تیرنگ:
بعضی واژهها عجیب و پر از درد هستند مثل واژه کودک همسری؛ کودکانی که به جای آنکه در خانه پدر و مشغول بازی با اسباب بازیهایشان باشند به یکباره همسر و مادر میشوند بیآنکه بسیاری از مسائل زندگی زناشویی را بدانند. آسیبهای اجتماعی امروزه در ابعاد مختلف زندگی انسانها گسترش یافته و چالشهای جدی را پیش روی آنها قرار داده است. کودک همسری به عنوان یکی از این آسیبها است که به دلیل فقر اقتصادی و فرهنگی، اعتیاد، موضوعات قومی و قبیلهای و مهاجرت شکل میگیرد.
یک فعال حقوق کودکان با بیان اینکه غالبا کودک همسری ریشههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متعدد و پیچیدهای دارد، درباره برخی اظهارات که مبارزه با “کودک همسری” منجر به کاهش ازدواج و جمعیت میشود، مطرح کرد: نمیتوان گفت با محدود و مشروط کردن کودک همسری، جوانان ۲۰ و ۳۰ ساله از ازدواج پشیمان می شوند. اصطلاح کودک همسری باید به درستی توصیف شود و تبعات منفی ازدواج کودکان برای خودشان و جامعه، به دور از فضاسازیهای آرمانی و یکجانبه نگری، به گروه های هدف، آموزش داده شود.
تینا سادات قضاتی در گفتوگویی اظهار کرد: از مهمترین عوامل تأثیـرگذار بـر امر ازدواج، وضعیت نظـام حقوقـی یک کشور است. بنابراین درنظر گرفتن حداقل سن ازدواج در قانون، به نظر امری لازم میآید اما کافی نیست. تبعاتی نیز در پی چنین موضوعی مطرح خواهد شد. بطور مثال در بعضی موارد، ازدواج زیر حداقل سن قانونی را بصورت رسمی ثبت نکرده و پس از رسیدن به سن قانونی، آن را بصورت رسمی ثبت میکنند. بنابراین نوعی دور زدن قانون شکل میگیرد.
این کارشناس حوزه حقوق کودک ادامه داد: باید کاهش سن بلوغ جنسی کودکان را نیز درنظر گرفت. اگر بین حداقل سن ازدواج و امر بلوغ جنسی تعادلی ایجاد نشود، به نظر میرسد تبعات زیادی گریبانگیر جوامع خواهد شد. از جهتی نیز، با عنوان شدن حداقل سن قانونی برای ازدواج، امکان سوء استفادههای برخی افراد و خانودههای سودجو، کاهش مییابد.
وی افزود: از آنجایی که ازدواج وجوه اجتماعی و حقوقی دارد و آثار مثبت و منفی اش در جامعه هویدا می شود، قانونگذاری و تعیین حدود و ثغور آن از جمله حداقل سن طرفین، که یکی از وجوه تاثیرگذار ازدواج بر فعالیتهای اجتماعی افراد است، نیز ضروری به نظر میرسد، اما اینکه چه سنی تعیین شود باید به مجموع شرایط فرهنگی، اقتصادی و فرهنگی جوامع مراجعه کرد.
به گفته قضاتی، اصطلاح “Child Marriage” به ازدواج دختر یا پسر پیش از ۱۸ سالگی گفته شده و به هر دو ازدواج رسمی یا غیررسمی اطلاق میشود. این اصطلاح سالها مورد بحث و مناقشه قرار داشته است، اما پس از تصویب و لازمالاجرا شدن کنوانسیون حقوق کودک در ۱۹۸۹، بطور جدی از سوی نهادهای مدنی پیگیری میشود.
این کارشناس ارشد حقوق بین الملل، تصریح کرد: در قوانین مدنی و یا احوال شخصیه بیشتر کشورها، حداقل سن ازدواج بیان شده است. بطور مثال در کشورهایی مانند هلند و آلمان حداقل سن قانونی برای ازدواج ۱۸ سال در نظر گرفته شده است. در کشور استونی این حداقل سن به ۱۵ سال میرسد. در بیشتر ایالات آمریکا حداقل سن برای ازدواج، ۱۸ سال بیان شده است؛ گرچه در بعضی ایالات، با رضایت والدین، این سن به ۱۶ سال نیز کاهش پیدا میکند. در برخی نیز حداقل سن اساسا بیان نشده است.
وی معتقد است که، برخی کشورها مانند فنلاند، فرانسه، یونان، لوکزامبورگ و یا ایرلند حداقل سن قانونی برای ازدواج را در قوانین خود مشخص نکردهاند. البته بر اساس اسناد بینالمللی حقوق بشر و حقوق کودک، میتوان دریافت که حداقل سن ازدواج، ۱۸ سال تمام است
✓ کودکان به سمت بلوغ زودرس پیش میروند
غزاله احمدی جامعهشناس در این باره معتقد است که رسانهها و شبکههای اجتماعی، کودکان را به سمت بلوغ زودرس جنسی سوق میدهند .
وی کودک همسری را ازدواجی ناهمگون، فاقد ابعاد مختلف بلوغ دانست که در بازه زمانی نابهنگام صورت می گیرد و حدود ۸۰ درصد با شکست مواجه میشود و ادامه داد: افرادی که اقدام به ازدواج با کودکان می کنند و یا در دوران کودکی وارد زندگی زناشویی می شوند، ناآگاه هستند و با فرهنگ غلط در مسیر زندگی قرار گرفتهاند. احمدی آغاز زندگی زناشویی را مستلزم بروز جنبههای مختلف بلوغ در انسانها دانست و تأکید کرد: انسان قبل از ازدواج باید به چندین نوع بلوغ دست یابد که بلوغ جنسی یکی از جنبههای آن است.
✓ازدواج گواهینامه میخواهد
مصطفوی، روانشناس کودک و نوجوان با بیان اینکه در فرهنگهای مختلفی که در سراسر دنیا وجود دارد، هیچ چیز به اندازه کودک همسری افکار عمومی را متأثر نکرد، اظهار داشت: کودک همسری نوعی سوءاستفاده از کودک است، عمدهترین گام بعدی در راستای مقابله با این سوءاستفاده را حقوقدانان میتوانند بردارند و با مشخص کردن سن ازدواج و نظارت و سخت گیری بر اجرای قوانین مربوط به آن مقوله، تأثیر مثبتی در این زمینه داشته باشند. این روانشناس کودک و نوجوان با تأکید بر اینکه نباید در مقوله کودک همسری نگاهها فقط به سمت دختران و زنان باشد، ادامه داد: پسری که وارد ازدواج کودک همسری شده نیز نیازهایی داشته که نادیده گرفته شده و این موضوع هم باید در مطالعات جامعه شناختی مورد توجه قرار داد. وی با بیان اینکه مسأله کودک همسری نخستین تبعات منفی را برای کودک و خانواده وی در پی خواهد داشت، اظهار داشت: دنیای بعد از کودک همسری دنیای تنهایی است و کودکی که توانایی انتخاب رنگ لباس خود را ندارد مسلما نمیتواند در ادامه زندگی زناشویی استقلال، ثبات و تعهدی به همسرش داشته باشد
