سفره‌های شمالی تهی از نعمت ماهی
سفره‌های شمالی تهی از نعمت ماهی
غذاهای دریایی به ویژه ماهی به دلیل وجود تعداد زیادی از مواد مغذی و مقوی از اهمیت خاصی در رژیم غذایی ما برخوردارند، اما سرانه مصرف ماهی در کشور ما بسیار پائین است و کمتر به این ماده غذایی مفید برای سلامت توجه می‌کنیم

 

تیرنگ:

غذاهای دریایی به ویژه ماهی به دلیل وجود تعداد زیادی از مواد مغذی و مقوی از اهمیت خاصی در رژیم غذایی ما برخوردارند، اما سرانه مصرف ماهی در کشور ما بسیار پائین است و کمتر به این ماده غذایی مفید برای سلامت توجه می‌کنیم

افزایش آگاهی عمومی درباره‌ی تغذیه سالم، توجه به منابع پروتئینی دریایی را بیش از پیش ضروری کرده است. در این میان، استان مازندران به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی شیلات کشور، نقش مهمی در تأمین و ترویج مصرف ماهی ایفا می‌کند. با وجود این ظرفیت بالا، هنوز فرهنگ مصرف منظم ماهی در میان همه خانواده‌های ایرانی جا نیفتاده است و نیاز به آموزش و فرهنگ‌سازی گسترده دارد.

✓ماهی؛ غذایی مغذی و ضروری برای سلامت

کارشناسان تغذیه معتقدند که گنجاندن ماهی در سبد غذایی خانوار، به‌ویژه در شرایط فعلی که بیماری‌های قلبی، فشار خون، چاقی و دیابت در جامعه رو به افزایش است، ضرورتی انکارناپذیر دارد. ماهی سرشار از امگا ۳، ویتامین D و پروتئین با کیفیت بالا است. این ترکیبات در بهبود عملکرد مغز، پیشگیری از بیماری‌های مزمن، تقویت سیستم ایمنی و رشد کودکان نقش کلیدی دارند.

آن طور که کارشناسان تغذیه می‌گویند «مطالعات نشان می‌دهد مصرف دو وعده ماهی در هفته می‌تواند خطر بروز بیماری‌های قلبی را تا ۳۰ درصد کاهش دهد. به‌ویژه برای کودکان در سن رشد و زنان باردار، این ماده غذایی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.»

✓ مازندران؛ از تنوع آبزیان تا کاهش تقاضا

استان مازندران با دارا بودن دسترسی مستقیم به دریای خزر، رودخانه‌ها، تالاب‌ها و مراکز پرورش ماهی، ظرفیت بالایی برای تولید انواع ماهیان دارد. ماهی سفید، خاویار و ماهی‌های پرورشی مانند قزل‌آلا از جمله مهم‌ترین محصولات شیلاتی این استان هستند.

با این حال، علی‌رغم این تولید گسترده، آمارها نشان می‌دهد که مصرف سرانه ماهی در ایران، به‌ویژه در مناطق غیرساحلی، کمتر از میانگین جهانی است. حتی در خود مازندران، افزایش قیمت آبزیان، کاهش قدرت خرید مردم و تغییر سبک زندگی باعث کاهش نسبی مصرف ماهی شده است.

حسین عزیزی، یکی از صیادان مازندرانی به تیرنگ، می‌گوید: «در گذشته خانواده‌ها در هفته چند بار ماهی مصرف می‌کردند، اما الان به‌دلیل گرانی و کم‌بودن درآمد، مردم کمتر سراغ ماهی‌های تازه می‌روند. حتی ماهی سفید که غذای اصلی شمالی‌ها بود، دیگر آن رونق سابق را ندارد.»

✓فرهنگ‌سازی؛ کلید بازگشت ماهی به سفره‌ها

کارشناسان حوزه تغذیه و شیلات تأکید دارند که تغییر الگوهای مصرفی مردم نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت فرهنگی و آموزشی است. از جمله راهکارهای مؤثر می‌توان به برگزاری کارگاه‌های آموزشی، تهیه برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی، تشویق رستوران‌ها به ارائه غذاهای دریایی و ترویج دستورپخت‌های ساده و اقتصادی اشاره کرد.

