امام جواد(ع) نماد «تمرکز معنوی»
امام جواد(ع) نماد «تمرکز معنوی»
دهم رجب، روزی است که نور، شکل تازه‌ای به خود گرفت؛ نوری که نه با طول عمر، که با عمق معنا سنجیده شد. ولادت امام محمد تقی، امام جواد علیه‌السلام، تولد حقیقتی است که بسیاری از معادلات ذهنی ما را به چالش می‌کشد؛ اینکه بزرگی الزاماً محصول سال‌های زیاد نیست، و کمال، همیشه منتظر فرصتِ زمان نمی‌ماند.

تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی

دهم رجب، روزی است که نور، شکل تازه‌ای به خود گرفت؛ نوری که نه با طول عمر، که با عمق معنا سنجیده شد. ولادت امام محمد تقی، امام جواد علیه‌السلام، تولد حقیقتی است که بسیاری از معادلات ذهنی ما را به چالش می‌کشد؛ اینکه بزرگی الزاماً محصول سال‌های زیاد نیست، و کمال، همیشه منتظر فرصتِ زمان نمی‌ماند.

امام جواد(ع) آمده است تا به ما بیاموزد که «رشد»، پیش از آنکه به سن وابسته باشد، به صداقت دل و اتصال به منبع نور وابسته است. امروز که زندگی انسان مدرن، اسیر مقایسه‌ها، تأخیرها و احساس عقب‌ماندگی شده، میلاد امام جواد علیه‌السلام پیامی عمیق و رهایی‌بخش دارد: خدا عجله‌ای برای کامل کردن انسان‌ها ندارد، اما اگر دل آماده باشد، لحظه‌ای هم تأخیر نمی‌کند.

امام جواد(ع) در کودکی به امامت رسید؛ و این، امتحانی بود هم برای جامعه و هم برای فهم مردم از دین. بسیاری نتوانستند بپذیرند که کودک، ظرفیت پیشوایی داشته باشد. مشکل، نه در کوچکی سن امام، که در کوچکی نگاه مردم بود. این حقیقت امروز هم تکرار می‌شود؛ هر زمان که حقیقت، با قالب‌های ذهنی ما هماهنگ نباشد، اصل حقیقت زیر سؤال می‌رود، نه قالب‌ها.

یکی از بزرگ‌ترین نیازهای زندگی امروز، بازنگری در معیارهای ارزش‌گذاری است. ما انسان‌ها اغلب موفقیت را با ظواهر می‌سنجیم: سن، موقعیت اجتماعی، مدرک، سابقه، درآمد. امام جواد(ع) با تمام وجود می‌گوید که معیار الهی، چیز دیگری است: تقوا، حکمت، و توان «درست دیدن و درست انتخاب کردن». چه بسیار انسان‌هایی که سال‌ها زندگی کرده‌اند اما بالغ نشده‌اند، و چه بسیار دل‌هایی که در جوانی—حتی کودکی—به بلوغ رسیده‌اند.

زندگی مدرن، پر از فشار «دیر شدن» است؛ دیر ازدواج کردن، دیر پیشرفت کردن، دیر به آرامش رسیدن. این اضطراب جمعی، روح انسان را خسته کرده است. امام جواد علیه‌السلام مرهمی آرام بر این زخم است؛ او به ما یاد می‌دهد که مسیر خدا، مسابقه‌ی سرعت نیست، بلکه مسیرِ صدق است. هر جا صدق باشد، همان‌جا وقتِ درست است.

از ویژگی‌های برجسته‌ی امام جواد(ع)، جمع میان «لطافت اخلاق» و «قاطعیت در حق» است. در روابط انسانی امروز—چه در خانواده، چه در محیط کار و جامعه—یکی از مشکلات اساسی، افراط در یکی از این دو است: یا آن‌قدر نرم می‌شویم که حق پایمال می‌شود، یا آن‌قدر سخت که رابطه می‌شکند. امام جواد(ع) الگوی تعادل است؛ مهربان، اما نفوذناپذیر در برابر باطل؛ آرام، اما لرزه‌آور برای ظلم.

