تیرنگ:
تالاب بين المللی ميانكاله در استان مازندران در 25 كيلومتری شمال شهرستان بهشهر واقع شده است. این تالاب یکی از زیستگاههای مهم و با ارزش پرندگان مهاجر آبزی و تعدادی پرندگان بومی و بازمانده تیپ اراضی مشجر ساحلی در ساحل دریای خزر است و به علت دارا بودن موقعیت ویژه و منحصر به فرد اکولوژیکی و وجود خلیج گرگان، به عنوان یکی از ذخایر زیست محیطی کره زمین در کنوانسیون رامسر شناخته شده است.
استان مازندران با مساحت 46 هزارو 200 كيلومترمربع در شمال كشور ايران و در حاشيه جنوبی دريای خزر واقع شده است. این استان دارای اقليمهای بسيار متنوعی است و از اين منظر در زمره چند استان اول كشور قرار دارد. وجود دريای خزر در شمال و كوههای البرز در جنوب موجب توليد زيستگاههای فراوانی در طول استان از شرق به غرب و از شمال به جنوب شده است. تفاوت ارتفاعی نيز در استان بسيار چشمگير است.
تالاب میانکاله را باید بهشت پرندگان و پرنده نگری نام نهاد؛ سی و ششمین تالاب ثبت شده دنیا و نخستین تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالابهای بین المللی رامسر و یکی از ۶۵۰ ذخیره گاه زیست کره جهان با ۴۸ هزار هکتار وسعت در شرق استان مازندران و در همجواری با استان گلستان واقع شده است و سالانه ۱۳۰ گونه از پرندگان مهاجر را با جمعیت حدود ۱.۵ میلیون بال میزبانی می کند.
این پناهگاه حیات وحش علاوه بر کریدور مهاجرت فصلی برای پرندگان، همه ساله به تنهایی بیش از نیم میلیون پرنده از انواع مرغابی، فلامینگو، پلیکان، پاخاکستری، قوی، انواع اردک، لک لک، درنای خاکستری، عقاب دریایی را در آبهای خود سکنی می دهد.
این تالاب که رویشگاه و زیستگاه تعداد بیشماری از گونههای در معرض خطر است، در سال ۱۳۵۵ به عنوان یکی از ذخیرهگاههای زیست سپهر به کمیته برنامه «انسان و کره» یونسکو معرفی و انتخاب شد. تالاب میانکاله به عنوان محل زاد و ولد و پرورش ماهیان گونههای مختلفی چون کپور، انواع کفال، کلمه، سفید، ماش و کاراس، مورد توجه است. پستانداران این منطقه نیز شامل مارال، یوزپلنگ، گربه جنگلی، شغال، گراز، روباه، خرگوش، جوجه تیغی، انواع خفاش و جوندگان کوچک هستند.
این منطقه با آب و هوای خوب و معتدل در اغلب فصول سال زیبایی و سرسبزی وصف ناپذیری دارد که چشم هر بیننده و گردشگری را به خود خیره می کند.
معاون دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم معارفه مدیر کل جدید حفاظت محیط زیست مازندران خواستار ردیف اعتباری ملی برای احیای تالاب میانکاله شد.
لاهیجانزاده در این مراسم گفته بود لایروبی تالاب میانکاله که در استان گلستان انجام شد تا حدودی خشک شدن تالاب را به ویژه منطقه غربی که در مازندران قرار دارد به تعویق انداخت. اما طرحهای احیای تالاب باید ادامه یابد و نیاز است تا ردیف اعتباری ملی برای احیای تالاب میانکاله استفاده شود.
✓ دخالت غیر کارشناسی ممنوع
در این پیوند فوق دکتری مهندسی عمران- محیط زیست از آمریکا و عضو کارگروه احیای میانکاله در گفت و گویی بیان کرد: در شرایط فعلی باید با این ماجرا سازگاری داشته باشیم و اجازه دهیم روند طبیعی طی شود و تحت هیچ شرایطی زمین های خشک شده ی میانکاله را تغییر کاربری ندهیم و به مصارف کشاورزی و یا ساخت و ساز نپردازیم.
عزیر عابسی اضافه کرد: هر چند شواهد نشان میدهد که پسروی آب دریای خزر ادامه دار است اما این احتمال هم وجود دارد که بعد از چند سال دیگر روند طبیعی به نفع محیط زیست رقم بخورد و آب سطح دریا بار دیگر پیشروی کند.
وی اظهار کرد: پس آنچه که مهم است حفظ زمین های میانکاله به حالت طبیعی خود است تا بعد از بالا آمدن آب خزر به حالت قبلی خود بازگردد.
این استاد دانشگاه افزود: تمامی پیشنهادهایی که برای احیای میانکاله مطرح می شود موقتی و بسیار هزینه بر است.
