تیرنگ:
جشنها و مراسمات سنتی و آیینها از عناصر اصلی هر فرهنگ هستند كه فرهنگ و جامعه را استواری و استحكام میبخشند، مازندران دیار علویان سرشار از این مراسمات است. یکی از این مراسمات آیین سنتی ۶۰۰ ساله “ورف چال” در دامنه کوه دماوند در منطقه لاریجان شهرستان آمل مازندران است.
آنطور که کارشناسان میگویند: آیین دیرین سنتی ”ورف چال” ( برف چال ) هر ساله در زمان ذوب شدن برف های زمستانی، با حضور اقشار مختلف مردم آمل در دامنه قله دماوند در منطقه اسک وش از توابع بخش کوهستانی لاریجان این شهرستان برگزار میشود.
تاريخ اجراي اين مراسم قبلا” از طرف بزرگان محل به اطلاع عموم رسانده میشود.
برف چال در گویش مازندرانی وَرفِ چال خوانده می شود و به لحاظ واژه شناسی به معنای “گودال برف” است. آیین سنتی”ورف چال” بیش از ۶۰۰ سال قدمت دارد.
علاوه برمردم روستاهای لاریجان، هموطنان زیادی نیز از سراسر کشور برای تماشای این آیین سنتی به منطقه سفر می کنند .
حضور جوانان منطقه و نیز شهرستان آمل در محل برگزاری این مراسم پا به پای بازماندگان این آئین کهن، به زیبایی این مراسم می افزاید .
اهالی روستای اسک بر اساس یک رسم و سنت قدیمی در منطقه اسک وش با جدا کردن تکه های برف و حمل آن حدود یک کیلومتر به سمت گودالی که حدود ۱۰متر عمق و یک متر پهنا دارد، آن را پر از برف می کنند و معتقدند آب این گودال در فصل گرم سال برای رهگذران و حیوانات منطقه قابل استفاده است.
این مراسم هرساله با نظمی خاص و با حفظ آداب ملی و مذهبی برای ادای دین و برآوردن حاجات شرعی، با تمسک به ادعیه ائمه اطهار (ع ) برای حمل برف با نشانه تقدس وسفیدی بخت با دست به دست کردن برف وبابرپشت نهادن آن به اندازه ممکن، از دامنه های ورفِ چالِ اَسکِ وَش اقدام می کنند.
آنطور که در رسانهها آمده است در روز اجراي مراسم، همه مردان روستا پس از صرف صبحانه، با همراه داشتن غذاي ظهر و بساط ميوه و چاي، از روستا خارج مي شوند تا به محل ورف چال برسند. در آن جا چاهي بزرگ وجود دارد كه ۵۵۰ سال پيش، سيد حسن ولي آن را ساخته است. كاري كه مردان روستا انجام مي دهند اين است كه از نقطه هاي مرتفع كوه برف هاي باقي مانده را جمع مي كنند و در اين چاه مي ريزند. آنها هر كدام با توجه به توان و نيروي بدني خود و استفاده از امكانات موجود، مي كوشند تا قبل از فرا رسيدن ظهر، چاه را پر از برف كنند. به اين ترتيب، يخچالي مصنوعي درست مي كنند تا دامداران و كشاورزان در آن سال دچار كم آبي نشوند.
اتفاق جالبي كه در اين روز مي افتد افتادن امور روستا به دست زنان است، زيرا هيچ مردي حق ماندن در روستا را ندارد. زن ها از بين خود نگهبانهايي انتخاب مي كنند كه در گذرگاهها و كنار پل مي ايستند تا نگذارند مردي به روستا وارد شود. سپس بقيه زنان و دختران در فضاي باز روستا جمع و به شادي و بازي هاي مختلف مشغول مي شوند.
مراسم برف چال در اِسك نشانه وحدت و همكاري بين روستاييان است. آنها بدون كينه و كدورت از هم، در اين روز دست در دست يكديگر مي دهند تا روستا را از خطر بي آبي در تابستان نجات دهند و به رونق كشاورزي و دامداري منطقه كمك كنند
سابقه آیین ورف چال به دوره ‘ آل بویه ‘ در طبرستان باز می گردد، و علامه محمدبن جریر طبری هم در این باره نوشت : این مراسم هرساله در اردیبهشت ماه برگزار شده و با نظمی خاص و با حفظ آداب ملی و مذهبی جهت ادای دین و برآوردن حاجات شرعی، با تمسک به ادعیه ائمه اطهار (ع) جهت حمل برف با نشانه تقدس وسفیدی بخت با دست به دست کردن برف از دامنه های ورفِ چالِ اَسکِ وَش اقدام می کنند.
آیین سنتی ورفچال یک دهه پیش در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شد.
این مراسم امسال ۳۱ فروردین ماه برگزار شد.
