تیرنگ:
استان مازندران به عنوان یکی از قطبهای گردشگری، کشاورزی و سکونت در کشور، همواره با چالشهای متعددی در حوزههای آب، فاضلاب و مدیریت منابع زیرساختی مواجه بوده است. موقعیت جغرافیایی خاص، جمعیت شناور بالا به دلیل ورود میلیونها گردشگر سالانه، و ساختار سنتی بسیاری از سیستمهای آبرسانی و فاضلاب، موجب شده تا توسعه پایدار در این حوزهها از اهمیت ویژهای برخوردار شود.
در سالهای اخیر، بحرانهای زیستمحیطی ناشی از ضعف زیرساختهای فاضلاب در بسیاری از شهرهای استان به یک دغدغه جدی برای مسئولان و شهروندان تبدیل شده است. پایین بودن میانگین بهرهمندی مردم از شبکههای جمعآوری و تصفیه فاضلاب، در کنار افزایش فشار بر منابع آب زیرزمینی و سطحی، نشاندهنده شکاف عمیق زیرساختی است که به اقدامات عاجل، سرمایهگذاری کلان و برنامهریزی جامع نیاز دارد.
در چنین شرایطی، مسئولان ذیربط با درک صحیح از موقعیت حساس استان، رویکردی جهادی و تحولمحور را در دستور کار قرار داده است. با بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی نظیر ماده ۵۶ قانون الحاق و استفاده از منابع مالی متنوع شامل تسهیلات بانکی، اعتبارات ملی، بودجههای محرومیتزدایی و…، گامهای مؤثری برای ارتقای زیرساختهای آب و فاضلاب استان برداشته شده است.
از مهمترین تحولات اخیر میتوان به تخصیص ۴۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای فاضلاب، جذب بیش از ۲۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار مرابحه در سال ۱۴۰۳، و اجرای بالغ بر ۸۳۰ پروژه در سطح استان اشاره کرد. این روند، مازندران را به یک «کارگاه بزرگ سازندگی در حوزه آب و فاضلاب» تبدیل کرده است؛ امری که نشان از انسجام مدیریتی، پیگیری مستمر و تعامل بیننهادی میان استانداری، شرکت آبفای استان و نمایندگان مردم دارد.
از سوی دیگر، مسئله تنش آبی در شهرها و روستاهای مازندران نیز به شکلی جدی در دستور کار دولت و دستگاههای اجرایی قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات منتشر شده، بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد ریال اعتبار از محل طرحهای تنش آبی برای استان در نظر گرفته شده و طرحهای مربوط به ۴۳ شهر و ۲۳۱ روستا تدوین و وارد مرحله اجرا شدهاند. این تحرک چشمگیر در کنار اقدامات زیرساختی در حوزه فاضلاب، نویدبخش تغییرات بنیادین در ساختار مدیریت منابع آبی مازندران در سالهای پیشرو است.
مجموع این اقدامات و تلاشها، بیانگر یک عزم جدی برای رهایی مازندران از شرایط بحرانی و حرکت به سوی توسعه پایدار، کاهش نابرابریها و بهبود شاخصهای کیفیت زندگی شهروندان است
استاندار مازندران با اعلام اینکه در هفته دولت عملیات اجرایی ۸۳ پروژه جدید با اعتبار بیش از ۲۰ همت در سطح استان آغاز شده است،گفت: با دیپلماسی اعتباری و رایزنیهای مستمر با مقامات ملی، اعتبارات استان چند برابر شد و ۵۰۰ پروژه بر زمینمانده از ۲۰ سال گذشته مجدداً آغاز شد و امروز مازندران به کارگاه بزرگ سازندگی تبدیل شده است.
مهدی یونسی رستمی با تشریح جزئیات این پروژهها، هفته دولت را نقطه عطفی در مسیر توسعه متوازن استان دانست و از شکستن انحصار بنادر جنوب، احیای واحدهای تولیدی، و آغاز سرمایهگذاریهای بزرگ در صنعت برق و گردشگری سخن گفت.