عضو کارگروه میانکاله همچنین بیان کرد: لایروبی و اتصال دوباره آب خزر به خلیج گرگان و میانکاله، انتقال آب نیروگاه نکا که از دریای خزر گرفته میشود به این تالاب و پمپاژ آب دریای خزر به میانکاله همه این طرح ها موقتی و در برخی از موارد زیانبار هم خواهد بود.
وی گفت: که پمپاژ آب خزر و تبخیر آن سبب شوری بیشتر اراضی خشک شده می گردد که این امر زیانبار خواهد بود.
عابسی اظهار کرد: بدون تردید پسروی آب خزر تاثیرات زیادی برروی کاهش وسعت میانکاله خواهد گذاشت و این رویه ادامه دار خواهد بود و میانکاله کوچک تر می شود.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل اضافه کرد: کاهش آب میانکاله و تالاب های دیگر حاشیه خزر، شوری آب را به همراه خواهد داشت و با توجه به اینکه رودخانه های بالادست برای مصارف کشاورزی و آب شرب استفاده می شود، شوری این تالاب ها بیشتر خواهد شد.
وی گفت: سرنوشت خلیج گرگان و میانکاله برخلاف تالاب انزلی که از رودخانه های آب شیرین تغذیه می کند به آب دریای خزر ارتباط دارد و نوسانات این دریا برروی میانکاله اثری مستقیم دارد هر چند بخشی از رودخانه ها در منطقه قره سو تا بهشهر به این تالاب سرازیر می شوند اما حجم آن بسیار کم است.
این استاد صاحبنظر در حوزه محیط زیست کشور تصریح کرد: باید اجازه دهیم فرایندهای طبیعی کره زمین طی شود، بنابرین نباید با دخالت های غیر کارشناسی عمق فاجعه را بیشتر کنیم.
✓ راه اندازی پایگاه اطفاء حریق آتش سوزی در میانکاله
در این پیوند مدیر کل سابق حفاظت محیط زیست مازندران با بیان اینکه در ۲ سال اخیر با خریدتجهیزات زیر ساختی لودر، چندین دستگاه تراکتور و امکانات مناسب برای اطفاء حریق به همراه راه اندازی پایگاه اطفاء حریق آتش سوزی در میانکاله آتش سوزی در این پهنه ۸۰ درصد کاهش یافت، بیان داشت: محیط زیست مازندران متولی بیش از ۲۰ منطقه تحت حفاظت است که مناطق حفاظت شده شامل دو پارک ملی، ۱۱ منطقه حفاظت شده، چهار پناهگاه حیات وحش و سه اثر طبیعی ملی است که مجموعه آنها توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان مدیریت می شود.
عطاء الله کاویان با بیان این مطلب که تجهیزات لجستیکی با ارزشی را در طول ۲ سال اخیر برای مجموعه پناهگاه حیات وحش میانکاله که در گذشته با آتش سوزیهایی همراه بوده و نیاز به امکانات اطفاء حریق کامل داشته، فراهم شد، خاطرنشان ساخت: بیش از ۸۰ درصد کاهش میزان آتش سوزیها در پناهگاه حیات وحش میانکاله بوده است.
کاویان اظهار داشت: ۹ منطقه شکار ممنوع و سه رودخانه حفاظت شده از مباحث تحت حفاظت محیط زیست در استان مازندران است که به همراه فعالیتهایی در حوزه محیط زیست طبیعی، محیط زیست انسانی و محیط زیست دریایی در گذشته و دو سال اخیر انجام شده است.
مدیرکل سابق حفاظت محیط زیست مازندران گفت که راه اندازی ۲ کلینیک تخصصی، تیمار و درمان حیات وحش شهرستانهای ساری و چالوس از جمله اقدامات دیگر محیط زیست است.
وی با ذکر این مطلب که چهار طرح مطالعاتی در حوزه تالابهای بین المللی و ایستگاه سنجش کیفی هوا در تالاب میانکاله برای اولین بار اجرا شد، افزود: دولت سیزدهم قفل ۳۰ ساله بازار فروش و صید پرندگان مهاجر در فریدونکنار را جمعآوری کرد.
وی خاطرنشان کرد: از ظرفیت پناهگاه دشت ناز و سمسکنده بهره میبریم که در این ۲ پناهگاه گونههای جانوری منحصر به فردی مثل مرال یا گوزن قرمز و گوزن زرد پرورش داده میشود.
✓ ضرورت حفاظت از میانکاله
ابراهیمی کارنامی مدیرکل جدید حفاظت از محیط زیست مازندران، استفاده از هوش مصنوعی و فناوریهای نوین را در حفاظت از محیط زیست مورد تاکید قرار داد و گفت: برای صیانت از محیط زیست باید از ظرفیت نخبگان و ابزارهای نوین روز بهرهمند شویم.
این مسئول مدیریت زباله و حفاظت از میانکاله را یکی از چالشهای جدی مازندران دانست و یادآور شد: در این زمینه در سطوح ملی با ناهماهنگیهایی مواجه بودیم.
