تیرنگ، الهام دهقان
خانههای کلنگی، عدم دسترسی مناسب وسایل نقلیه به دلیل تنگ و باریک بودن کوچهها، برخورداری نامناسب از خدمات شهری، عدم وجود فضای سبز و بازی کودکان، کمبود فضاهای ورزشی و فرهنگی، عدم وجود پارکینگهای عمومی، پایین بودن کیفیت زندگی، درآمد پایین اهالی محل و…این ویژگیهای بافتهای قدیم و فرسوده است بافتی که هم به زیبایی شهری لطمه میزنند و هم بهشدت در معرض خطر زلزله هستند. یکی از مهمترین معضلات شهرها بافتهای ناکارآمد و فرسوده شهری است. معضلی که همواره مسئلهای بحثبرانگیز بوده و بارها کارشناسان و فعالان حوزه شهری نسبت به وضعیت خطرناک آن هشدار دادهاند. معضلی که مشکلات عدیدهای در ابعاد مختلف برای مدیریت شهری و مسئولان پیش آورده است. بافت فرسوده همانطور که از نامش پیداست دچار آسیب و فرسایش شده است و نوعی بیماری در ساختار مناطق شهری محسوب میشوند.عوامل مختلف و متنوعی در این مسیر دخیلاند مانند عوامل کالبدی، عملکردی، زیستمحیطی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی.
یکی از عوامل تردد وسایل امداد و نجات در معبرهای کمعرض این محلات است. این محلات جان دارند و نفس میکشند به همین دلیل نمیتوان این مناطق را نادیده گرفت و حیات شهرها نیازمند احیای بافتهای فرسوده است که از سویی به تحقق عدالت اجتماعی و فرصت برابر در برخورداری از محیطزیست مناسب برای زندگی همه ساکنان این محلهها منجر میشود و از سویی دیگر خطرات طبیعی همچون زلزله، اهمیت روند نوسازی این بافتهای فرسوده را دوچندان میکند .عمده مشکل بر سر راه نوسازی بافتهای فرسوده مسئله اقتصادی است.علیرغم آنکه چندین سال است که دولت و شهرداری و ارگانهای مختلف از نوسازی بافت فرسوده شهر حرف میزنند و قول ارائه تسهیلات فراوان مانند وام مسکن، معافیت کامل از پرداخت عوارض، واگذاری یک طبقه متراکم تشویقی، حفظ امتیاز انشعابات آب، برق و گاز، صدور پروانه وام ساختمانی بر اساس تجمیع فیزیکی پلاکها و… را به ساکنان این مناطق میدهند، هنوز اکثر ساکنان مناطق فرسوده در همان خانههای سابق و به همان شکل فرسوده زندگی میکنند و رغبت چندانی به نوسازی مسکن ندارند و مشوقهای دولتی همچون تسهیلات برای تشویق ساکنان این محلات اثرگذار نیست چراکه عمدتاً شاهد هستیم مردم این محلات پسانداز کافی برای اجرای عملیات نوسازی مسکن خود ندارند
✓ارائه مشوقها برای احیای بافتهای فرسوده
علی دیوسالار مدیرکل راه و شهرسازی مازندران با بیان اینکه تمام توان و همت اداره کل راه و شهرسازی در دوره جدید این است نسبت به نوسازی و احیای بافتهای فرسوده اقدام کند، گفت: برای بازآفرینی شهری مشوقهایی در نظر گرفته شده است زیرا این بافتها ناکارآمد محسوب میشود.
وی وجود ساختمانهای ناپایدار کوچههای تنگ و باریک را از مشکلات در مناطق فرسوده و ناکارآمد بیان کرد و گفت: پس این رو برای نوسازی و بازآفرینی منطقه فرسوده مشوقهای ۱۹ گانه در نظر گرفته شده است.
دیوسالار گفت: مازندران این ظرفیت و توانایی را دارد تابه اهداف تدوین شده در زمینه نوسازی بافتهای فرسوده دست یابد.
✓۵۰۰ ساختمان ناایمن و پرخطر در مازندران شناسایی شد
سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران از شناسایی ۵۰۰ ساختمان اداری، آموزشی و تجاری ناایمن و پرخطر در استان خبر داد.
احمد توکلی در کارگروه استانی پایش ایمنی ساختمانهای نا ایمن با تسلیت شهادت شهدای خدمت به ویژه رئیس جمهور، اظهار کرد: با توجه به تأکیدات قبلی برای اقدام لازم برای رفع خطر ساختمانهای نا ایمن، این موضوع با سرعت و به درستی انجام نشد و ضرورت دارد تا شهرداران به عنوان متولی نگهداشت شهر، این موضوع را جدی بگیرند.
وی با بیان اینکه مدیرانی که در این ارتباط کوتاهی کنند به دلیل ترک فعل به هیأت تخلفات ارسال میشود، یادآورشد: پیاده روهایی که زیر ساختمانهای نا ایمن قرار دارد با الویت داربست بندی و ایمن سازی موقت برای جلوگیری از آوار شدن انجام پذیرد و در ادامه تکلیف آنها مشخص شوند.