استاندار مازندران، بیان کرد: در طول ۹ ماه گذشته، ۱۱۸۳ پروژه با اعتبار ۴۹ هزار میلیارد تومان از مجموع ۲۷۰۰ پروژه نیمهتمام آماده بهرهبرداری شد که بخشی از آنها در ماههای گذشته افتتاح شده و ۱۱۶۰ پروژه با اعتبار بیش از ۱۸ هزار میلیارد تومان در هفته دولت به بهرهبرداری خواهد رسید.
وی افزود: از این تعداد، ۸۷ پروژه با اعتبار ۴۰۷ میلیارد تومان مربوط به مدیریت بحران، ۲۴۳ پروژه اقتصادی و اشتغالزا با سرمایهگذاری ۳۴۸۶ میلیارد تومان و اشتغالزایی برای بیش از ۶۰۰۰ نفر، و ۲۰۱ پروژه حوزه برق با اعتبار ۸۳۰۰ میلیارد تومان هستند.
مقام عالی دولت در استان یادآور شد: در حوزه عمرانی، ۲۱۸ پروژه با اعتبار ۲۳۰۰ میلیارد تومان، در بخش کشاورزی ۱۰۳ پروژه با ۴۷۵ میلیارد تومان، و در حوزه ارتباطات و مخابرات ۶۳ پروژه با اعتبار ۸۲۸ میلیارد تومان آماده بهرهبرداری است. همچنین، ۱۲۶ پروژه روستایی با اعتبار ۲۷۶ میلیارد تومان، ۶۰ پروژه آبرسانی با اعتبار ۶۴۷ میلیارد تومان، و ۸۰ پروژه شهری با اعتبار ۶۸۱ میلیارد تومان در این هفته به بهرهبرداری میرسد.
استاندار مازندران در ادامه به برخی از پروژههای شاخص اشاره کرد و گفت: افتتاح پل زیرقوسی و ساختمان سد گلورد با اعتبار ۱۳۶۰ میلیارد تومان، افتتاح همزمان ۱۵ مدرسه با اعتبار ۳۸۱ میلیارد تومان، بهرهبرداری از ۴۲۸ واحد مسکن ملی با اعتبار ۱۰۰۰ میلیارد تومان، و افتتاح پست ۶۳/۲۳۰ کیلوولت و خط هوایی شش مداره تغذیه برق غرب استان با اعتبار ۴۰۰۰ میلیارد تومان از جمله پروژههای مهم این هفته هستند.
وی افزود: افتتاح کارخانه استحصال روغن از سویا با سرمایهگذاری ۲۵۰ میلیارد تومان در بندر امیرآباد، بهرهبرداری از پروژه فاضلاب نوشهر و چالوس به ارزش ۱۵۰۰ میلیارد تومان، و آبرسانی به ۲۰۰ روستای استان با اعتبار ۱۰۰۰ میلیارد تومان نیز در دستور کار قرار دارد.
مقام عالی دولت در استان همچنین تصریح کرد: در بخش کلنگزنی، آغاز عملیات اجرایی فاز دوم واحد جدید نیروگاه نکا با توان ۱۸۳ مگاوات تولید برق و اعتبار ۱۰ هزار میلیارد تومان، احداث تلهکابین و هتل کلاردشت با اعتبار ۱۵ هزار میلیارد تومان، طرح فاضلاب شرق استان با اعتبار ۱۰۰۰ میلیارد تومان، و کلنگزنی نیروگاههای ۱۸۳ مگاواتی محمودآباد و ۵۰ مگاواتی نوشهر از جمله پروژههای مهم هستند.
وی افزود: در یک سال گذشته، با شکستن انحصار جابجایی کالا در بنادر جنوب کشور، ۱۷۰۰ فروند کشتی در بنادر مازندران پهلو گرفت و ۲۰ درصد کالاهای اساسی کشور از این بنادر جابجا شد.
استاندار مازندران خاطرنشان کرد: احیای ۷۸ واحد تولیدی راکد با سرمایهگذاری قریب به ۱۷۰۰ میلیارد تومان و اشتغال مجدد بیش از ۱۰۰۰ نفر، تأمین ۲۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای احداث ۱۳۰ مدرسه تخریبی با ۷۰۰ کلاس درس، و سرمایهگذاری ۴۰ هزار میلیارد تومانی دولت در صنعت برق استان تا افق ۱۴۰۵ با احداث ۱۳ واحد نیروگاهی با توان ۷۰۰ مگاوات از دیگر اقدامات مهم دولت در استان است.
