تیرنگ:
روز دوم مرداد سال جاری (۱۴۰۳ ) برابر با روز نخست از ماه نخست (اول فردینه ماه ) ۱۵۳۶ از سال باستانی تبری است.
به جهت آغاز سال نو تبری بر آن شدیم تا با زبان مازندرانی در خصوص این سال بنویسیم.
امروز دوم امرداد، برابر هسه با اول فردینه مای تبری و شروع سال نوی اما مازرونیا.
تبری تقویم، ساسانی تقویم هسته که دِوازّه ما دارنه، همه سی روزه: فردینه ما، کِرچه ما، هَره ما، تیره ما، مِلاره ما، شروینه ما، میره ما، اونه ما، ارکه ما، دِه ما، وَهمِنه ما و نورزما.
اونه ما و ارکه مای میون پنج روز فاصله دَرِه که ونه نوم پَنجِک یا پتک روز جه معروف هَسّه و بِرابِری کِنده خورشیدی سال ِفروردین مای اولین پنج روز ره و اگِر سال کبیسه بوئه ۳۰ اسفند ما ره شیشک گِنّه.
تبری تقویم ِسرسال کبیسهگیری چارساله وسّه، شمسی تقویم جه اتکمه فرق پیدا کرده، همین وسه زمونی که ۲ مرداد ماه شمسی جه عیدی برسییه، وه ره شمسی تقویم جه هماهنگ هاکردنه و امروز هم شروع سال نوی تبری هسه.
«علی حسننژاد» کارشناس فرهنگ عامه مازندران با بیان اینکه بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که تقویم تبری تقویمی بر مبنای حاکمیت کیوس در زمان ساسانی است، گفت: به استناد معادلات مختلف خراجی بودن این تقویم مردود است. یا به عبارت بهتر این تقویم نمیتواند تقویمی صرفا خراجی باشد، زیرا ابتدای مرداد به جز گندم و جو محصول دیگری برای خراج دادن در مازندران وجود نداشت.
وی افزود: این تقویم به هر حال قرنهاست که در زندگی بومیان مناطق زیادی از شمال ایران وجود دارد و به کار گرفته میشود. این پیشینه باعث میشود ارزش و اهمیت حفظ و اشاعه آن به عنوان یکی از اجزای فرهنگی زندگی بومیان این منطقه بیشتر از ریشهیابی موجودیت و مبدا آن باشد. این پژوهشگر فرهنگ عامه تصریح کرد: نکتهای که امروز بیشتر از بحث بر سر مبدا بودن تقویم باید مورد توجه باشد، بهرهگیری از این فرصت برای احیای بسیاری از آیینهای متکی به تقویم تبری است که هر کدام میتوانند جاذبهای فرهنگی و اجتماعی برای گردشگران داخلی و خارجی باشند و علاوه بر آن به تقویت داشتههای بومی ما کمک کنند.
سرپرست گروه آیینی زندگی مازندران ادامه داد: در بسیاری از کشورهای دنیا بر اساس همین داشتههای فرهنگی و بومی که قدمتی بسیار کمتر هم دارند، جشنوارههای فرهنگی و اجتماعی متعددی تدارک میبینند و با تبلیغات گسترده از همان پایه فرهنگی، در کنار معرفی فرهنگ و پیشینه خود، درآمد زیادی نصیب جامعه میزبان میکنند.
حسننژاد اظهار کرد: امروز زمان آن است که از مناسبتهایی مانند سال نو تبری و جشن «فردینهما شو» برای تقویت گردشگری فرهنگی استفاده کنیم. خوشبختانه آیینهایی مانند سال نو تبری در روستاها و به ویژه ییلاقات سراسر مازندران هنوز شناخته شده هستند. استمرار این فعالیتها بر پایه اصالت و نوآوریهایی که خدشهای به اصل آیین وارد نمیکنند، هم به نشاط اجتماعی کمک میکنند، هم گردشگران بیشتری جذب خواهند کرد و هم میتوانند بخشی از فرهنگ گذشته را تقویت کنند
