تیرنگ:
مهار آتشسوزی گسترده جنگلهای الیت در مازندران، نمونهای کمنظیر از هماهنگی میان دستگاههای ملی و استانی، حضور میدانی نیروهای امدادی و بهرهگیری مؤثر از تجهیزات هوایی و زمینی با مدیریت ستاد بحران و استاندار مازندران بود. این حادثه که در چندین عرصه جنگلی پراکنده رخ داد، به دلیل پوشش انبوه گیاهی و شرایط سخت جغرافیایی، میتوانست به بحرانی طولانی و پرخسارت تبدیل شود. اما مدیریت منسجم، تصمیمگیری سریع و حضور پررنگ نیروهای عملیاتی، روند مهار آتش را سرعت بخشید و در نهایت باعث شد این حادثه کنترل شود.
در این عملیات مشترک، نقش مدیریت ارشد استان و سازمانهای تخصصی در سطح ملی و محلی، بهویژه ستاد مدیریت بحران کشور، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، هلالاحمر، اورژانس، نیروهای داوطلب و… ، برجسته بود. از همان ساعات نخست وقوع آتش، ساختار فرماندهی واحد در استان فعال شد و با برگزاری جلسات اضطراری و اعزام تیمهای ارزیابی، نقشه عملیاتی دقیقی برای جلوگیری از پیشروی آتش تهیه گردید. از آنجا که بخشهایی از عرصههای جنگلی الیت در ارتفاعات صعبالعبور قرار دارند، اتکا به نیروهای زمینی به تنهایی کافی نبود و عملیات هوایی به یکی از ارکان اصلی مهار آتش تبدیل شد.
بالگردهای امدادی در این عملیات ۱۱۵ پرواز ایمن و هدفمند انجام دادند؛ پروازهایی که هم برای انتقال آب و هم جابهجایی نیروها و تجهیزات ضروری بودند. پروازهای دقیق و پیوسته سبب شد بخشهای فعال آتش در مناطق سخترس مانند درهها و شیبهای تند، تحت کنترل قرار گیرد. در کنار بالگردها، هواپیماهای ایلیوشین ۴۰ تنی نیز با ۱۳ پرواز سنگین و راهبردی، حجم بسیار زیادی از آب را به کانونهای بحرانی انتقال دادند. استفاده از این هواپیماها که ظرفیت آبی بسیار بالایی دارند، توانست فشار موجود بر نیروهای عملیاتی را کاهش داده و سرعت کاهش دمای نقاط شعلهور را بالا ببرد.
حضور بیش از ۵۰۰ نفر نیروی انسانی در عملیات زمینی، یکی از ستونهای اصلی این موفقیت بود. نیروهای جنگلبانی، محیطبانان، امدادگران هلالاحمر، نیروهای بسیج و یگانهای عملیاتی آتشنشانی با تقسیم وظایف دقیق، اقدام به ایجاد خطوط دفاعی، خاموشسازی لکهها، پاکسازی مسیرها و جلوگیری از سرایت آتش به پهنههای مجاور کردند. در بسیاری از نقاط، نیروهای عملیاتی با پای پیاده، به دل آتش زدند تا آتشهای پنهان در زیر شاخوبرگها را خاموش کنند. این بخش از عملیات، به دلیل سختی مسیر و شرایط جوی، از مهمترین و سنگینترین اقدامات میدانی محسوب میشد.
از سوی دیگر، ۲۲ دستگاه خودروی آتشنشانی و خودروهای پشتیبانی نیز در محل مستقر بودند. این خودروها علاوه بر پمپاژ آب و پشتیبانی عملیاتی، نقش مهمی در انتقال تجهیزات و تأمین امنیت جادههای ورودی به مناطق درگیر آتش داشتند. همکاری میان تیمهای تخصصی باعث شد عملیات به صورت مرحلهبهمرحله پیش برود؛ ابتدا نقاط بحرانی تحت کنترل قرار گرفت، سپس محدوده آتش محاصره شد و در نهایت لکهگیری و پاکسازی کامل انجام گرفت تا احتمال شعلهوری مجدد از بین برود.
ستاد مدیریت بحران و استاندار با استقرار در محل و ارتباط مستقیم با مراکز ملی، روند عملیات را لحظهبهلحظه بررسی کردند. این هماهنگی باعث شد چالشهایی مانند تغییر ناگهانی جهت باد، گستردگی عرصهها، محدودیت دید و نیاز به تأمین فوری منابع آب در ارتفاعات، به شکل مدیریتشده برطرف شود. در کنار مدیریت رسمی، حضور داوطلبان محلی و مردم بومی نیز بسیار مؤثر بود. این افراد با شناخت دقیق از جغرافیای منطقه، مسیرهای فرعی و نقاط حساس، به تیمهای تخصصی کمک کردند تا دسترسی سریعتری به کانونهای آتش داشته باشند.
با اتمام عملیات مهار و آغاز مرحله پایش، گروههای ارزیابی در منطقه حضور یافتند تا از خاموشی کامل آتش و جلوگیری از شعلهور شدن مجدد اطمینان حاصل کنند. همچنین برنامهریزی برای ترمیم خسارات، بازسازی پوشش گیاهی، حفاظت از خاک و جلوگیری از فرسایش در دستور کار دستگاههای مسئول قرار گرفته است. این حادثه بار دیگر اهمیت آموزش، تجهیزات استاندارد، آمادگی عملیاتی و مشارکت مردمی را در مدیریت بحرانهای طبیعی نشان داد.
تجربه مهار آتشسوزی جنگل الیت ثابت کرد که هنگامی که مدیریت واحد، تصمیمگیری سریع، نیروی انسانی متخصص و تجهیزات موثر در کنار هم قرار گیرند، حتی پیچیدهترین بحرانها نیز قابل کنترل هستند. این عملیات نهتنها نمونهای موفق از مدیریت بحران در سطح ملی و استانی و با محوریت استاندار مازندران بود، بلکه الگویی برای مواجهه با رخدادهای مشابه در آینده به شمار میآید.
