تیرنگ
صنعت کشاورزی ایران یکی از اصلیترین پایههای امنیت غذایی و اقتصادی کشور است. در میان محصولات باغی، مرکبات جایگاه ویژهای دارند. استانهایی مانند مازندران، گیلان، گلستان و… هر سال بخش قابل توجهی از تولید پرتقال، نارنگی، لیمو و سایر مرکبات کشور را به بازار عرضه میکنند. اما یکی از موضوعات مهم و پرچالش در سالهای اخیر، مسئله رنگآوری مرکبات بوده است؛ موضوعی که اگرچه در ظاهر باعث جذابیت بیشتر میوهها و افزایش فروش آنها میشود، اما پیامدهای متعددی در حوزه سلامت، بازار و اعتماد عمومی به دنبال دارد.
✓رنگآوری مرکبات چیست؟
مرکبات پس از رسیدن، بهطور طبیعی طی فرآیندی به رنگ نارنجی یا زرد تغییر میکنند. اما این تغییر رنگ معمولاً با رسیدن کامل طعم و کیفیت همزمان نیست و در شرایط سرد یا در برخی مناطق ممکن است دیرتر رخ دهد. به همین دلیل برخی تولیدکنندگان و دلالان برای تسریع در این روند، از مواد شیمیایی یا روشهای مصنوعی استفاده میکنند تا میوه زودتر ظاهری «رسیده» به خود بگیرد.
این فرآیند که به آن «رنگآوری» گفته میشود، معمولاً با استفاده از گاز اتیلن یا حتی برخی مواد شیمیایی غیرمجاز انجام میگیرد. در نتیجه میوهای که از نظر ظاهری کاملاً رسیده به نظر میرسد، در واقع هنوز به طور طبیعی آماده مصرف نیست.
✓انگیزههای رنگآوری
۱. رقابت در بازار: مصرفکنندگان معمولاً به رنگ میوه توجه بیشتری دارند تا به کیفیت آن. پرتقال یا نارنگی نارنجیرنگ سریعتر خریده میشود تا میوه سبز یا نیمهرسیده.
۲. شتاب در عرضه: باغداران و واسطهها با رنگآوری میتوانند میوه را زودتر وارد بازار کنند و سود بیشتری به دست آورند.
۳. پاسخ به تقاضای زودهنگام: به ویژه در فصل پاییز، بازار تقاضای بالایی برای مرکبات دارد، در حالی که میوهها هنوز به طور کامل نرسیدهاند.
✓پیامدهای اقتصادی
1. ضربه به اعتماد مصرفکننده: وقتی مشتری میوهای زیبا میخرد اما با طعمی بیکیفیت مواجه میشود، اعتماد او به کل محصول داخلی کاهش مییابد.
2. کاهش قیمت واقعی محصول: ورود زودهنگام میوههای رنگآوری شده به بازار باعث اشباع عرضه و افت قیمت برای سایر باغداران میشود.
3. تهدید صادرات: بازارهای جهانی به کیفیت حساساند. اگر مشخص شود مرکبات ایران با روشهای غیر استاندارد رنگآوری میشوند، امکان صادرات کاهش مییابد.
✓پیامدهای اجتماعی و فرهنگی
۱. کاهش اعتماد عمومی: وقتی مردم احساس کنند محصولات بازار سالم نیستند، بیاعتمادی نسبت به کشاورزان و فروشندگان افزایش مییابد.
2. تغییر الگوی مصرف: بخشی از جامعه به سمت خرید میوههای وارداتی یا گرانتر سوق داده میشود.
3. ایجاد نگرانی عمومی: انتشار اخبار درباره رنگآوری غیرمجاز، جامعه را نسبت به سلامت تغذیه خود نگران میکند.
✓راهکارهای مدیریت و نظارت
ـ تقویت نظارت دستگاههای مسئول: سازمان جهاد کشاورزی و سازمان استاندارد باید کنترل دقیقتری بر عرضه مرکبات داشته باشند.
ـ آموزش کشاورزان: باغداران باید با روشهای علمی نگهداری و عرضه آشنا شوند تا به جای استفاده از شیوههای خطرناک، از راهکارهای درست بهره ببرند.
ـ فرهنگسازی برای مصرفکنندگان: مردم باید بدانند رنگ همیشه نشانه رسیدگی نیست و طعم و بو نیز ملاک مهمی برای انتخاب میوه است.
