عنوان : فرهنگ، زبان آرامِ هویت ملی
تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی:
فرهنگ، مثل هواست؛ همیشه حضور دارد، اما تا آلوده نشود، قدرش را نمیدانیم.
۱۴ آبان، روز فرهنگ عمومی، فرصتی است تا دوباره از خود بپرسیم: ما با فرهنگمان چه میکنیم؟ آیا آن را میسازیم، یا فقط مصرف میکنیم؟
فرهنگ عمومی یعنی مجموعهی رفتارها، باورها، آداب و سلیقههایی که یک ملت را به هم پیوند میدهد. از نحوهی سلامکردن تا نوع رانندگی، از پوشش تا واکنش ما به شادی و غم، همه بخشی از فرهنگ عمومیاند. جامعهی سالم، جامعهای است که در آن رفتارهای روزمرهاش ریشه در ارزشهای اصیل داشته باشد، نه در تقلیدهای سطحی و موجهای رسانهای.
در سالهای اخیر، یکی از چالشهای جدی جامعهی ایرانی، تضاد میان سنت و سبک زندگی مدرن بوده است. گاهی چنان مجذوب مظاهر تمدن غرب میشویم که بهتدریج از زیباییهای فرهنگی خود غافل میمانیم. روز فرهنگ عمومی، هشدار مهربانانهای است که ما را به بازگشت خلاقانه به خود فرا میخواند: یعنی نه انکار گذشته، بلکه بهروزرسانی آن با زبان امروز. جوان ایرانی باید بداند که میتواند مدرن باشد بیآنکه ریشهاش را فراموش کند.
فرهنگ عمومی در واقع، «روح قانون» است؛ هیچ قانونی بدون فرهنگ زنده نمیماند. اگر میخواهیم نظم، عدالت، مسئولیتپذیری و پاکدستی در جامعه نهادینه شود، باید فرهنگ عمومی را اصلاح کنیم. نمیتوان از مردم خواست دروغ نگویند، وقتی صداقت در رسانه و نهادها کمرنگ است. فرهنگ عمومی یعنی صداقت در گفتار مسئول و شهروند؛ یعنی ادب در خیابان و انصاف در بازار؛ یعنی وفاداری در خانواده و وجدان کاری در اداره.
اما اصلاح فرهنگ عمومی کار یک نهاد نیست؛ وظیفهی جمعی همهی ماست. رسانه باید روایتگر امید باشد، مدرسه باید اخلاق را تمرین دهد، مسجد باید گفتوگو را آموزش دهد، و خانواده باید ادب را زنده نگه دارد. اگر هرکس سهم خود را بپذیرد، جامعهی ما دیگر گرفتار بیاعتمادی و آشفتگی نخواهد بود.
۱۴ آبان یادآور این حقیقت است که فرهنگ، فقط میراث دیروز نیست، بلکه مأموریت امروز است.
ما وارث تمدنی هستیم که با گفتوگو، ادب، علم و ایمان ساخته شد. اگر دوباره این عناصر را در رفتار روزمرهمان زنده کنیم، میتوانیم جهانی بسازیم که در آن، ایرانی بودن نه افتخار گذشته، که امید آینده باشد.
