تیرنگ:
گفته میشود پژوهشکدهای که خار جمهوری اسلامی در چشم مهم ترین پژوهشکده دریایی صهیونیست ها بود، پلمب شد!
قدیمیترین و بزرگترین پژوهشکده اکولوژیک ملی و بینالمللی ایران واقع در مازندران به دلیل صدور حکم قضایی مبنی بر ادعای مالکیت اراضی از سوی اشخاص حقیقی و دستور خلعید به زودی بسته میشود.
گفته میشود تنها پژوهشکده ی مربوط به تحقیقات نمونه های نادر دریایی دریای خزر در مازندران که بیش از پنچ هزار نمونه مهم آبزی و آزمایشگاهی را در دستور کار پژوهش و پایش خویش داشت و دارد و بسیاری از تحقیقات و دستاوردهای آن مورد تحسین اندیشمندان دنیا قرار گرفته است و توانسته خاری بر چشم پروژه های تحقیقاتی اکولوژی دریایی موسسه فناوری اسرائیل در مجامع علمی و بین المللی باشد، خیلی راحت پایش با ادعای مالکیت بر اراضی تحت تملکش به دادگاه باز می شود و امروز شاهد پلمب شدن آن هستیم!
پژوهشكده اكولوژی دريای خزر با نام مركز تحقيقات شيلاتی استان مازندران که از اوايل سال ۱۳۶۶ تاسیس شد، از سال ۱۳۸۱ بر اساس موافقت قطعی وزارت علوم، تحقيقات و فنآوری به «پژوهشكده اكولوژی دريای خزر» ارتقا یافت.
این پژوهشکده که بخشی از شبکه بزرگ و مهم شیلاتی کشور در موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور محسوب میشود، دارای ۵ بخش تخصصی (بومشناسی، تكثير و پرورش آبزيان، بیوتکنولوژی دریایی، بيولوژی و ارزیابی ذخایر، بهداشت و بيماریهای آبزيان)، ۲۲ آزمایشگاه، یک باب كتابخانه با بيش از ۶ هزار جلد كتاب و گزارشهای تخصصی، يک ايستگاه تحقيقاتی و يك فروند شناور تحقيقاتی (یکهزار و۱۰۰ هزار تنی) است؛ این شناور که ویژه پژوهشکده اکولوژی خزر بوده و تنها مرجعی است که زمان صید و گونه مجاز برای صید را تعیین میکند و از این طریق مانع از انقراض جمعیت آبزیان میشود که نقش محوری در تامین پروتئین، امنیت غذایی و اقتصاد دریا محور و بهویژه پیشگیری از بیوتروریسم بر عهده دارد.
اجرای بیش از ۵۰۰ پروژه تحقيقاتی-كاربردی و ارائه بيش از یکهزار و ۱۰۰ مقاله علمی در سمينارها و نشريههای علمی ملی و بينالمللی از دیگر اقدامات این پژوهشکده است.
از دیگر خدمات ارزندہ تحقیقاتی پژوهشكده اكولوژی دريای خزر به پروڑہھایی اختصاص دارد که در اشتغالزایی و تولید نقش بسزایی دارند؛ اجرای پروڑہ رودخانه ارس کہ باعٹ توسعه و ترویج استخرھای پرورش ماھی و تولید پروتئین کشور در استانهای شمال غرب کشور و نیز پروژہ توسعه آبزیپروری رودخانه ھراز، پروژہ تولید، تکٹیر و پرورش ماھیان خاویاری، پروڑہ مبارزہ با شانهداران مھاجم دریای خزر و دهها و صدها پروژه دیگر از این دست از تحقیقات راهبردی این مرکز تحقیقاتی به شمار میآید.
اجرای طرح پرورش توام کپور ماهیان (به میزان حداقل۳۰تن در هکتار)، اجرای طرح تولید پروتئین در جیره غذایی ماهیان از ضایعات ماهیان و طیور (جلوگیری از واردات حداقل۵۰ هزار تن پودر ماهی از خارج)، دستیابی دانش فنی تکثیر و پرورش میگو با آب لب شور دریای خزر، تولید واکسن سهگانه برای ایمنی ماهیان قزلآلا رنگینکمان جهت جلوگیری از تلفات سنگین سالهای اخیر، تولید کود آمینو اسید از ضایعات ماهیان جهت مصارف کشاورزی، تولید کپسول امگا ۳ از روغن کیلکا ماهیان جهت جلوگیری ار واردات، تولید نیمه صنعتی ۷ گونه خالص جلبک و رنگ دانه آنها جهت مصرف انسانی و غیر انسانی، تولید پروتئین غذای دام و آبزیان از کود مرغی با روش تکنولوژی نوین، پرورش ماهی در قفس دریای خزر از ارزآوری تا ایجاد اشتغال و امنیت غذایی اقتصاد دریا محور، ایجاد بانک ژن ماهیان استخوانی، خاویاری و کیلکا ماهیان دریای خزر جهت حفظ ذخایر ژنتیکی ایران، اجرای طرحهای مطالعاتی مرتبط با وزارت نیرو مربوط به سدهای آزاد، میجران، شهید رجایی، البرز، خرسان ۳، سد ژاوه، سد قوچم و انجام آزمایشات آب توازن کشتیهای خارجی بندر امیرآباد جهت جلوگیری از ورود گونههای مهاجم و بیوتروریسم، بخشی دیگر از فعالیتها و اقدامات و دستاوردهای مهمترین پژوهشکده اکولوژی شمال کشور است.