ـ ایجاد سردخانهها و مراکز نگهداری استاندارد: این مراکز میتوانند شرایطی فراهم کنند تا میوهها به صورت طبیعی و سالم به بازار برسند.
ـ برخورد قانونی با متخلفان: فروشندگان و واسطههایی که از مواد غیرمجاز برای رنگآوری استفاده میکنند باید تحت پیگرد قانونی قرار گیرند.
✓هشدار نسبت به ممنوعیت رنگآوری مرکبات
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با هشدار نسبت به ممنوعیت رنگآوری مرکبات، گفت: رنگآوری و سبززدایی محصول مرکبات توصیه نمیشود.
هادی باقری در نشست شورای کشاورزی مازندران در ساری با بیان اینکه، برداشت ارقام نارنگی پیشرس در باغات استان آغاز شده است و با اشاره به قیمت خوب مرکبات در بازار، اظهار کرد: موضوعی که ما را نگران میکند آفت مگس میوه است که باغداران باید مبارزه با این آفت را ازطریق مختلف پیگیری کنند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با اعلام اینکه رنگآوری و سبززدایی محصول مرکبات به هیچ وجه توصیه نمیشود، تصریح کرد: واحدهای سورتینگها از انجام این کار پرهیز کرده و انصاف را رعایت کنند و دست به چنین اقدامی نزنند؛ چراکه علاوه بر بیاعتمادی نسبت به محصول سلامتی مردم نیز به خطر میافتد
.باقری یادآور شد: پیشبینی ما این است از سطح ۱۲۰ هزار هکتاری مرکبات مازندران ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن محصول روانه بازارهای داخلی و خارجی شود
✓تعیین تاریخهای شروع صادرات نارنگی و پرتقال در مازندران
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت: براساس تصمیمات اتخاذشده، صادرات نارنگی از اول مهر و پرتقال از ۱۵ آبان ماه آغاز میشود.
حمید نادریان مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران اظهار کرد: براساس تصمیمات گرفتهشده، تاریخ اول مهر برای آغاز صادرات نارنگی پیشرس و ۱۵ آبان برای صادرات پرتقال تعیین شده است.
وی با اشاره به آمادگی کامل سازمان برای ارائه خدمات قرنطینهای افزود: زیرساختهای لازم برای تسهیل صادرات محصولات باغی استان فراهم شده و هماهنگیهای لازم با بخشهای مرتبط انجام شده است.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان اینکه بازارهای هدف صادراتی نیاز خود را اعلام کردهاند، تصریح کرد: انتظار داریم امسال شاهد رشد قابل توجهی در صادرات محصولات باغی استان باشیم.
نادریان با اشاره به کیفیت محصولات باغی گفت: اگرچه کیفیت محصول در مناطق مرکزی و شرقی استان کمتر بود، اما همچنان قابلیت صادراتی بالایی دارند.
وی از آغاز برداشت کیوی در باغات پیشرس استان خبر داد و اعلام کرد: هفتم مهرماه زمان رسمی آغاز صادرات کیوی خواهد بود.
نادریان خاطرنشان کرد: کلینیکهای گیاهپزشکی استان نیز آمادگی کامل برای ارائه خدمات فنی و نظارتی در فرآیند صادرات را دارند.
✓سخن پایانی
استفاده غیرمجاز و غیرعلمی از مواد شیمیایی یا روشهای خطرناک، هم سلامت مردم را تهدید میکند و هم اعتماد جامعه را از بین میبرد. در شرایطی که ایران میتواند یکی از قطبهای اصلی تولید و صادرات مرکبات در منطقه باشد، چنین اقداماتی به زیان کل کشور تمام خواهد شد.
امروز بیش از هر زمان دیگر لازم است نظارت قویتر، آموزش گستردهتر و فرهنگسازی هوشمندانهتر در این حوزه اجرا شود. تنها در این صورت است که میتوان ضمن حمایت از کشاورز، سلامت جامعه و جایگاه محصولات ایرانی در بازارهای جهانی را حفظ کرد.




















































