توکلی از شناسایی سازههای ناایمن و حتی مناطقی که برای مردم ایمنی ندارند، خبر داد و تصریح کرد: ایمن سازی پلهای عابر پیاده با عمر بالا و تابلو و بیلبوردهای در حاشیه جادههای بین شهری و درون شهری نیز بررسی و ایمن سازی شوند.
وی الویت کارگروه را شناسایی ساختمانهای نا ایمن و رفع مشکل آنها اعلام کرد و خاطرنشان کرد: بر شناسایی ساختمانهای نا ایمن و تکمیل چک لیستهای پایش تاکید داریم و برای ایمن سازی ساختمانهای دولتی نا ایمن، امسال اعتبارات اختصاص مییابد.
سرپرست معاونت عمرانی استانداری مازندران با بیان اینکه حدود ۵۰۰ ساختمان اداری، آموزشی، تجاری و مسکونی نا ایمن در مازندران شناسایی و ثبت شده است، گفت: بازدید از ساختمانهای دارای چک لیست توسط تیم فنی کمیته پایش انجام خواهد پذیرفت تا تمامی واحدهای نا ایمنی شناسایی و برای رفع خطر اقدام شود.
✓مشوق های مناطق محروم برای نوسازی بافت فرسوده شهری
مدیرکل دفتر ستاد ملی بازآفرینی شهری گفت: تمامی مشوق های مناطق محروم برای نوسازی بافت فرسوده شهری اعمال میشود.
منصور استادی در نشست بازآفرینی شهری در استان با بیان اینکه در برنامه هفتم محلات محدوده بازآفرینی شهری از تمامی حمایتها تسهیلات و تخفیفها و مساعدتهایی ویژه مناطق محروم نیز بهرهمند میشوند، افزود: این طرح اکنون قانون شده است.
وی افزود: همچنین سرمایهگذاران برای سرمایهگذاری در بافتهای فرسوده از معافیتهای مالیاتی برخوردار خواهند شد.
استادی گفت: هرگونه سرمایهگذاری فرهنگی، ورزشی، میراث فرهنگی و غیره مشمول معافیتها میشود.
وی طولانی شدن فرایند صدور پروانه بافت فرسوده در شهرداریها را از جمله مشکلات و موانع فراروی بازآفرینی شهری بیان کرد و گفت: در حال حاضر متوسط کشوری صدور پروانه برای بافتهای فرسوده هشت ماه است در حالی که در برنامه هفتم توسعه سه ماه برای صدور پروانه و شش ماه برای صدور انشعابات آب، برق و گاز تهیه شده است.
استادی با عنوان اینکه بافتهای فرسوده از تمامی حمایتهای مناطق محروم برخوردار میشوند، تخفیف ۳۰ درصدی نظام مهندسی را از دیگر مشوقها بیان کرد و گفت: همچنین در اراضی مجاور بافت فرسوده نیز مشوقهای این بافت اعمال میشوند.
وی گفت: پنج نوع تسهیلات بافت فرسوده پرداخت میشود و خط ویژه اعتباری نیز از طریق بانک مسکن برای این پروژه در نظر گرفته شده است.
استادی با اظهار اینکه پنج هزار و ۴۰۰ واحد در بافت فرسوده مازندران در حال ساخت است، نباید نگران تأمین اعتبار این طرح باشیم و انتظار ساخت ۱۰ هزار واحد را در این مناطق داریم.
وی تنها راه تأمین مسکن مورد نیاز مازندران را بافت فرسوده دانست و گفت: بافت فرسوده اثربخش و مثمر است.
✓چارهای برای بافت فرسوده
نوسازی بافتهای فرسوده بهتنهایی از توان دولت و شهرداریها خارج است، درنتیجه باید مردمیسازی مورد توجه جدی قرار گیرد
و در مجموع برای رونق نوسازی و بهسازی بافتهای فرسوده دستگاههای متولی باید پایکار بیایند و با اعمال سیاستهای تشویقی و اعطای تسهیلات دولتی کمبهره ساکنان این مناطق را برای نوسازی واحدها مجاب کنند. متأسفانه روند کند و زمانبر برخی پروژههای نوسازی بافتهای فرسوده باعث شده که اقدامهای انجامشده تاکنون اثربخشی لازم را نداشته باشند.بافت فرسوده یکی از معضلات مازندران است که بهزعم کارشناسان روند تولید آن از روند احیای آن پیشی گرفته و زمان زیادی لازم است تا بخشی از آن احیا شود.بافتهایی که علاوه قدیمی بودن و پایین بودن سطح خدمات عمومی و رفاهی آنها، هم چهره شهر را خاکستری کردهاند و هم خطر بزرگ ناپایداری در صورت وقوع حوادثی همچون زلزله را در پیدارند. این بافت بهمرور زمان فرسودهتر شده و علاوه بر فرسودگی ابنیه، شبکه تأسیسات شهری آنها نیز فرسوده شده و باید برای رفع این مشکل فکری کرد.