وی افزود: تأمین ۴۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای فاضلاب در ۸ شهر استان، افتتاح نخستین دستگاه پتاسکن شمال کشور در حوزه درمان، و تبدیل مازندران به قطب درمانی برای استانهای همجوار از دیگر خدمات دولت چهاردهم است.
وی افزود: با جذب سرمایهگذار چند هزار میلیاردی، ساماندهی پسماند استان آغاز شده و احداث جدیدترین کارخانه کمپوست دنیا در پنج پهنه استان، پایانی بر یک ابرچالش کهنه خواهد بود.
✓با مدیریت استاندار مازندران به کارگاه سازندگی در حوزه آب و فاضلاب تبدیل شد
برارزاده، مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب مازندران گفت: با اجرای ۸۳۰ پروژه در سطح استان، مازندران به کارگاه بزرگ سازندگی در حوزه آب تبدیل شده است.
برارزاده با اشاره به تلاشهای گسترده در حوزه زیرساختهای آبی استان اظهار داشت: «دکتر یونسی در حوزه اجرایی فردی جهادی، توانمند و کاربلد است و خوشبختانه نمایندگان مازندران نیز همراهی کامل دارند.»
وی افزود: «اعتبارات پروژهها از منابع متنوعی شامل محرومیتزدایی، تنش آبی کشور، الحاق به طرحهای ملی، خیرین، منابع استانی، بنیاد برکت و علوی تأمین شده است و دکتر نوبخت فرماندار ساری نیز همچون استاندار همواره در اجرای طرحها در ساری پیشگام بوده است.»
مدیرعامل آبفای مازندران از افزایش چشمگیر اعتبارات در سال جاری خبر داد و گفت: «در سال ۱۴۰۳ با همکاری همکاران و استاندار، سقف اعتبارات از محل مرابحه شکسته شد و بیش از ۲۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای استان جذب شد که نسبت به سال ۱۴۰۲ رشد ۱۲۵ درصدی داشته است.»
وی ادامه داد: «در سفر وزیر کشور به مازندران نیز با پیگیریهای انجام شده توسط استاندار منجر به تخصیص ۲۷۵ میلیارد تومان اعتبار شد. همچنین برای حل مشکلات پکیج چاههای مسکن مهر در شش شهرستان، پس از هماهنگی با دکتر نبیان، ۳۲۶ میلیارد تومان دیگر تخصیص یافت.»
برارزاده تاکید کرد: «پروژههای متعددی در دهه فجر امسال به بهرهبرداری میرسد که خیر و برکت فراوانی برای مردم استان به همراه خواهد داشت.»
✓برنامهریزی دولت برای رهایی مازندران از تنش آبی
مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب مازندران گفت: ۱۰ هزار میلیارد ریال طرح از محل اعتبارات تنش آبی طرح با برنامهریزی دولت در استان در دست اجرا است.
بهزاد برارزاده افزود : در کتابچه تنش مازندران از ۴۳ شهر و ۲۳۱ روستا دفاع شده است که طرح های اجرایی برای رفع این تنش آبی تدوین شد.
وی، ورود میلیون ها مسافر و گردشگر، مهار نشدن آبهای سطحی، سنتی و خاکی بودن انهار کشاورزی، برداشت های بی رویه آب از چاهها و سنتی بودن ۹۵ درصد از سردهنه های کشاورزی را از جمله عوامل مهم در بروز تنش آبی این استان عنوان کرد.
مدیر عامل آب و فاضلاب مازندران همچنین به تأمین آب ۲۰۰ روستای مازندران با اعتبارات محرومیتزدایی اشاره و خاطرنشان کرد: آبرسانی به ۶۰۰ روستا در گام دوم از محل این اعتبارات نیز در دست اجرا است.
برارزاده با اعلام اینکه ۵۷ پروژه هفته دولت در استان مازندران به بهره برداری می رسد، یادآور شد: این پروژهها شامل ابرپروژههای خزرآباد، شیرود، فاضلاب نوشهر و چالوس، بندررج و هزارجریب است.
