دکتر هادی ابراهیمی کیاپی، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه
رزمایش امنیتی و ضدتروریستی «سهند ۱۴۰۴» در تبریز، به میزبانی ایران و با حضور کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، یک رزمایش ساده نیست؛ این رویداد، پیامی چندلایه و کوبنده به افکار عمومی منطقهای و جهانی است و ایران با این حرکت نشان داد که نهتنها در میدان نظامی، بلکه در عرصههای رسانهای و ژئوپلیتیک نیز حرف اول را میزند.
سازمان همکاری شانگهای دیگر تنها یک نهاد اقتصادی ـ سیاسی نیست؛ این رزمایش نشان داد که این سازمان وارد فاز امنیتی ـ نظامی شده و در حال تبدیل شدن به وزنهای متوازنکننده در برابر ناتو و پیمانهای غربی است. رسانهها نیز این تغییر را نشانهای آشکار از چندقطبی شدن نظم جهانی دانستند؛ پیامی روشن که بیانگر آن است که امنیت بینالمللی دیگر در انحصار غرب نیست.
ایران با میزبانی این رزمایش، جایگاه خود را در سازمان شانگهای تثبیت کرد. رسانههای داخلی آن را نقطهعطفی در دیپلماسی امنیتی ایران خواندند و رسانههای خارجی از افزایش وزن ژئوپلیتیک کشور سخن گفتند. تصویرسازی رسانهای این رویداد نشان داد که ایران صرفاً یک عضو نیست، بلکه بازیگری محوری و معمار امنیت در ساختار شانگهای است.
این رزمایش همچنین روایت پوسیدهی غرب را دربارهی «انزوای ایران»، در هم کوبید. حضور کشورهای متعدد در تبریز، سندی زنده علیه این گزاره است. تصاویر و گزارشها نشان دادند که ایران نه منزوی، بلکه متصل به شبکهای امنیتی گسترده است؛ بازیگری فعال که تصویر خود را در افکار عمومی منطقهای و جهانی بازتعریف میکند.
✓سکوت رسانههای فارسیزبان خارج از کشور
در مواجهه با این رویداد مهم نظامی، رسانههای فارسیزبان ضدایرانی ـ بهویژه شبکهی اسرائیل اینترنشنال ـ ترجیح دادند در برابر اقتدار نظامی ایران سکوت کنند. این سکوت نه از کماهمیتی، بلکه از ناتوانی در مقابله با واقعیتی بود که روایتهای ضدایرانی آنان را بیاعتبار میکرد. عدم بازتاب رزمایش سهند در این رسانهها نشان داد که آنان در برابر نمایش اقتدار ایران، راهبرد «نادیدهانگاری» را برگزیدهاند تا مبادا تصویر ایرانِ قدرتمند در ذهن مخاطبانشان تثبیت شود.
✓کوچکانگاری و سانسور رسانههای غربی
رسانههای غربی نیز با رویکردی متفاوت اما همراستا، تلاش کردند این رویداد مهم نظامی را کوچکانگارانه پوشش دهند یا حتی بخشهای مهم آن را سانسور کنند. در گزارشهای محدود آنان، رزمایش سهند بهعنوان یک مانور معمولی معرفی شد؛ حال آنکه حضور چندین کشور عضو شانگهای و پیام ژئوپلیتیک آن عمداً نادیده گرفته شد. این سانسور آشکار نشان داد که غرب از پذیرش واقعیت چندقطبی شدن نظم جهانی و نقش ایران بهعنوان بازیگر امنیتی گریزان است و ترجیح میدهد با تحریف یا تقلیل، اهمیت این رویداد را در افکار عمومی جهانی کمرنگ سازد.
✓جمعبندی
روشن است که «سهند ۱۴۰۴» تنها یک مانور نظامی نیست، بلکه پروژهای از تصویرسازی ژئوپلیتیک است؛ برای مخاطب داخلی، نمایش اقتدار ایران؛ برای منطقه، تثبیت نقش ایران بهعنوان محور امنیتی؛ و برای جهان، ابطال روایت انزوا و اثبات ایران بهعنوان بازیگر فعال نظم چندقطبی. این رزمایش، ایران را از حاشیه به متن همکاریهای امنیتی بینالمللی کشاند و پیام آن واضح بود: ایران نهتنها حاضر است، بلکه تعیینکننده است.
لذا این رزمایش سه هدف عمده را دنبال میکند:
۱. توسعه اهداف و برنامههای سازمان شانگهای بهسمت همکاریهای امنیتی و نظامی.
۲. تقویت نقش و جایگاه ایران در سازمان همکاری شانگهای.
۳. ابطال گزارههای تحلیلیِ «انزوای امنیتی و سیاسی ایران در منطقه و جهان




















































































