تیرنگ:
مرال، بزرگترین گونه گوزن ایران و یکی از نمادهای جنگلهای هیرکانی، همواره در فرهنگ و طبیعت مازندران جایگاهی ویژه داشته است. حسین مرادی، فعال محیط زیست درباره اهمیت حفاظت از این گونه ارزشمند میگوید که مرالها بخشی حیاتی از اکوسیستم جنگلهای شمال هستند و نقش مستقیمی در حفظ تعادل زیستگاه دارند. کاهش جمعیت مرالها به معنی به هم خوردن کل چرخه اکولوژیک جنگلهای هیرکانی است.
مرادی تأکید میکند که فصل پاییز و به ویژه دوره گاوبانگی، زمانی حساس برای مرالهاست. در این زمان نرها با نعرههای بلند خود قلمروشان را مشخص کرده و با رقبا و مادهها ارتباط برقرار میکنند. صدای گاوبانگی نه تنها بخشی از زیبایی طبیعی جنگل است، بلکه نشاندهنده سلامت جمعیت مرالها و فعالیت طبیعی اکوسیستم است. متأسفانه در سالهای اخیر، این دوره حساس با تهدیدهای جدی مواجه شده است. شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه و حضور بیضابطه گردشگران، آرامش حیوانات را برهم زده و باعث کاهش شدید جمعیت آنها شده است.
به گفته مرادی، شکار غیرمجاز بزرگترین تهدید برای مرالها محسوب میشود. نعرههای گاوبانگی باعث میشود مکان نرها برای شکارچیان غیرمجاز قابل تشخیص باشد. علاوه بر آن، ویلاسازی و تغییر کاربری جنگلها باعث محدود شدن زیستگاههای امن مرالها شده و امکان تولیدمثل سالم را کاهش داده است. حضور گردشگران بدون رعایت اصول طبیعتگردی نیز آرامش حیوانات را مختل کرده و ممکن است باعث فرار مرالها از زیستگاههای امن شود.
مرادی معتقد است که نقش مردم محلی در حفاظت از مرالها بسیار حیاتی است. آموزش جوامع بومی و نشان دادن منافع بلندمدت حفظ گونهها، از جمله توسعه گردشگری پایدار و درآمدزایی، میتواند به کاهش شکار غیرمجاز و حفاظت بهتر از زیستگاهها کمک کند. همچنین، ارتقای سطح آگاهی عمومی درباره اهمیت مرالها و تأثیر آنها بر اکوسیستم و فرهنگ بومی، میتواند نقش مؤثری در حفاظت از این گونه ارزشمند داشته باشد.
او در پایان تأکید میکند که حفاظت از مرالها تنها یک مسئولیت محیط زیستی نیست، بلکه یک ضرورت فرهنگی و اقتصادی است. حفظ این گونه، به معنای حفظ سمفونی طبیعی جنگلهای هیرکانی، امنیت زیستگاهی سایر گونهها و ادامه سنت فرهنگی مردم مازندران است. اگر امروز برای حفظ مرالها و زیستگاههای آنها اقدام نکنیم، فردا این نعرههای پرهیجان ممکن است تنها در خاطرات و کتابها باقی بمانند، و نسلهای آینده فرصت تماشای این پدیده طبیعی را از دست خواهند داد.