✓برنامهریزی دولت برای رهایی مازندران از تنش آبی با تخصیص ۱۰ هزار میلیارد ریال اعتبار
وی یادآور شد: رفع یکی از دغدغههای مهم استان مازندران در حوزه فاضلاب مورد اهتمام جدی بوده است بهطوری که خط دوم فاضلاب شهر بابل آغاز شده است.
مدیرعامل آبفای مازندران گفت: تلاش میشود ۲۲.۶ درصد بهرهمندی فاضلاب استان به ۶۰ درصد میانگین کشوری ارتقا یابد.
برارزاده ادامه داد: ۳۷۱ میلیون یورو بانک وام توسعه اسلامی برای طرحهای فاضلاب چهار شهر مازندران در دولت چهاردهم به جد پیگیری شده است.
✓ سخن پایانی
بررسی عملکرد دولت و مدیریت استانی مازندران در سالهای اخیر به ویژه در حوزه آب و فاضلاب، نشاندهنده یک تحول راهبردی و اثربخش در مواجهه با چالشهای مزمن زیرساختی است. تخصیص اعتبارات گسترده، پیگیری اجرایی شدن پروژههای معطلمانده، و تلاش برای ارتقای شاخصهای بهرهمندی از خدمات عمومی، رویکردی است که نتایج آن در سالهای آینده تأثیر بسزایی بر کیفیت زندگی شهروندان خواهد گذاشت.
با تخصیص بیش از ۴۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای کلیدی فاضلاب یک گام بزرگ در مسیر بهبود شرایط زیستمحیطی و بهداشت عمومی برداشته شده است. اهمیت این پروژهها زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم بهرهمندی استان مازندران از خدمات فاضلاب، تنها ۲۲.۶ درصد است.
از سوی دیگر، بحران آب در مازندران با عواملی مانند برداشتهای بیرویه از منابع زیرزمینی، هدررفت آب در سیستمهای سنتی کشاورزی، و افزایش مصرف ناشی از جمعیت شناور، به یکی از مسائل اولویتدار تبدیل شده است. در این راستا، اجرای پروژههای مرتبط با تنش آبی در مناطق شهری و روستایی استان، با اعتباری بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد ریال، نشان از برنامهریزی جامع و نگاه فرابخشی دارد.
نقش مؤثر نهادهایی چون استانداری، شرکت آب و فاضلاب استان، فرمانداریها، نمایندگان مجلس و نیز مشارکت بخش خصوصی و بانکها، به خوبی نشان میدهد که توسعه پایدار تنها در سایه همافزایی نهادی و پیگیری مستمر محقق خواهد شد. تجربه مازندران، میتواند الگویی موفق برای سایر استانهای کشور باشد که با چالشهای مشابه در حوزه زیرساختهای حیاتی مواجهاند.
همچنین، نباید از ابعاد اجتماعی و اقتصادی این پروژهها غافل ماند. ارتقاء زیرساختهای فاضلاب و آبرسانی، نه تنها به حفظ سلامت عمومی و بهبود محیط زیست میانجامد، بلکه در اشتغالزایی، رشد اقتصادی مناطق کمبرخوردار، و جذب سرمایهگذاری در حوزه گردشگری و صنعت نیز اثرگذار خواهد بود. بدون شک، این تحولات بستری مناسب برای افزایش رضایتمندی عمومی و تحقق عدالت اجتماعی فراهم میکند.
در نهایت، رویکرد فعلی مدیریت استان و دستگاههای مرتبط، در کنار برنامهریزی دولت برای افزایش بهرهوری منابع آب و فاضلاب، نویدبخش شکلگیری آیندهای پایدار و مقاوم برای مازندران است. البته، استمرار این روند نیازمند تضمین تداوم تخصیص منابع، شفافیت در اجرا، و نظارت دقیق بر پیشرفت پروژهها خواهد بود. اگر این مسیر با همین دقت و اراده ادامه یابد، میتوان امیدوار بود که در آیندهای نهچندان دور، مازندران از یک استان با مشکلات زیرساختی، به یکی از الگوهای ملی در مدیریت منابع حیاتی تبدیل شود.