در ۲۳ فروردینماه پس از یک دوره نسبتاٌ طولانی و کشوقوس فراوان، در پی رأی صادره از شعبه ۱۱ دادگاه عمومی و حقوقی شهرستان ساری که بدنبال طرح شکایت چندین ساله در مراجع قضایی از سوی مدعیان این پرونده رخ داده است صدور حکم خلع ید پژوهشكده اكولوژی دريای خزر صادر و این مرکز مهر وموم شده است.
✓ بدنبال راهحل برای موضوع پلمب پژوهشکده هستیم
مهدی یونسیرستمی استاندار مازندران در گفتگویی در این رابطه اظهار کرد: این مسئله به حدود بیش از یک دهه قبل باز مرتبط بوده و حکم صادره هم از قبل است.
وی افزود: هم اکنون اختلافاتی بین مدعیان ذینفع و پژوهشکده اکولوژی دریای خزر وجود دارد که این اختلافات دارد ادامه پیدا میکند.
استاندار مازندران، خاطرنشان کرد: طرفین هر یک بهصورت جداگانه، وکیل گرفتهاند و در حال پیگیری موضوع از مراجع قضایی هستند.
مقام عالی دولت در استان، در پاسخ به خبرنگار ما در خصوص پیگیریهای ملی برای رفع چالش موجود و توقف در رای خلعید صادره، گفت: بله ما این موضوع را بنا داریم تا در سفر پیشروی مقام عالی دستگاه قضا دنبال کنیم تا راه حلی برای این موضوع بیابیم.
✓نباید هویت چند دههای پژوهشکده یک شبه در معرض نابودی برود
علی باباییکارنامی نماینده مردم ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی نیز در این رابطه در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار بلاغ، اظهار کرد: مهر و موم کنونی این پژوهشکده با رای دادگاه صورت گرفته و ما روی رای دادگاه، نه به دلایل حقوقی بلکه به دلایل قدمت چند دههای این پژوهشکده راهبردی، بحثهایی داریم.
وی افزود: از طریق آیتالله اژهای پیگیر هستیم و در جلسات شورای تامین نیز در این خصوص صحبتهای لازم شد و ما ضمن رعایت حق و حقوق افرادی که ذینفع و جزو اشخاص هستند، البته این سوءتفاهم به وجود نیاید که نماینده مردم میآید حق و حقوق مردم را تضییع میکند، اگر فرض بر اینکه حق با مدعیان است راه حل این نیست یک تاریخ و هویت یک پژوهشکده را یک شبه در معرض نابودی قرار دهیم.
نماینده مردم ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: مکان محل دعوی در واقع «عرصه» بوده و «عیان» نیست و پذیرفته نیست که «عیان»، مهر وموم و یا تخریب شود و این مسئله را قبول نداریم.
✓ لزوم صدور حکم توقف خلعید تا زمان رای نهایی
رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس ادامه داد: ما از تلاشهای رئیس کل دادگستری استان قدردانی میکنیم که به این موضوع ورود کردند و در دست پیگیری است.
باباییکارنامی بیان کرد: البته وزیر جهاد کشاورزی نیز یک نامه به حجتالاسلام محسنی اژهای نوشته و ارسال کردند تا موقتاٌ یک دستور توقف از سوی رئیس قوه قضائیه صادر شود تا بررسی اجمالی کارشناسی متناسب با هم حق و حقوق ذینفعان و نیز هویت ۵۳ ساله این پژوهشکده مهم شمال کشور صورت گیرد.
وی تشریح کرد: این پژوهشکده بسیار مهم برای مرکز مازندران و نیز استان دارای ۷۶ هیات علمی است که پرورش بسیاری از آبزیان دریای خزر و بسیاری از تحقیقات ملی در آن انجام میگیرد که همه جزو نکتههایی است که باید مدنظر قرار گیرد و در حال پیگیری هستیم.
نماینده مردم ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: بنده شخصاٌ این موضع را با وزیر جهاد پیگیری و از ایشان نامهای خطاب به رئیس دستگاه قضا گرفتم که حجتالاسلام اژهای این نامه را به معاون اول قوه قضائیه ارجاع داده است.
