تیرنگ، سرویس حوادث:
مازندران مستعد انواع بلایای طبیعی مانند سیل و زمین لرزه و هم چنین انواع حوادث دیگر مانند رانش و لغزش زمین است.
در سالهای اخیر تغییرات جوی، برداشت ها و ساخت وسازهای بی رویه، تخریب اراضی، چرای بی رویه و مانند این ها احتمال وقوع حادثه را در استان افزایش داده است.
از دیدگاه کارشناسی و فنی رانش در برخی مناطق مستعد معلول علت های مختلفی است اما آنچه از دیدن این رانشها به ذهن می رسد این است که فشار وارد بر خاک در مناطق بالادست به علت ساخت و ساز سازهها تشدید میشود.
در همین باره در چند روز اخیر حدود سه هکتار از عرصه های جنگلی هیرکانی حوالی چمستان نور بنا به گفته بخشدار این منطقه دچار رانش شد که افزون بر جابه جایی درختان و ریزش واریزه های کوهی همچنین سبب اتصالی و قطعی خط انتقال برق ۴۰۰ کیلو ولت منطقه غرب به استان مازندران شد.
داداشپور افزود : در پی این حادثه به منظور پیشگیری از خطرات گسترش آتش سوزی جنگل به علت اتصالی برق، آب گرفتگی سکونتگاه محدوده رودخانه ” تنگه واز ” ناشی از مسدود شدن این رودخانه ناشی از مسدودن شدن آن بر اثر واریزه های کوهی مسوولان و کارشناسان ادارات و دستگاه های مرتبط پای کار آمده اند.
وی اظهار کرد : افزون بر آن از مرکز استان تقاضای انتقال یک دستگاه بیل زنجیره ای به منظور پاکسازی رودخانه در این منطقه شده که هم اینک مشغول فعالیت هستند.
علاوه بر رانش زمین در منطقه یاد شده، وقوع مکرر معضل رانش زمین در زیباترین جاده گردشگری و جنگلی ایران، کلاردشت – عباس آباد واقع در غرب مازندران سال ها است که علاوه بر تهدید جان مسافران و گردشگران این مسیر تاکنون برای رفع اصولی آن تدابیر ویژه ای اتخاذ نشده است.
ریزش و رانش کوه، فرونشست و رانش جاده، محرومیت از علائم هشدار دهنده و سیستم روشنایی، عدم پوشش آنتن دهی تلفن همراه و استقرار امکانات و تجهیزات امداد و نجات و نداشتن گاردریل درنقاط حادثه ساز بنا به گفته مسوولان و کارشناسان امر از عمده ترین محرومیت ها و چالش هایی بوده که به واسطه آن خسارت جبران ناپذیرایی تحمیل عابران سواره رو در این گذرگاه پرتردد کرده است و بنابراین ضرورت دارد برای تامین و تقویت زیرساخت های ایمنی این محور از سوی مسوولان امر تدابیر ویژه ای اتخاذ شود.
چالشی که سال ها با نگرانی های فراوان مسوولان و عابران سوار رو همراه بوده چرا که طبق مستندات موجود در همین سال های اخیر عده ای از مسافران به هوای بهره مندی و لذت بردن از این محور جنگلی، رهایی از ترافیک بغرنج در هوای شرجی و گرم شهرهای ساحلی کلارآباد، سلمانشهر و چالوس سعی می کنند پس از رسیدن به شهر مرزن آباد، راهی کلاردشت شوند و از آنجا این مسیر جنگلی را تا عباس آباد طی نمایند.
در حالی که به علت تکرار بلایای طبیعی مانند رانش و ریزش در حین گذر خودروی آنان به ته دره سقوط کرده و جانشان را در اوج شوق و ذوق به واسطه نگریستن به این طبیعت زیبای خدادادی از دست می دهند و اتفاق نامبارکی برای همیشه در دفتر خاطرات بازماندگان آنان ثبت و ضبط می شود و تا ابد خطه شمال را به باد فراموشی می سپارند.
به اعتقاد کارشناسان، عامل حرکت توده رسوبی، تغییرات آب های زیرزمینی، به هم خوردن یا تغییرات شیب زمین، نیروی جاذبه، زلزله، جاده سازی، باران یا فشار منفذی سیالات، سبک سازی پایین دست توده و سایر موارد سبب رانش یا لغزش زمین می شود و حرکت نزولی در رانش زمین امکان دارد بسیار کند رخ دهد تنها در چند میلی متری در سال یا با سرعت رخ دهد و متاسفانه براثر این پدیده آثار مصیب باری برجای می گذارد.
