کایر سنتی ماندگار
کایر سنتی ماندگار
كاير رسمی ديرينه كشاورزان مازندرانی است كه امروزه نقش آن بين اراضی كشاورزی كمرنگ و فراموش شده ست.

 

تیرنگ، الهام دهقان:

كاير رسمی ديرينه كشاورزان مازندرانی است كه امروزه نقش آن بين اراضی كشاورزی كمرنگ و فراموش شده ست.

مازندران از ديرباز دارای سنت‌ها و رسومات گوناگونی بوده كه هميشه بين مردم اين استان ارزشمند بوده است اما به مرور زمان و با توسعه و پيشرفت تكنولوژی، آمدن ماشين‌های الكترونيكی برخی از اين رسومات رو به نابودی و فراموشی رفته است و فقط برخی از روستاها و يا چند روستایی مازندرانی مشاهده می‌شود.

يكي از اين سنت‌های زيبا و پسنديده كاير يا ياری كردن بين كشاورزان شمالی است.

كاير واژه‌ای طبری به معنای ياری كننده است كه در گذشته بين مردم مازندران رسم بوده و نوع خاصی از كار تعاونی بوده است. كشاورزان مازندرانی در گذشته‌ای نه چندان دور از زمان كاشت تا برداشت محصول با هم و برای هم كار می‌كردند. اين امر موجب تقويت دوستی‌ها و پيشبرد كارها بود كه به صورت فرهنگی زيبا درآمد.

اين رسم ديرينه نه تنها در بين كشاورزان بلكه در بين گله‌داران و چوپانان شمالی نيز مرسوم بوده است.

كاير به منظور مشاركت در كار بين عده‌ای از كشاورزان انجام می‌شد كه در بين كشاورزان گيلانی به صورت ياورگيری مرسوم بوده است به طوری كه اين نوع مشاركت آن چنان نهادی شده بود كه فقط در صورت پيدايش تغييرات عمده در نحوه كشت از بين رفته است.

*همبستگی کایر

خلیلی فرد کشاورز بابلی است که با ۷۰ سال سن از پانزده سالگی به کشاورزی برنج مشغول بوده، از روزگاری نچندان دور در روستا می‌گوید که کشاورزان با یکدیگر همکاری داشتند و با کمک یکدیگر تمام زمین‌های کشاورزی را زیر کشت می‌بردند، اما امروزه عده‌ی کمی به تقاضای او جواب مثبت می‌دهند و به صورت کایر کار می‌کنند که همین موضوع باعث صرف هزینه‌ی زیاد و به صرفه نبودن کشاورزی در مازندران شده است.

او ادامه می‌دهد: در دوران گذشته کایر موجب دوستی و همبستگی بین اهالی روستا می‌شد که در این آیین یک نفر صبح زود به عنوان سرکارگر به خانه‌های روستاییان می‌رفت و هر یک از اهالی را برای رسم کایر دعوت می‌کرد. متاسفانه این صمیمت دیگر میان کشاورزان وجود ندارد و روستاییان برای کار‌های زراعی به پرداخت هزینه زیاد به کاشت، داشت و برداشت مزارع می‌پردازند و همچنین از ماشین آلات برای این امور استفاده می‌کنند.

*دشت کایر از سنت‌های قشنگ روستاهای مازندران

زلیخا خانی، دیگر کشاورز ۶۰ ساله بابلی در گفت‌وگو با تیرنگ گفت که «دشت کایر» از سنت‌های قشنگ روستاهای مازندران در انجام کارهای کشاورزی بود.

وی با بیان اینکه در دشت کایر افراد به نوبت اقدام به نشاء زمین‌های زراعی می‌کردند تا حجم کار سبک‌تر شود، ادامه داد: در گذشته ادوات پیشرفته کشاورزی برای شالیزارها نبود که بتوان در امر کشاورزی استفاده کرد لذا افراد به کایر می‌رفتند تا در انجام کارها کمک کار هم باشند.

وی افزود: این رسم در گذشته بين كشاورزان خيلی خوب ديده می‌شد و اهالی روستا صبح زود برای ياری هم‌محلی خود به سرزمينش می‌رفتند.

وی افزود: رسم كاير با توسعه و پيشرفت تكنولوژی و آمدن ماشين‌ها و ادوات کشاورزی از بين رفته است.

خانی ادامه داد: اين رسم ديرينه حدود ۵۰ سال پيش بيشتر بين كشاورزان و روستاييان رواج داشت.

بهره‌دار کشاورز ساروی گفت: اين رسم در گذشته بين كشاورزان خيلی خوب ديد می‌شد و اهالی روستا صبح زود برای ياری هم‌محلی خود به سر زمينش می‌رفتند.

وی افزود: رسم كاير با توسعه و پيشرفت تكنولوژی و آمدن ماشين‌های الكترونيكی از بين رفته است.

بهره‌دار ادامه داد: اين رسم ديرينه حدود 30 سال پيش بيشتر بين كشاورزان و روستاييان رواج داشت.

وی گفت: فراموشی كاير موجب نابودی صميميت بين كشاورزان شد

*کایر رفتن یعنی به کمک کسی رفتن

یک پژوهشگر فرهنگ بومی در این باره گفته است که کایر یا کاریاری در انواع مختلف در میان مردم مازندران رواج داشت، کایر رفتن یعنی به کمک کسی رفتن، از رسوم نیک و جالبی است که از زمان‌های دور در بین اهالی مرسوم بوده است.

محمدپور با تاکید براینکه کسی که به کایر فردی می‌رود در واقع وقت و نیروی خود صرف کمک به فرد دیگری می‌کند، ابراز داشت: این سنت بیشتر در میان دامداران و گله‌داران رواج داشت و در زمین کشاورزان نیز نمود فراوان داشته است.

وی بیان داشت: کشاورزان برای دروی زمین‌های کشاورزی خود و دامداران( چوپانان و گالش‌ها) برای ساختن گاوبند یا «تلار» و آغل خود از دیگر گالش‌ها و چوپانان استفاده می‌کردند و خود نیز در وقت مقتضی به کمک آنها می‌شتافتند.

محمدپور با بیان اینکه سنت کایری مبادله نیروی کار به شکل مساوی مدنظر است و هیچ نوع کارمزدی دریافت نمی‌شود، تصریح کرد: امروزه در مزارع کشاورزی این استان نیز این سنت بین برخی کشاورزان مازندرانی به صورت پراکنده آنهم در روستاهای کم جمعیت انجام می‌شود.

وی افزود: همچنین رسم کایر در بین گله‌داران در زمان پشم‌چینی بین گالش‌ها مرسوم است.