رضا شریعتی، خبرنگار
مازندران، سرزمین جنگل و دریا، کوه و باران است؛ سرزمینی که در هر وجب از آن، نشانهای از همزیستی هوشمندانه انسان و طبیعت دیده میشود. معماری بومی این خطه، نهفقط میراثی فرهنگی، بلکه پاسخی خردمندانه به شرایط اقلیمی و زیستی آن است. خانههای چوبی با سقفهای شیبدار، ایوانها، زیرساختهای تهویه طبیعی و استفاده از مصالح بومی چون چوب، گل و سنگ، حاصل قرنها تجربه زیستن در آبوهوای مرطوب شمال ایران است.
اما در دهههای اخیر، هجوم ساختوسازهای مدرن و بیهویت، چهره بسیاری از روستاها و شهرهای مازندران را دگرگون کرده است. برجهای سیمانی و نماهای تقلیدی جایگزین خانههایی شدهاند که با اقلیم، فرهنگ و روح مردم این خطه همخوان بودند. این دگرگونی تنها نابودی یک سبک معماری نیست؛ بلکه نشانهای از گسست فرهنگی و نادیدهگرفتن حکمت زیستمحیطی نیاکان ماست.
احیای معماری بومی مازندران ضرورتی فرهنگی، زیستمحیطی و حتی اقتصادی است. استفاده از مصالح بومی، کاهش هزینه انرژی، سازگاری با رطوبت و باران و تقویت گردشگری فرهنگی از مزایای بازگشت به این الگو است. نهادهای دولتی و دانشگاهی باید با حمایت از پژوهشهای میدانی، آموزش معماران جوان و ارائه تسهیلات ساختوساز بومی، زمینه ترویج این نوع معماری را فراهم کنند. همچنین رسانهها میتوانند با آگاهیبخشی عمومی و معرفی نمونههای موفق، مردم را به ارزشهای نهفته در این میراث تشویق کنند.
مازندران بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازگشت به ریشههاست؛ بازگشتی نه برای تکرار گذشته، بلکه برای ساخت آیندهای هماهنگ با طبیعت، فرهنگ و هویت شمال ایران.
