تیرنگ:
در روزهای ابتدایی خرداد ۱۴۰۴، ویدئویی از حضور همزمان چندین مار در ساحل شیرود شهرستان تنکابن در فضای مجازی منتشر شد که واکنش گستردهای در میان کاربران، رسانهها و افکار عمومی بهدنبال داشت. در این تصاویر، مشاهده میشد که دهها مار از میان سنگریزههای ساحل بیرون آمده و برخی از آنها در حال حرکت به سمت دریا هستند، در حالی که برخی دیگر در میان شکاف سنگها پنهان شدهاند.
این اتفاق در منطقهای رخ داد که همواره یکی از قطبهای گردشگری استان مازندران به شمار میرود و در فصول گرم سال، مسافران زیادی را به خود جذب میکند. در نتیجه، انتشار چنین ویدئویی باعث ایجاد نگرانی در میان شهروندان و گردشگران شد.
✓واکنش مسئولان محیطزیست
هادی منصورکیائی، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان تنکابن در واکنش به این موضوع گفت: «هر ساله در ماههای اردیبهشت و خرداد، همزمان با گرمشدن هوا، شاهد حضور مارها در ساحل شیرود هستیم. این مارها، مارهای آبی بوده و سمی نیستند و خطری برای شهروندان ندارند.»
او با اشاره به تکرار سالانه این پدیده افزود: «چند سال مداوم است که با شروع فصل گرم، این اتفاق رخ میدهد و مارها از میان سنگریزهها خارج میشوند. این مسئله مشکلی برای شهروندان بههمراه ندارد و مأموران محیطزیست نیز در محل حضور دارند.»
داریوش مقدس، رئیس اداره محیطزیست دریایی ادارهکل حفاظت محیطزیست مازندران نیز اظهار کرد: «این منطقه بستر سنگریزهای دارد و در این فصل از سال، مارها باتوجه به شرایط دمایی به سمت دریا سرازیر میشوند.» وی با تأکید بر اینکه این مارها، مارهای آبی و بیخطر هستند، افزود: «این موضوع نگرانی برای مردم بهدنبال ندارد.»
✓شایعات در فضای مجازی و پاسخ کارشناسان
پس از انتشار این تصاویر، برخی کاربران فضای مجازی ادعا کردند که مارهای مشاهدهشده در ساحل سمی و خطرناک هستند و حتی برخی از پایگاههای خبری غیررسمی از احتمال مشاهده این مارها در سایر نقاط ساحلی استان نیز سخن گفتند. این ادعاها موجب ترس و نگرانی بیشتر در میان مردم شد.
در واکنش به این شایعات، کوروس ربیعی، رئیس اداره حیات وحش ادارهکل حفاظت محیطزیست مازندران گفت: «بررسی تصویری که بهعنوان هجوم مارهای سمی به سواحل شیرود در فضای مجازی منتشر شده، نشان میدهد که این تصاویر و اخبار کذب است. چهار گونه مار سمی در مازندران زندگی میکنند که فاصله زیستگاه آنها با سواحل شیرود دهها کیلومتر است و امکان ندارد این مارها از این فاصله دور به ساحل کشیده شده باشند.»
ربیعی با اشاره به اینکه محل زندگی بیشتر مارهای سمی مازندران مانند افعی لطیفی و افعی دماوندی در ارتفاعات البرز و منطقه دماوند است، تأکید کرد: «امکان ندارد این مارها در سواحل دیده شوند، و حتی در این اواخر، سیلی هم در شیرود روی نداده که بگوییم این مارها از بالادست به مناطق ساحلی کشیده شدهاند.»
او در ادامه گفت: «گونهای دیگر از مارهای سمی مانند افعی قفقازی نیز در ارتفاعات پایینتر استان زیست میکنند، اما بهدلیل اینکه مارهای سمی در آب زنده نمیمانند، این شایعات چیزی جز دروغپراکنی برای ایجاد هراس و اضطراب در بین مردم نیست.»
✓مارهای غیرسمی در شمال کشور؛ بخشی از طبیعت
ربیعی همچنین توضیح داد: «در فصل بهار و تابستان، بهویژه هنگام کشت و برداشت برنج، مارهای غیرسمی که در گویش محلی به آنها “او مَر” گفته میشود، در اراضی کشاورزی، آببندانها و رودخانهها بهوفور مشاهده میشوند. این مارها بههیچوجه خطرناک نیستند و نباید موجب نگرانی شوند.»
وی افزود: «ماه گذشته نیز گزارشی درباره مشاهده مارهای سمی در منطقه دریاکنار شهرستان بابلسر به اداره محیطزیست ارجاع شد، اما با حضور مأموران در محل مشخص شد که مارهای مشاهدهشده کاملاً غیرسمی بودهاند.»
ربیعی در پایان گفت: «برخی مارهای غیرسمی در دیوارههای ساحلی دریای خزر و سنگچینها زندگی میکنند. با بالا رفتن دما یا تغییر سطح آب، ممکن است از پناهگاه خود خارج شده و در ساحل دیده شوند. این مارها هیچ خطری ندارند.»
✓سخن پایانی: طبیعت را با آگاهی ببینیم
مسئولان محیطزیست از مردم و گردشگران خواستهاند در صورت مشاهده جانوران یا پدیدههای طبیعی ناآشنا، بهجای انتشار شایعات یا آسیبرساندن به حیوانات، موضوع را از طریق مراجع رسمی پیگیری کنند. پدیده مشاهده مارهای آبی در ساحل شیرود، نهتنها غیرعادی نیست، بلکه بخشی از چرخه طبیعی اکوسیستم شمال کشور محسوب میشود.
شناخت علمی و رفتار مسئولانه میتواند به تقویت همزیستی سالم میان انسان و طبیعت منجر شود؛ طبیعتی که اگر بهدرستی شناخته شود، منبع آرامش و حیات است، نه ترس و اضطراب.