قنبرزاده فعال در حوزه آشپزی به تیرنگ می‌گوید: «بسیاری از خانواده‌ها به‌دلیل ناآشنایی با روش‌های طبخ ماهی یا ترس از بوی آن، تمایلی به مصرف ندارند. ما با آموزش نحوه نگهداری، طبخ و استفاده از سبزی‌ها و ادویه‌های مناسب، می‌توانیم این مقاومت را کاهش دهیم.»

در همین راستا، جشنواره‌های محلی غذای دریایی در شهرهایی مانند بابلسر، نوشهر و محمودآباد می‌تواند با استقبال مردم روبرو شود..

✓نقش دولت و بخش خصوصی در تقویت زنجیره تأمین و توزیع

برای اینکه ماهی به‌عنوان یک ماده غذایی در دسترس و مقرون‌به‌صرفه در اختیار عموم مردم قرار گیرد، باید در زنجیره تولید، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و توزیع آن بازنگری شود. افزایش یارانه به بخش شیلات، حمایت از صیادان سنتی، سرمایه‌گذاری در پرورش ماهی و احداث فروشگاه‌های زنجیره‌ای با قیمت مناسب می‌تواند این روند را تسریع کند.

حسینی فعال در زمینه آبزی پروری به تیرنگ می‌گوید: «بخش بزرگی از هزینه ماهی به واسطه‌ها و توزیع‌کنندگان مربوط می‌شود. اگر سیستم عرضه مستقیم تقویت شود و فروشگاه‌هایی برای عرضه بدون واسطه ایجاد شود، هم مصرف‌کننده سود می‌برد و هم تولیدکننده.»

✓حفظ و بازسازی ذخایر دریای خزر با رهاسازی هزاران بچه ماهی در رودخانه‌ها

مدیرکل شیلات مازندران گفت: هزاران قطعه بچه ماهی باهدف حفظ و بازسازی ذخایر دریای خزر از اواخر اردیبهشت‌ماه در رودخانه‌های شیلاتی استان رهاسازی می‌شود.

قاسم کریم‌زاده در حاشیه نشست شورای کشاورزی مازندران در ساری اظهار کرد: پیش‌بینی ما این است بتوانیم هزاران قطعه بچه ماهی خاویاری را به‌طور همزمان در رودخانه‌های شیلاتی استان رهاسازی کنیم.

مدیرکل شیلات مازندران بیان کرد: این اقدام با کمک تشکل‌های صیادی از مرکز بازسازی و حفاظت از ذخایر ژنتیکی شهید رجایی ساری به رودخانه‌های شیلاتی استان صورت می‌گیرد.

وی با تاکید بر اهمیت بازسازی و حفاظت از ذخایر آبزیان دریایی، خاطرنشان کرد: این مهم علاوه بر تامین نیاز جامعه، ایجاد اشتغال و درآمدزایی، توسعه پایدار صید وصیادی را در دریای خزر درپی خواهدداشت.

کریم‌زاده از تلاش تعاونی‌های صیادی در این زمینه تشکر کرد و گفت: اینکه تعاونی‌های صیادی در امر بازسازی ذخایر مشارکت دارند از اهمیت شایانی برخوردار است.

✓سخن پایانی

با وجود ظرفیت‌های طبیعی و انسانی فراوان، مازندران می‌تواند الگوی موفقی در ترویج فرهنگ مصرف ماهی در کشور باشد. اما تحقق این هدف نیازمند همکاری هماهنگ بین مردم، نهادهای دولتی، مراکز آموزشی و تولیدکنندگان است. آموزش، دسترسی آسان و قیمت مناسب، سه عامل کلیدی برای جا انداختن این ماده مغذی در سبد غذایی خانواده‌هاست.