آتش‌نشانی مازندران در آزمون بحران‌های شهری
آتش‌نشانی مازندران در آزمون بحران‌های شهری
با رشد روزافزون جمعیت شهری، ساخت و سازهای عمودی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین پاسخ‌ها به مشکل کمبود زمین در کلان‌شهرها، به شدت افزایش یافته است

 

تیرنگ:

با رشد روزافزون جمعیت شهری، ساخت و سازهای عمودی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین پاسخ‌ها به مشکل کمبود زمین در کلان‌شهرها، به شدت افزایش یافته است. در این میان، شهرهای مازندران شاهد گسترش ساختمان‌های بلندمرتبه هستند. اما این توسعه عمودی، بدون زیرساخت‌ها و تجهیزات ایمنی کافی، خصوصاً در حوزه آتش‌نشانی، تهدیدی جدی برای ایمنی شهروندان به شمار می‌رود.

در این گزارش تحلیلی، به بررسی ارتباط بین کمبود تجهیزات آتش‌نشانی و بلندمرتبه‌سازی پرداخته و پیامدهای آن را در مدیریت بحران، ایمنی عمومی و سیاست‌گذاری شهری تحلیل می‌کنیم.

✓ رشد بلندمرتبه‌سازی

رشد ساختمان‌های بلند به دلایل مختلف از جمله:

ـ کمبود زمین شهری

ـ قیمت بالای زمین در مناطق مرکزی

ـ افزایش تقاضا برای سکونت در مناطق پرتراکم

ـ سودآوری بالای پروژه‌های بلندمرتبه برای سرمایه‌گذاران

رشد یافته است. اما در بسیاری از موارد، این توسعه‌ها بدون رعایت الزامات ایمنی و بدون هماهنگی با ظرفیت نهادهای امدادی و آتش‌نشانی انجام می‌شود.

✓ وضعیت موجود تجهیزات آتش‌نشانی

در بررسی وضعیت سازمان‌های آتش‌نشانی کشور، به چند مشکل اساسی برمی‌خوریم:

ـ کمبود نردبان‌های بلند ارتفاع

اکثر ایستگاه‌های آتش‌نشانی در کشور فاقد نردبان‌های بلند هستند، در حالی که بسیاری از برج‌های مسکونی و تجاری ارتفاعی بالا دارند.

ـ فرسودگی خودروها و تجهیزات

تعداد زیادی از خودروهای آتش‌نشانی فرسوده و از رده خارج هستند. قطعات یدکی آن‌ها نایاب است و برخی خودروها پاسخ‌گوی نیاز عملیات در ساختمان‌های بلند نیستند.

ـ کمبود تجهیزات تنفسی و ایمنی فردی

آتش‌نشانان اغلب با کمبود دستگاه‌های تنفسی، لباس‌های مقاوم در برابر حرارت و ابزارهای نجات مواجه‌اند؛ موضوعی که ایمنی خود پرسنل امداد را نیز به خطر می‌اندازد.

ـ نبود سیستم‌های مدرن اطفای حریق

تجهیزات پیشرفته مانند سیستم‌های کنترل از راه دور، پهپادهای ارزیاب، دوربین‌های حرارتی و تجهیزات تشخیص دود پیشرفته در بسیاری از شهرهای ایران هنوز در اختیار آتش‌نشانی نیست.

✓ آتش نشانی بابل با کمبود نیرو مواجه است

مدیرعامل سازمان آتش نشانی بابل گفت: هفت ایستگاه آتش‌نشانی در شهرستان فعال بوده و در این ایستگاه‌ها با کمبود نیرو روبرو هستیم.

مهدی اکبری در حاشیه بازدید فرماندار از ایستگاه آتش نشانی بابل افزود: این سازمان دارای هفت ایستگاه بوده و بیش از ۱۰۰ نیروی رسمی در این هفت ایستگاه مشغول به خدمت هستند.

وی‌عنوان کرد: ما در حال حاضر دارای کمبود نیروی رسمی در این هفت ایستگاه هستیم. وی ابراز امیدواری کرد: با جذب نیروهای متخصص و با آمادگی کامل جسمانی از نظر بدنی در ارائه خدمات به شهروندان موفق‌تر عمل کنند.

این مقام مسئول ابراز کرد: در حال حاضر در ۷ ایستگاه آتش نشانی شهر بابل که خدمات شهرستانی نیز ارائه می‌دهند و ۲۴ دستگاه ماشین سبک و سنگین وجود دارد.