✓ نقد به وزارت جهاد بابت عدم ارائه به موقع اسناد و دفاع مطلوب، وارد است
رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، در خصوص عدم موضعگیری مطلوب وزارتخانه در این ماجرا، تاکید کرد: بله، این نقد به وزارت جهاد وارد است و دفاع خوبی در محاکم قضایی ارائه ندادند و حتی به موقع، دفاع نکردند و وکلایی هم در دعاوی نفرستادند و اصل این بود که باید خوب دفاع میکردند و از آنجا که اسناد را به موقع ارائه نکردند، کار به اینجا رسیده است.
باباییکارنامی ادامه داد: در این ماجرا قطعاٌ نقد به حوزه مدیریت تحقیقات وزارت جهاد، وارد است که خوب عمل نکردهاند.
✓اهمیت تداوم فعالیت اکولوژی دریای خزر در ساری
رییس کنونی انجمن کشاورزان پیشرو استان مازندران که پیش از این به مدت حدود هفت سال مسوولیت مرکز تحقیقات کشاورزی و منابعطبیعی مازندران را به عهده داشته است ضمن تایید تعطیلی این پژوهشکده توضیح داد: در حالی که بازگشت سند پژوهشکده اکولوژی دریای خزر در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی است، رأی خلع ید علیه این پژوهشکده راهبردی ملی صادر شده است.
محمد امینی در گفت و گویی اظهار کرد: با بیان این نکته که این حکم در شرایطی که خطر نابودی بیش از پنح هزار نمونه ژن آبزیان شمال محتمل است، صادر شد، ادامه داد: از آنجایی که این پژوهشکده نقش حیاتی در تعیین استانداردهای صید (گونه، زمان، مکان، مقدار) را دارد؛ این ضایعه نه تنها دامنگیر معیشت هزاران صیاد شمال کشور خواهد شد، بلکه خطر انقراض بخشی از ماهیان خزری، خاویاری و سایر آبزیان را هم در پی خواهد داشت.
وی بیان داشت: با توجه به فعالیت های ملی و بین المللی در حال انجام این پژوهشکده و اعتبار آن در میان کشورهای حاشیه دریای خزر (بعنوان عضو کمیسیون منابع زنده دریای خزر) -درست در شرایطی که سهم ایران در دریای خزر مورد مناقشه است، لطمه این اتفاق در اعتبار بین المللی جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای کنوانسیون تهران-۲۰۰۳ (میان پنج کشور حاشیه دریای خزر) غیرقابل جبران خواهد بود.
امینی بیان کرد: از سال ۱۴۰۰ حکم خلع ید برای این پژوهشکده آمده است و اعتراض به مراجع ذیصلاح اعلام شد که پس از کشوقوس فراوان در اواخر بهمنماه سال گذشته، این حکم قطعی شد و در ادامه تلاشهای صورت گرفته برای تغییر رای صادره، تاثیری نداشته است.
آن طور که در رسانهها آمده، ابعاد این اتفاق، از چند منظر حائز اهمیت و بررسی است
۱-تضعیف زیربناهای تولید علم و داده در حوزه محیط زیست
پژوهشکده اکولوژیک دریای خزر، نهتنها مرکزی برای مطالعات دانشگاهی، بلکه یک نهاد مرجع برای پایش اکوسیستم پیچیده و آسیبپذیر دریای خزر بود. این مرکز با دارا بودن هزاران نمونه آزمایشگاهی نادر، دادههای طولی و تخصصی، و دستاوردهای معتبر در سطح بینالمللی، بخش مهمی از حافظه علمی کشور در حوزه تنوع زیستی، مهاجرت گونهها، آلودگیهای نفتی و تغییرات اقلیمی این دریا را در اختیار داشت.
تعطیلی این نهاد، یعنی از دست رفتن دسترسی به دادههایی که با سالها تلاش و پژوهشگران متخصص گردآوری شده و تکرارپذیر نیستند.
۲-خلأ استراتژیک در رقابت منطقهای و ژئوپلیتیک علمی
همانگونه که بارها تأکید شده، پژوهشکده دریای خزر تنها مرکز منطقهای بود که از نظر توان علمی و زیرساختی، قابلیت رقابت با نهادهایی چون مؤسسه تحقیقات کاربردی پیشروCAMERIوابسته به مؤسسه فناوری اسرائیل را داشت.
CAMERIاز مهمترین مراکز مطالعاتی اقیانوسشناسی و مهندسی ساحلی در منطقه محسوب میشود و بهعنوان بازوی علمی دولت اسرائیل در پروژههای دریایی ایفای نقش میکند.
در این شرایط، تعطیلی پژوهشکدهای با قابلیتهای منطقهای و بینالمللی، یک خلأ ژئوپلیتیک علمی برای ایران بهوجود میآورد که تبعات آن تنها در حوزه پژوهش متوقف نمیماند، بلکه در سیاستگذاری محیطزیستی، امنیت منابع آبی، و دیپلماسی علمی کشور نیز اثرگذار است.
