تیرنگ، سرویس محیط زیست:
طبیعت مازندران دستخوش مشکلات زیادی است و هزار زخم را به خود دیده است یکی از این زخمها کوه خواری است.
کوهها به سبب جاذبههایی که دارند در سالهای اخیر مورد طمع سودجویان قرار گرفته اند و بعضا با اهدافی همچون ویلاسازی، تخریب و تراشیده شدهاند.
✓آفتهای کوه خواری
یک متخصص تنوع زیستی جدیترین چالش امروز کوهستانهای کشور را معضل کوهخواری میداند.
دکتر حسین ظهوری، با بیان این که همه برآمدگیهای سطح زمین با ارتفاع بیش از ۶۰۰ متر کوه قلمداد میشود و پیوستگیهای کوهها کوهستان تعریف میشود، عنوان میکند: کوهها به واسطه برجستگی هایشان عوامل توپوگرافی محسوب میشوند و در اقلیم مناطق نقش تعیین کنندهای دارند.
وی تصریح میکند: با توجه به ارتفاع و پیوستگی کوهها، اقلیم مناطق کوهستانی تحت تاثیر مسائل بسیاری قرار میگیرد که به عنوان مثال کوهها مانع عبور ابرها میشوند و این امر منجر به تجمع بارندگی در یک طرف و کاهش بارندگی در طرف دیگر خواهد شد، همچنین ارتفاع آنها مانع عبور هوا و وزش باد میشود.
وی به دیگر کارکردهای کوهستان اشاره میکند و میگوید: کوهستانها از نظر نظامی، اجتماعی و اقتصادی نیز کارکردهای بسیاری دارند و از بعد نظامی کوهستانها مانند دژ عمل میکنند که در واقع عملکردی حفاظتی است.
این پژوهشگر حوزه طبیعی تأکید میکند: تنوع زیستی کوهستانها منبع درآمد اقتصادی محسوب میشوند و از نظر اجتماعی نیز مناطقی برای ییلاق و قشلاق اهالی منطقه به شمار میروند.
وی با تاکید بر ارزش زیستگاهی کوهستانها این مناطق را اکوسیستمهایی حساس و شکننده میداند و میافزاید: کوهستانها به دلیل استحکام و ثبات و عدم سیال بودن، آسیبهای بیشتری را متحمل میشوند و عوامل فیزیکی و زیستی بر آنها تاثیر بسیاری دارد که براین اساس و با تحمل شرایط، باید شکل خود را حفظ کنند.
وی مشکل امروز کوهستانهای دنیا را تغییر اقلیم عنوان میکند و با بیان اینکه ارزش زیستگاهی کوهستان برای جانوران بسیار مهم است، تصریح میکند: هر کوه محل و رویشگاه گیاهان متناسب با جغرافیای منطقهی خود است و این خاص بودن پوشش گیاهی، جانواران خاص و همساز با شرایط را به سمت خود فرامیخواند که در واقع پناه جانوران محسوب میشود. حتی برخی از پرندگان خاص در دامنه کوه یا ارتفاعات لانه میگزینند و هرگونه تغییر در کوهستان در واقع تاثیر بزرگی در تنوع زیستی و زندگی زیستمندان منطقه و کوهستان دارد.
ظهوری با اشاره به پدیدههای حاصل اقدامات بشر در کنار پدیدههای طبیعی عنوان میکند: امروزه با پدیده تلخ و ناگوار کوه و کوهستانخواری مواجه هستیم.
وی تشریح میکند: در گذشته جنگلزدایی مشهود بود و بشر برای افزایش مزارع و توسعه چراگاهها جنگلها را از بین میبرد و امروز همین اتفاق گریبان کوهها و کوهستانها را گرفته است؛ برخی برای بهرهبرداری صنعتی و اقتصادی از سنگ کوهها استفاده میکنند که کاملا منجر به از بین رفتن بدنه طبیعی کوه میشود و اثرات ماندگار و ناگواری در پی دارد.