وی در پایان اعلام کرد: در ماه گذشته ۱۰۱ مورد مأموریت در این سازمان انجام شد که ۴۰ مورد آن اطفای حریق بود.‌

مصطفی میرتبار فرماندار شهرستان در این بازدید با قدردانی از تلاش‌ها و فداکاری‌های آتش‌نشانان، اظهار داشت: سازمان آتش‌نشانی یکی از ارکان اصلی تأمین امنیت و آرامش شهروندان در مواقع بحران است و حمایت از این مجموعه، وظیفه‌ای همگانی به شمار می‌رود.

✓ چالش‌های خاص آتش‌نشانی در ساختمان‌های بلند

ساختمان‌های بلند دارای ویژگی‌هایی هستند که عملیات اطفا و نجات را بسیار دشوارتر می‌کند:

ـ دشواری دسترسی

در آتش‌سوزی طبقات بالا، ورود آتش‌نشانان از پله‌ها و آسانسورها خطرناک و زمان‌بر است، به‌ویژه اگر تجهیزات ارتفاعی مانند نردبان‌های هیدرولیکی یا آسانسورهای اضطراری وجود نداشته باشد.

ـ محدودیت ظرفیت پمپاژ آب

سیستم‌های اطفای حریق شهری عمدتاً برای ساختمان‌های کوتاه طراحی شده‌اند و فشار لازم برای ارسال آب به طبقات بالا را ندارند. نیاز به بوستر پمپ‌های قوی و سیستم‌های داخلی الزامی است.

ـ قوانین و استانداردهای مغفول مانده

در حالی که آئین‌نامه ها و مقررات ملی ساختمان بر ایمنی حریق و ساختار تأکید دارند، در عمل:

ـ بسیاری از سازندگان این قوانین را رعایت نمی‌کنند.

ـ شهرداری‌ها در صدور پایان کار، ضوابط ایمنی را به‌درستی بررسی نمی‌کنند.

ـ سیستم‌های نظارت پس از ساخت فعال و کارآمد نیستند.

✓ راهکارهای پیشنهادی

برای کاهش خطرات مرتبط با آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند، لازم است اقدامات زیر در سطح ملی، شهری و محلی صورت گیرد:

ـ تجهیز آتش‌نشانی‌ها به امکانات روز

ـ تخصیص بودجه برای خرید:

ـ نردبان‌های بلند

ـ خودروهای امداد با ظرفیت بالا

ـ تجهیزات نوین تشخیص و مهار آتش

ـ پهپادهای امدادی و نقشه‌بردار

ـ الزام ساختمان‌های بلند به سیستم‌های هوشمند اطفا

ساختمان‌های بالای باید به سیستم اعلام و اطفای هوشمند مجهز باشند.

ـ آموزش ساکنین

ساکنین ساختمان‌های بلند باید:

ـ آموزش‌های عملی در مواجهه با آتش‌سوزی ببینند.

ـ در مانورهای سالانه آتش‌نشانی شرکت کنند.

ـ شماره‌های اضطراری و مسیرهای خروج اضطراری را بشناسند.

✓ به‌روزرسانی ضوابط صدور پایان‌کار و بیمه

صدور پایان‌کار و بیمه باید منوط به:

ـ تأیید آتش‌نشانی بر تجهیزات ایمنی

ـ ارزیابی دوره‌ای ساختمان

ـ بررسی عملکرد سیستم‌های اطفا توسط نهاد ثالث باشد.

✓سخن پایانی

آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند می‌تواند به یک فاجعه انسانی و اقتصادی بدل شود؛ خصوصاً در شرایطی که آتش‌نشانی فاقد تجهیزات لازم برای مقابله مؤثر با بحران باشد. بلندمرتبه‌سازی اگرچه پاسخی به نیازهای مسکن و توسعه شهری است، اما بدون زیرساخت‌های ایمنی، نه تنها مفید نیست، بلکه تهدیدی جدی برای جان و مال مردم محسوب می‌شود.

در چنین شرایطی، پرهیز از توسعه شتاب‌زده، سرمایه‌گذاری هوشمند در ایمنی شهری، و همکاری بین شهرداری و بخش خصوصی تنها راهکارهای مؤثر برای مقابله با بحران‌های پیش‌رو خواهند بود.