تیرنگ، مسعود دهقان، کارشناس موسیقی:
بیشتر از دوهزار سال است که فیلسوفان غرب و شرق اذعان کردهاند که هنر موسیقی قدرت بسیار زیادی در برانگیختن احساسات انسانها و موجودات غیر انسانی و حتی گیاهان دارد. بعضی از قدرت مندان به حدی از قدرت موسیقی میترسیدن که دغدغه حفظ امنیت حکومت خود را داشتهاند و موسیقی را خطرناک تلقّی میکردهاند. در هر صورت موسیقی امروز دانش و هنری گستردهاست که دارای بخشهای گوناگون و تخصّصی میباشد.
ما در ایران سه گونه موسیقی داریم:
1_موسيقی نواحی ايران ( فولکور)
2_موسيقی کلاسيک ایرانی
3 _ موسیقی کلاسيک و غربی
با توجه به پهناوری مساحت کشور ایران و همچنین سکونت اقوام مختلف در نواحی گوناگون این کشور، گونههای متفاوتی از موسیقیهای محلی در ایران پهناور جریان دارد، از سنج و رمام و نوحهخوانی و شروه خوانی و نیانبان در جنوب، تا دوتار و سرنا و دهل و قوشمه و … در خراسان از کمانچه لرستان و آواز و دف کردستان تا رباب ددونلی و تنبورک بلوچستان، و دوتار و للهوا و دسرکوتن در مازندران همه این تنوعهای موسیقی بومی محلی در ایران نشان دهنده این تایید این مطلب است که موسیقی به غایت معنوی و فاخری در جریان است و ایران به لحاظ تنوع گونههای موسیقیایی، کشوری بسیار ثروتمند است. در بحث موسیقی کلاسیک ایرانی سازهای تار، سهتار، کمانچه، نی، قیچک، سنتور، عود، قانون، تمبک از سازهای این نوع موسیقی هستند، سازهایی که توانایی این را دارند که هرکدام بجای خود مسؤولیت تکنوازی را برعهده داشته باشند و هم در گروه نوازی با قابلیت بالایی اجرا کنند. اما پیدا کردن پاسخ این سوال که موسیقی چگونه چنین تأثیری بر ما میگذارد بسیار سخت است. قدیمیترین و رایجترین نظریههای غربی در خصوص هنر، هنر را تقلید طبیعت میدانستند. اما اصل داستان این است که همه فلسفه هنر موسیقی از نظریه تقلید استفاده نمیکند. دقیقا زمانی که واژگان از توصیف مطلبی باز میماند موسیقی تازه آغاز میشود. در واقع زمانی که مطلبی را نمیتوان با زبان و واژگان بیان کرد و حتی شکلی از آن مطلب را در عالم طبیعت میشود پیدا کرد اما این قالب هنری غیرمفهومی و غیر تقلیدی که مجموعهای از صوتهای مرتب شده ارکستر موسیقی، به نحو مشخصی در چارچوب فلسفه هنر زیبایی ساخته میشود که در ابعاد و شکلهای مختلفی دارای ارزش بسیاری بالایی قرار میگیرد.
هنر موسیقی این توانایی را دارد که از سرگرمکنندگی جمعی تا تجربههای زیبا شناسانهای که به درون شخصیت راه پیدا کند و ما را به مرتبهای بیبدیل رساند تحت تاثیر قرار دهد. اما با تمام توضیحات بالا همچنان این سوال وجود دارد که هنر موسیقی این هنر از چه نوعی است؟ نظریههای زیباییشناسی موسیقی در رابطه این سوال به دو شکل پاسخ میدهند:
1_نظریه اول نظریه وابستگی موسیقی: که این نظریه ارزش زیبایی موسیقی را بر حسب ارتباط آن به موارد خارج از موسیقی میدانند و این موضوع معمولاً بیشتر احساس موسیقی است که به موارد خارج از خود موسیقی ربط میدهند.
2_ نظریه دوم نظریه مستقل بودن خود موسیقی: در این نظریه ارزش زیبایی موسیقی را وابسته به امری خارج از موسیقی نمیدانند بلکه زیبایی هنر موسیقی را به ویژگیهای ذاتی موسیقی تلقی میکنند. با گوش دادن موسیقی اولین نکتهای که دریافت میکنید تپش یا ضرب آهنگ موسیقی است که به اصطلاح ریتم موسیقیایی میگویند. ریتم موسیقی با حس و حال آهنگ ارتباط مستقیم دارد یعنی اگر حس آهنگ غمگین باش ریتم موسیقی آرام و بلعکس اگر حس موسیقی شاد باشد ریتم موسیقی به مراتب تند میشود. موسیقی بر روی ذهن تاثیر بسیار مثبتی ایجاد میکند. کارشناسان معتقد هستند تمرین بدنسازی مغز، موسیقی گوش دادن است. اینکه موسیقی گوش دادن و نواختن ساز چه تاثیر بزرگی در مغز ایجاد میکند بصورت مفصل در مقالات آینده به آن میپردازیم اما بطور خلاصه، هر زمانی که به موسیقی گوش میدهید در واقعا دارید برای قویتر شدن مغز خود تمرین میکنید. اگر تمایل دارید خواب خوب داشته باشید حتما در حین خواب به موسیقیهای ملایم ارکستر کلاسیک گوش دهید و یا اگر دوست دارید درد بدن، اضطراب، فشار خون، سردرد و … خود را کاهش دهید حتما در تنهاییهای خود به موسیقی موردعلاقهتان گوش دهید و اگر میخواهید کیفیت خلق و خوی، هوشیاری ذهنی و حافظه خود را بالاتر ببرید به موسیقی خوب گوش دهید و لذت ببرید.
مطلب پایانی این مقاله این است که، در عصر فعلی که ما در آن زندگی میکنیم با پیشرفت تکنولوژی و پیدایش هوش مصنوعی فعالیتهای بدنی و مغزی انسانها کمتر شده است و این موضوع باعث میشود مغز و بدن انسانهای قرن کنونی، در معرض خطر و آسیب جدی قرار گیرد. پژوهشگران و روانشناسان معتقدان در بمباران تکنولوژی قرن فعلی همراه با استرس و اضطرابهای اخبار جهان، پرداخت فعالیتهای ورزشی و هنری و نواختن حداقل یک ساز در روزمره، از واجبات و ملزومات زندگـی هر انسانی میباشد. نواختن ساز میزان هماهنگی مغـز با اندامهای حرکتی بدن و همچنین میزان آرامش و توانایی کنترل استرس هر فردی را افزایش میدهد. ما با گوش دادن به موسیقی خوب، به آرامش میرسیم و با ساز زدن از مغز و بدنمان محافطت میکنیم. ما برای بهتر زندگی کردن به هنر اول نیاز داریم و انسان امروزی در هر شغل و منصبی و در هر سطح درآمدی و زندگی که هست به هیچ عنوان نباید از هنر اول ( هنر موسیقی ) غافل شود و باید در شبانه روزی با آن زندگی کند.
