تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی:
حدیث:
قال رسولالله(ص): «اِنَّما فاطِمَةُ بَضعَةٌ مِنّی، یُؤذینی ما آذاها وَ یُرضینی ما أَرضاها.»
در میان صفحات تاریخ اسلام، کمتر چهرهای بهاندازه حضرت فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) توانسته است مرز میان احساس و عقل را چنین شفاف ترسیم کند. اشکهای فاطمی نه از جنس اندوههای شخصی بود و نه از عجز و شکست، بلکه رسانهای بود برای بیان حقیقت در روزگاری که سخن گفتن هزینه داشت. فاطمه(س) با اشک، «پیام» میداد؛ با سکوت، «خطابه» میخواند؛ و با حضور خاموشش، «جنبش فکری» به راه میانداخت.
در جامعه امروز که احساسات جمعی گاه به ابزار هیجان و گاه به بهانهی فراموشی عقل تبدیل شده، سیرهی فاطمی میتواند ترازوی تعادل باشد. او نشان داد عاطفه، اگر در مدار ایمان قرار گیرد، میتواند عقل را عمیقتر کند؛ و عقل، اگر از مهر جدا شود، به قساوت میانجامد. در نگاه فاطمی، احساس نه نفی میشود و نه رها، بلکه هدایت میشود تا از دل اشک، بینش بجوشد.
وقتی حضرت در کوچههای مدینه برای دفاع از ولایت اشک میریخت، گریهاش نه واکنش احساسی که «کنش اجتماعی» بود. آن اشکها، اعتراض خاموشی بود به بیعدالتی و فراموشی حقیقت؛ همان اشکهایی که وجدان جامعه را بیدار کرد و تاریخ را از خواب غفلت بیرون آورد. امروزه نیز اگر اندوهی داریم از بینظمی، فقر، یا بیعدالتی، باید آن را به نیرویی برای تغییر تبدیل کنیم؛ نه به شکایت و فرسودگی.
درس فاطمه برای جامعه امروز، آن است که احساسات را نباید سرکوب کرد، بلکه باید معنا بخشید. گریه برای دردهای مردم، اگر به عمل منتهی شود، عبادت است؛ اما اگر تنها به آه بدل شود، عاطفهای بیثمر خواهد بود. جامعهای که بتواند احساسات خود را در مسیر اصلاح، خدمت، و آگاهی هدایت کند، از انفجار هیجانات بیثمر در امان میماند.
در خانواده نیز، فاطمه(س) نمونهای از تعادل احساس بود؛ مادری که محبت را در تربیت جاری ساخت و همسری که عشق را با عقل پیوند زد. او در برابر سختیها، اندوه را به عبادت تبدیل کرد و از مهر، سلاحی برای تربیت ساخت. امروز، در میان طوفان خبرها و التهابهای فضای مجازی، جامعه ما بیش از هر زمان نیازمند «اشکهای عاقلانه» است؛ احساساتی که بسوزاند اما نسوزاند.
اگر اشکهای فاطمی رسانهی بیداری بود، ما نیز باید احساسات خود را به ابزار آگاهی تبدیل کنیم. هر انسان، اگر بیاموزد گریهاش را برای عدالت، خشمش را برای حقیقت و لبخندش را برای خدمت خرج کند، ادامهدهنده همان سیره است.
فاطمه(س) به ما آموخت که میتوان با اشک اندیشید، با عشق تصمیم گرفت، و با احساس، حقیقت را زنده نگه داشت.
در جهانی که هیجان، عقل را میبلعد، یاد فاطمه نوری است برای یافتن دوبارهی تعادل میان دل و خرد.
