتراضها، آنهاییاند که بر پایهی عشق به حق و انضباط درونی شکل میگیرند. اگر هر منتقدی بداند که احساسش باید در خدمت اصلاح باشد، جامعه از تندروی و بیاعتمادی نجات پیدا میکند.
اشک فاطمی، اشک آگاهی بود؛ نه اشک ضعف. او با گریه، وجدان امت را بیدار کرد و به تاریخ فهماند که گاهی مظلوم، با سکوت خود از هزار خطبه رساتر است. در فرهنگ فاطمی، احساس، ابزار آشوب نیست، نیروی اصلاح است.
امروز، ما نیز اگر رنجی از ناعدالتی، فساد یا فقر در دل داریم، باید آن را به «اشک آگاهانه» و «کنش سازنده» بدل کنیم. فاطمه(س) به ما آموخت که اعتراض، وقتی در مسیر خدا باشد، عبادت است؛ و گریه، وقتی برای بیداری باشد، انقلاب است.
در جهان فاطمه، اشک میبارد تا حقیقت بروید.
و آنگاه که اشکها از ایمان بجوشند، تاریخ دیگر هرگز فراموش نمیکند.