براساس گزارش های مستند، رانش یا لغزش زمین در بسیاری از مناطق غربی مازندران بوقوع پیوسته و متاسفانه این بلای طبیعی افزون بر آسیب رسانی به زیرساخت ها از جمله راه های ارتباطی و دردسرهای فراوان در حوزه تردد وسائط نقلیه و همچنین ارایه خدمات زیرساختی به مردم در نقاط روستایی و شهری هم دچار چالش کرده است.
کارشناسان امر تاکید دارند برای پایدار سازی زمین لغزش باید نسبت به اجرای چهار طرح شامل مطالعات رفتار سنجی زمین لغزش، پایدار سازی و ارزیابی عملیات پایدار سازی هم انجام گیرد و افزون بر این اقدامات شناسایی نقاط بحرانی و اختصاص اعتبار برای این موضوع ضرورتی اجتناپذیر است.
استادیار گروه زمین شناسی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد چالوس در این ارتباط گفت : بررسی ها نشان داده که استان مازندران از چالوس تا جاده هراز روی گسل قرار گرفته است و بر همین اساس ضرورت دارد مسوولان دست اندرکار پیش از اجرای طرح های عمرانی در تامین زیرساخت ها در بعد پیشگیری از رانش زمین یا زمین لغزش نقاط بحرانی را شناسایی و با دقت نظربیشتر کارکارشناسی و مطالعات بیشتری در این زمینه انجام دهند.
جهانگیر اسماعیلی افزود: در بیشتر نقاط مازندران به ویژه غرب این استان بارها حادثه رانش زمین از جمله در محدوده گلندرود مسیر راه فرعی رویان – بلده رخ داده است و این نشان می دهد آن زمان پیش از ساخت این راه ارتباطی کارکارشناسی تخصصی و مطالعه روی این طرح انجام نگرفت و نتیجه این غفلت سبب شد که از دهه ۷۰ تا سه سال گذشته بارها در این نقطه رانش زمین بوقوع رخ داد و افزون بر دردسرهای فراوان برای عبور و مرور روستاییان منطقه بلکه خسارت های جبران ناپذیری هم تحمیل دولت کرده است.
وی به عملیات ساخت جاده بلده – گرمابدره – تهران اشاره و اضافه کرد : این طرح آنچه گزارش شده مربوط به طرح های دور نخست دولت نهم بوده است که حدود ۶۵ کیلومتر طول دارد که متاسفانه در حین اجرای طرح به منطقه ای که موسوم به “کشکک ” است زمین به طول حدود پنج کیلومتر دچار رانش شد و همین مساله روند عملیات اجرای این طرح را دچار متوقف کرد.
✓لزوم کار مطالعاتی و امکان سنجی رفتار زمین
این استادیار گروه زمین شناسی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس خاطرنشان کرد : برای مواجه نشدن با چنین چالش هایی باید کار مطالعاتی، امکان سنجی رفتار زمین در زمان پایدارسازی انجام گیرد تحقق این امر به بودجه نیاز دارد ضمن آنکه دستگاه های نظارتی هم در زمان واگذاری این طرح به مجریان و پیمانکاران باید کسانی بسپرند که اهلیت داشته باشند.
اسماعیلی افزود : زون گسلی که در مازندران داریم براساس تحقیقات تا عمق ۲ هزار متری است و نمونه آن در محدوده گلندرود شهرستان نور است بنابراین نتیجه می گیریم باید طرح های زون گسلی اجرا بشود و این نیازمند اتخاذ تمهیدات خاصی است و آزمایش های سازه ای در حوزه راه سازی باید صورت گیرد و افزون بر این اقدامات اجرای طرح های زهکشی در نقاط، ساخت دیواره های حفاظتی و گاویونی بسیار مهم است چرا که در پیشگیری از رانش و لغزش زمین تاثیر فراوانی دارد.
رانش زمین پدیدهای طبیعی که سالهاست خسارت های فراوانی به زیرساخت های غرب مازندران وارد می کند و رفع این معضل جدی نیازمند تهیه و تدوین علمی مناطق رانشی، برنامه ریزی اصولی و حمایت نهادهای اجرایی است.
رانش زمین (Landslide) یا زمین لغزش به حرکت لایههای رسوبی غیر متراکم و متراکمی بر روی سطح شیبدار که ناپایدار شدند گفته می شود و علت های متفاوتی چون زمین لرزه یا راه سازی سبب پیدایش این رخداد می شود.
