الهام دهقان سردبیر و جانشین مدیرمسئول
مازندران، سرزمین شالیزارهای سبز و یکی از قطبهای اصلی تولید برنج در ایران، همچنان با چالشهای جدی روبهروست که آینده این محصول استراتژیک را تهدید میکند. برنج مازندران نه تنها جزو محصولات اساسی سفره ایرانیان است، بلکه بخش قابل توجهی از اقتصاد روستایی استان را شکل میدهد و بهعنوان یک نماد فرهنگی نیز شناخته میشود.
با این حال، کشاورزان این استان با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکنند. تغییرات اقلیمی، اولین و مهمترین چالش است. کمبود آب در بسیاری از شالیزارها باعث شده تا کیفیت و کمیت محصول کاهش یابد و برخی زمینها حتی برای کشت بهطور کامل آماده نباشند. مشکل دوم، نوسان شدید قیمت برنج در بازار است که امنیت اقتصادی کشاورزان را تحت تأثیر قرار داده است.
روشهای کشاورزی سنتی و ناکافی بودن استفاده از فناوریهای نوین، چالش دیگری است که کیفیت محصول را کاهش میدهد و اثرات زیستمحیطی نامطلوبی به دنبال دارد. علاوه بر این، رقابت با برنج وارداتی فشار بیشتری بر بازار محلی ایجاد کرده و کشاورزان را به دغدغه درآمد پایدار دچار کرده است.
کارشناسان و مسئولان حوزه کشاورزی معتقدند که برای حفظ جایگاه برنج مازندران، اقدامات فوری لازم است. یکی از راهکارهای کلیدی، ترویج کشاورزی نوین و بهینهسازی مصرف آب است؛ استفاده از سامانههای آبیاری قطرهای و کاشت بذر مقاوم به خشکی میتواند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری داشته باشد. تشکیل اتحادیهها و تعاونیهای کشاورزی برای کاهش واسطهها و تثبیت قیمت نیز از دیگر اقدامات ضروری است.
همچنین، افزایش آموزش و آگاهی کشاورزان در زمینه مدیریت خاک، استفاده صحیح از کود و مبارزه با آفات، میتواند کیفیت محصول را بهبود بخشد. دولت نیز میتواند با حمایت از برنج ایرانی از طریق تشویق مصرف داخلی و کاهش واردات در فصل برداشت، این محصول استراتژیک را در بازار پایدار کند. علاوه بر این، توسعه گردشگری کشاورزی به کشاورزان فرصت میدهد تا درآمد جانبی داشته باشند و اقتصاد روستاها تقویت شود.
با اجرای این اقدامات، برنج مازندران نه تنها میتواند جایگاه خود را در بازار داخلی حفظ کند، بلکه به عنوان محصولی با کیفیت و پایدار، جایگاه صادراتی نیز پیدا خواهد کرد. این مسیر، نیازمند همکاری کشاورزان، نهادهای دولتی و بخش خصوصی است تا بتوانند نسلهای آینده را از تجربه زندگی در شالیزارهای سبز و فرهنگ کشاورزی استان بهرهمند سازند.