یکی از نیازهای جدی زندگی امروز، مدیریت قدرت است؛ چه قدرت فکر، چه قدرت زبان، چه قدرت موقعیت. امام جواد علیه‌السلام در اوج علم و جایگاه، ساده زیست، فروتن و دسترس‌پذیر بود. این پیام مهمی برای ماست: هر نعمتی که انسان را از مردم جدا کند، برکت ندارد. علم اگر انسان را متواضع نکند، تبدیل به ابزار تحقیر می‌شود؛ و ایمان، اگر به اخلاق نیانجامد، صرفاً ادعاست.

در مکتب امام جواد(ع)، ایمان با عمل سنجیده می‌شود، نه با شعار. او به شیعیانش می‌آموخت که دینداری، فقط در عبادت فردی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در امانت‌داری، صداقت در معامله، انصاف در قضاوت، و ادب در گفتار جریان دارد. جامعه امروز، بیش از هر زمان دیگر، تشنه‌ی همین دینداریِ قابل لمس است؛ دینداری‌ای که «زندگی» را بهتر کند، نه سخت‌تر.

امام جواد(ع) ما را به مسئولیت‌پذیری زودهنگام دعوت می‌کند؛ نه به معنای شتاب‌زدگی، بلکه به معنای فرار نکردن از نقش‌ها. بسیاری از ما منتظر می‌مانیم تا «شرایط ایده‌آل» فراهم شود: وقتی آرام شدم، وقتی پول‌دار شدم، وقتی وقت داشتم… اما حقیقت این است که مسئولیت، انسان را می‌سازد، نه برعکس. امام جواد(ع) بار امامت را در سنی به دوش گرفت که برخی هنوز از پذیرفتن ساده‌ترین تعهدات می‌گریزند.

در جهان پرسرعت امروز، که حواس انسان دائماً در حال پراکندگی است، امام جواد(ع) نماد «تمرکز معنوی» است. او نشان می‌دهد که حتی در دلِ فشارهای سیاسی، اجتماعی و تبلیغاتی، می‌توان ریشه در خدا داشت و گم نشد. این همان نیاز گمشده‌ی بشر امروز است: مرکز ثقل روح. بدون آن، انسان حتی اگر همه چیز داشته باشد، خودش را ندارد.

دهم رجب، فرصتی است برای یک بازنگری ساده اما عمیق: من در زندگی‌ام، بیشتر منتظر چه هستم؟ آماده‌تر شدن؟ بزرگ‌تر شدن؟ یا شجاع‌تر شدن برای قدم اول؟ امام جواد علیه‌السلام به ما می‌آموزد که گاهی تنها چیزی که کم داریم، «جرأت آغاز» است؛ آن‌هم با نیت پاک و دلِ متصل.

میلاد امام جواد(ع)، جشن تولد «امکان‌ها»ست؛ امکان رشد زودتر از انتظار، امکان بلوغ پیش از عادت، و امکان زندگی عمیق در دنیایی سطحی. اگر امروز بخواهیم هدیه‌ای به این امام جوانِ تاریخ بدهیم، شاید بهترینش این باشد که در یکی از نقش‌های زندگی‌مان—فرزند، همسر، والد، معلم، کارمند یا مدیر—مسئولانه‌تر، صادقانه‌تر و الهی‌تر ظاهر شویم.

سلام بر امامی که ثابت کرد سن، مانع نیست؛ سلام بر امامی که به ما آموخت بزرگی، از دل شروع می‌شود؛

و سلام بر زندگی‌ای که اگر رنگ امام جواد(ع) بگیرد، حتی در سخت‌ترین روزها، عمیق، شریف و معنا‌دار خواهد بود

 

لینک کوتاه :