تیرنگ:
مازندران، استان سرسبز شمال ایران، این روزها با تهدیدی جدی روبهرو است: آتشسوزی مراتع و جنگلهای هیرکانی. گرمای شدید، خشکی پوشش گیاهی و برخی رفتارهای انسانی سبب شده است که این استان در مسیر خطر جدی آتشسوزی قرار گیرد. مسئولان هشدار دادهاند که بدون آمادگی کامل، هر لحظه احتمال وقوع حریقهای گسترده وجود دارد.
✓شرایط بحرانی در جنگلها و مراتع
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران- نوشهر با اشاره به شعلهور شدن مجدد آتش در دل جنگل صعب العبور الیت مرزن آباد گفت: یک دستگاه بالگرد جهت خاموش کردن آتش به محل اعزام شد.
مهرداد خزایی پول، با اشاره به شعلهور شدن مجدد آتش در محدودهای از جنگل الیت بخش مرزن آباد، اظهار کرد: تعداد زیادی از نیروهای یگان حفاظت، نیروهای مردمی، بسیج و کوهنوردان برای مهار و خاموش نمودن آتش در محل حضور دارند.
وی با تاکید بر صعب العبور بودن منطقه و سخت شدن کار برای خاموش کردن آتش، افزود: سخت گذر بودن مسیر و ارتفاع زیاد کار را سخت کرده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران نوشهر از اعزام یک فروند بالگرد جهت اطفای کامل آتش خبر داد و گفت: این بالگرد از تهران به محل اعزام شده است.
خزایی پول در ادامه وزش باد شدید را یکی از عوامل اصلی در تشدید آتش سوزی برشمرد و خاطرنشان کرد: کانونهای دود و آتش ناشی از سوختن لاشبرگها در میان دو صخره است.
وی از مردم محلی منطقه خواست تا با معرفی مسببان اصلی این آتش سوزی در حفظ و نگهداری از منابع طبیعی تلاش کنند و نیروهای حفاظت را یاری کنند.
بررسیهای اقلیمی نشان میدهد که افزایش دما، کاهش رطوبت خاک و پوشش گیاهی، و وزش باد گرم، ظرفیت شعلهور شدن آتش را در مراتع و جنگلها چند برابر میکند.
علاوه بر این، عامل انسانی نقش تعیینکنندهای در وقوع حریقها دارد. آمارها نشان میدهد که نزدیک به ۹۰ درصد آتشسوزیها در کشور به سهلانگاری انسانها مرتبط است؛ از روشن کردن آتش توسط گردشگران و کشاورزان تا انداختن تهسیگار و سوزاندن بقایای کشاورزی. بیتوجهی به هشدارها و رعایت نکردن نکات ایمنی، آتش را به سرعت در جنگلهای صعبالعبور گسترش میدهد.
✓پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی
آتشسوزی در جنگلها و مراتع مازندران، علاوه بر تخریب پوشش گیاهی، زیستگاه حیوانات و گونههای گیاهی را نیز تهدید میکند. کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که تکرار این حریقها، میتواند به فرسایش خاک، کاهش نفوذپذیری آب و در نهایت بحرانهای زیستمحیطی جدی منجر شود.
از منظر اقتصادی، مراتع سوخته علوفه مورد نیاز دامداران را از بین میبرد و جنگلهای آسیب دیده بر گردشگری طبیعی استان اثر منفی میگذارند. همچنین هزینههای سنگین اطفای حریق، نیروی حفاظتی و بازسازی منابع طبیعی، فشار مالی قابل توجهی بر سازمانهای مسئول وارد میکند.
✓وضعیت آمادگی و تجهیزات
نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران همواره در آمادهباش هستند، اما ضعف در تجهیزات اطفای حریق، بهویژه در مناطق صعبالعبور، نگرانیها را افزایش داده است. کارشناسان محیط زیست میگویند که نبود بالگرد و هواپیماهای آبپاش، تأمین آب کافی و تجهیزات تخصصی، روند مهار آتش را کند و پرخطر میکند.
به گفته مسئولان، استقرار پایگاههای هوایی و تأمین تجهیزات مدرن، نه تنها سرعت واکنش را افزایش میدهد بلکه جان نیروهای داوطلب و کارکنان حفاظت منابع طبیعی را نیز حفظ میکند.
✓ضرورت بهروزرسانی تجهیزات
کارشناسان فنی و محیطزیست بر این باورند که تقویت تجهیزات و زیرساختها در اولویت است. نیاز به بالگردهای اطفا هوایی، نیروهای آموزشدیده و تجهیزات تخصصی اطفای جنگل، امری حیاتی و غیرقابل تأخیر است.
علاوه بر تجهیزات، نیروی انسانی نیز نیازمند آموزش و آمادهسازی است. تشکیل تیمهای واکنش سریع، آموزش دورهای جنگلبانان و محیطبانان، و تأمین تجهیزات اولیه برای داوطلبان محلی، میتواند در کاهش خسارات موثر باشد.
✓استفاده از فناوریهای نوین
پیشبینی آتشسوزی نیز اهمیت دارد. مدلهای هوش مصنوعی، تحلیل دادههای اقلیمی و پایش پوشش گیاهی، امکان پیشبینی مناطق پرخطر و هدایت بهینه نیروهای اطفا را فراهم میکند.
✓فرهنگسازی و پیشگیری
کارشناسان تأکید دارند که پیشگیری، همیشه کمهزینهتر از اطفای حریق است. فرهنگسازی در میان گردشگران، کشاورزان و دامداران، نصب تابلوهای هشدار و آموزش عمومی میتواند نقش مهمی در کاهش وقوع آتشسوزی داشته باشد.
همچنین برنامهریزی جامع و استراتژی مدون شامل پیشبینی، پیشگیری، کشف سریع، اطفای سریع و بازسازی محیط زیست، برای محافظت پایدار از جنگلها و مراتع ضروری است.
✓راهکارهای پیشنهادی
با توجه به تحلیل وضعیت موجود، کارشناسان پیشنهاد میکنند که به موارد زیر توجه شود:
-تقویت زیرساختهای اطفا هوایی: ایجاد یا توسعه پایگاههای بالگردی، تأمین هواپیماهای آبپاش و مخازن محلی آب
ـ افزایش توان نیروی انسانی: آموزش دورهای جنگلبانان و محیطبانان، تشکیل تیمهای واکنش سریع محلی
ـ استفاده از فناوریهای نوین: مدلسازی پیشبینی آتشسوزی و دادههای ماهوارهای برای شناسایی مناطق پرخطر
ـ تدوین برنامه پیشگیری جامع: مشارکت جوامع محلی و فرهنگسازی عمومی
ـ تأمین مالی پایدار: بودجه دولتی و همکاری با سازمانهای بینالمللی و بخش خصوصی
✓ سخن پایانی
آتشسوزی جنگلها و مراتع مازندران، تهدیدی جدی و مستمر است که ریشه در عوامل اقلیمی و انسانی دارد. بدون تجهیز نیروها، بهروزرسانی تجهیزات و تدوین برنامه جامع، احتمال وقوع حریقهای گسترده و خسارتبار در سالهای آینده افزایش مییابد.
مسئولان و نهادهای ذیربط باید با همکاری مدنی و فنی، برنامهای یکپارچه برای حفاظت از سرمایه طبیعی مازندران طراحی و اجرا کنند. این اقدام نه تنها برای حفاظت از محیط زیست حیاتی است، بلکه امنیت اقتصادی و رفاه جوامع محلی و نسلهای آینده را نیز تضمین میکند.
