رضا شریعتی، خبرنگار
مازندران سالهاست در ذهن ایرانیان با تصویر جنگلهای انبوه، دریای آرام، شالیزارهای سبز و هوای نمناک گره خورده است؛ استانی که طبیعت، هویت اصلی آن را شکل داده و اقتصاد، فرهنگ و حتی روحیه مردمش از همین منابع طبیعی تغذیه میکند. اما امروز این بهشت سبز بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار دارد؛ تهدیدهایی که اگر جدی گرفته نشوند، آیندهای نهچندان دور را به کابوسی زیستمحیطی تبدیل خواهند کرد.
نخستین و مهمترین راهکار حفاظت از محیط زیست مازندران، تغییر نگاه از بهرهبرداری بیرویه به مدیریت پایدار است. جنگلتراشی، ساختوسازهای غیرمجاز، ویلاسازیهای افسارگسیخته و تغییر کاربری اراضی کشاورزی، زخمهایی عمیق بر پیکره طبیعت استان وارد کردهاند. اجرای قاطع قوانین، برخورد بدون اغماض با متخلفان و شفافسازی فرآیندهای صدور مجوز، گام نخست در مهار این روند مخرب است.
در کنار قانون، آگاهی عمومی نقشی کلیدی دارد. حفاظت از محیط زیست صرفاً وظیفه دستگاههای دولتی نیست؛ هر شهروند مازندرانی باید خود را پاسدار طبیعت بداند. آموزشهای زیستمحیطی از مدارس آغاز میشود و تا رسانهها، شبکههای اجتماعی و تشکلهای مردمنهاد ادامه مییابد. مردمی که بدانند نابودی جنگل و آلودگی رودخانه، مستقیماً بر سلامت، معیشت و آینده فرزندانشان اثر میگذارد، خود به بزرگترین مدافعان طبیعت تبدیل خواهند شد.
مسئله پسماند، یکی از بحرانهای جدی مازندران است که نیازمند مدیریت علمی و منطقهای است. تفکیک زباله از مبدأ، توسعه صنایع بازیافت، کاهش دفن زباله و جلوگیری از ورود شیرابهها به خاک و منابع آبی، باید از شعار به عمل تبدیل شود. بدون حل بحران زباله، هر سخنی از حفاظت محیط زیست، ناقص و بیاثر خواهد بود.
در نهایت، توسعه گردشگری مسئولانه میتواند همزمان حافظ طبیعت و محرک اقتصاد باشد. گردشگریای که بر ظرفیتهای بومی، اکوتوریسم و مشارکت جوامع محلی استوار باشد، نهتنها فشار بر محیط زیست را کاهش میدهد، بلکه انگیزه حفاظت را در میان مردم تقویت میکند. مازندران هنوز فرصت نجات دارد؛ اما این فرصت محدود است و نیازمند تصمیمهای شجاعانه، اقدامهای فوری و همدلی همگانی است.