وی تاکید کرد: کوه خواری اکوسیستم و زیستگاه جانوران را از بین میبرد و در واقع به مانند بیخانه شدن یک خانواده است که آسیب جدی به زندگی حیاتوحش وارد میکند، بسیاری از گیاهان با توجه به توپوگرافی منطقه، زاویه تابش آفتاب، وزش باد، تجمع ابر و بارشها میرویند و با تغییر شکل کوه و بهرهبرداری از سنگها رویشگاه گیاه از بین میرود و از دست رفتن گیاه قطعا از دست رفتن جانوران را نیز به دنبال دارد
وی میگوید : اثرات منفی ورود انسان به کوهستان تنها کوهخواری نیست بلکه توسعه جادهها و حتی سدسازیها یک آسیب جدی در مناطق کوهستانی محسوب میشود که در نهایت چیزی جز از دست رفتن زیستگاهها در پی ندارد و پویایی جمعیت و تنوع زیستی را تحتالشعاع قرار میدهد.
ظهوری با اشاره به ویلاسازی در کنار توسعه جاده و سدسازی در مناطق کوهستانی بیان میکند: تمامی این عواملِ تخریبگر در مرحله اول باعث بروز استرس در حیاتوحش و دور شدن آنها از زیستگاههای اصلی و در گام دوم نیز این حرکت باعث نزدیکی بیشتر جامعه انسانی به جامعه جانوری و رشد شکار میشود.
پایش تخریب و دست درازی به طبیعت در استان مازندران ریشه در اجرای برخی پروژههای عمرانی و یا معدن کاری دارد برخی مناطق نیز ردی از دانه درشتها میتوان پیدا کرد.
✓طبیعت و جنگل هیرکانی شناسنامه استان مازندران
محمد رهنما شهروند سوادکوهی با اظهار اینکه طبیعت و جنگل هیرکانی شناسنامه استان مازندران به شمار میرود، ادامه داد: متأسفانه کوه خواری و تخریب گسترده طبیعت سبب شده تا حال و روز منابع ملی در این منطقه چندان خوش نباشد.
وی با عنوان اینکه ساخت و سازهای و تخریب اراضی معضلی است آن هم در شرایطی که در کشور ما وجود دارد، منابع ملی و طبیعی که باید قدرشان را بدانیم در حال نابودی است، افزود: فروش خاک و آوردههای کوهی به بهانه تأمین مصالح سبب شده تا دستاندازی به طبیعت در منطقه رو به فزونی رود و لازم است تا مسئولان امر جلوی پدیده کوه خواری و تخریب طبیعت را بگیرند.
✓ حفظ محیط زیست، حراست از منابع طبیعی و برخورد با ساخت و سازهای غیرمجاز
عباس پوریانی رئیس کل دادگستری مازندران نیز گفت: مدیران دستگاههای اجرایی و ارگانهای دولتی مرتبط باید به وظایف قانونی خود در خصوص مواردی چون حفظ محیط زیست، حراست از منابع طبیعی و برخورد با ساخت و سازهای غیرمجاز به بهترین شکل ممکن عمل نموده و قبل از ارتکاب جرم از وقوع آن پیشگیری کنند.
رئیس کل دادگستری مازندران تصریح کرد: در مسیر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست، حفظ حقوق بیت المال و حقوق عامه، مقابله با ساخت و سازهای غیرمجاز و مقابله با تجاوز به حریم رودخانهها، رؤسا و دادستانهای سراسر استان در کنار مدیران استان خواهند بود؛ ولی قطعاً در صورت ترک فعل و تخطی از انجام وظایف محوله و فراهم نمودن زمینه تخلف، برخورد دستگاه قضائی با مدیران متخلف، قاطع و جدی خواهد بود.
پوریانی بر احقاق حقوق مردم و حفظ حقوق بیت المال نیز تاکید کرد و افزود: در هر نقطهای از استان اگر احساس شود، اقدامات افراد با حقوق عامه و حفظ بیت المال منافات داشته و تخریب زیست محیطی، آسیب به منابع طبیعی یا تغییر کاربری غیرمجاز را موجب شده است، قطعاً با مجرمین و متخلفین برخورد جدی، قاطع، سریع و قانونی خواهد شد.
در چنین شرایطی نکتهی اصلی این جاست که مسئولان باید راهکارهایی اساسی برای کشیدن دندان طمع کوه خواران که از غصب زمین، کوه و دریا و … سیر نمیشوند، بیابند و دست آنها را از دامن طبیعت قطع کنند.
