تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی:
در این یادداشت تبیین میگردد که اربعین بر اساس انگیزه، فواید سفر، اهداف آن، جلوهها و مشابهتهای اجتماع زائران اربعین و جامعه ظهور، رویدادی مهدوی دانسته شده است و زائر اربعین با توجه به این نکات میتواند از این فرصت برای نزدیک شدن به امام عصر(ع) استفاده کند.
نکته اول
اربعین، یک رویداد مهدوی است، زیرا دعوت کننده به اربعین خود امام زمان(ع) هستند. اصولا در هر مجلس عزایی، صاحب عزا دعوت کننده به آن است: در زیارت آلیاسین خطاب به حضرت مهدی علیه السلام میخوانیم: «السلام علیک یا داعی الله» یعنی سلام بر شما که دعوت کننده از جانب خداوند و به سوی خداوند هستید.
حضرت به جدشان عرضه میدارند که هر صبح و شام در عزایت میگریم و به جای اشک خون گریه میکنم، متذکر شدن به این نکته ما را بر میانگیزد که برای هم دردی با مولایمان بسیج شویم و برای عرض تسلیت به صاحب عزا به سوی این مجلس بیست میلیونی بشتابیم.
لذا زائرین در کربلا و جاماندهها در مجالس اربعین، به صاحب عزای امام حسین(ع) لبیک گفتهاند.
نکته دوم
اربعین، یک رویداد مهدوی است، یعنی من در اربعین به قصد دو زیارت به راه میافتم؛ هم زیارت امام حسین(ع) هم زیارت فرزندشان امام زمان(عج) علیه السلام. شاید بپرسید مگر امام زمان را میشود زیارت کرد؟
از امام صادق(ع) نقل شده است: «وقتی فرد از خانه به قصد زیارت امام حسین(ع) خارج میشود اولین قدم را که برمیدارد همه گناهانش آمرزیده میشود و با هر قدمی قداست او بیشتر میگردد، تا وقتی که به حرم میرسد خداوند میفرماید بنده من درخواست کن تا به تو بدهم دعا کن تا اجابت نمایم.»
بزرگترین حجاب برای دیدار امام زمان(ع)، گناهان ما است و با این پیادهروی فرد از گناهان پاک شده و آمادگی بیشتری پیدا میکند که در معرض الطاف حضرت قرار گیرد، لذا از همین الان باید عزم خود را جزم کنیم که میرویم خود صاحب عزا را ببینیم و وقتی به آنجا رسیدیم که خداوند میفرماید «بنده من درخواست کن تا به تو بدهم دعا کن تا اجابت نمایم.» بگوییم که «اللهم ارنی الطلعه الرشیده» خدایا روی زیبای مهدی را به ما بنمایان.
نکته سوم
اربعین ما، مهدوی است، زیرا اعمالمان را به نیابت و برای امام زمان(ع) انجام میدهیم. به امام زمان(ع) عرضه میداریم «السلام علیک یا داعی الله» سلام بر شما که ما را به زیارت اربعین و همه توفیقات دیگر در این زیارت دعوت کردید، ما برای تشکر از شما زیارت را به نیت نیابت از شما انجام میدهیم و هر آنچه که در این مسیر ثواب داشته باشد تقدیم حضور شما میکنیم.
مطمئنا اگر کاری به نیابت از بزرگی انجام شود، اجر را مطابق شان آن بزرگ میدهند نه بر اساس مقام نائب و لذا اگر در این زیارت، نورانیت و معنویت توقع داشته باشیم بسیار خوب است که آن را به نیابت امام زمان(ع) انجام دهیم تا متناسب با مقام ایشان به ما اجر دهند.
باید بدانیم اگر ما به نیابت از امام زمان(ع) زیارت را انجام دهیم نه تنها ثواب ما کم نمیشود، بلکه طبق احادیث دو ثواب لطف میکنند، یک برای خود زیارت و دیگری برای صلهای که به امام علیه السلام دادهایم.
قدرشناسی ایجاب میکند که نه تنها اصل زیارت را به نیابت ایشان انجام دهیم، بلکه نیت کنیم که تمام مستحباتمان را نیز به نیابت از ایشان انجام دهیم. این تغییر نیت از خودمان به سوی نیابت برای امام زمان(ع) معنی خوبی برای «لبیک یا مهدی» است یعنی با تمام اعمالم، دعوت امام زمانم را پاسخ گفته و تمام هفتهام را به ایشان اختصاص دادهام و این قدر شناسی حال دلم را خوب خواهد کرد.
نکته چهارم
اربعین، مهدوی است؛ یعنی هدایای بزرگ از حضرت کسب میکنیم که اربعینمان به نور مهدوی بسیار نورانیتر از گذشته شود. وقتی که ما نیت نیابت در اربعین کرده و همه اعمال مستحبیمان را به امام مان تقدیم میکنیم، به نظر شما ایشان چگونه جبران میفرمایند؟
«کنیزی چند شاخه گل به امام حسین(ع) هدیه داد حضرت فرمودند تو به خاطر خدا آزاد هستی و آزادش کردند. راوی میگوید با چند شاخه گل که ارزش زیادی نداشت او را آزاد فرمودید؟ امام علیه السلام فرمودند: این گونه خداوند ما را ادب فرموده که هنگامیکه به شما سلام میکنند بهتر جواب دهید و جواب بهتر چند شاخه گل، آزادی او بود.»
زیارتمان را به اماممان تقدیم کنیم و از ایشان بخواهیم که همان جملهای را که جدشان به کنیزشان فرمودند به ما بفرمایند که «انت حر باذن الله» تو از زندان گناهان و دنیاپرستی و شهوت پرستی آزاد هستی. آن گاه اربعین ما به نور مهدوی روشن میشود.
نکته پنجم
اربعین ما، مهدوی است، زیرا دلالت کننده به این کار خیر، امام زمان(ع) هستند که در زیارت آل یاسین میخوانیم: «السلام علیک یا حجه الله و دلیل ارادته» امام زمان ما را به سوی خواست خداوند راهنمایی میفرماید چون خداوند دوست دارد که مردم به زیارت امام حسین(ع) بروند تا پاک بشوند.
امام صادق(ع) فرمودند: «کسی که به قصد زیارت امام حسین(ع) خارج از منزلش میشود با هر قدمی یک حسنه برای زائر ثبت میشود، یک گناه پاک میگردد و یک درجه بالا میرود و هنگام برگشت از زیارت ملکی به او میگوید پیامبر به تو سلام میرسانند و میفرمایند عملت را دوباره از نو شروع کن که همه گذشتهات آمرزیده شد» (كامل الزيارات؛ ص۱۳۲).
هرگاه که ندایی از درون یا از بیرون، ما را به کار خیری متمایل کرد، بدانیم که دعوت از جانب خداوند و توسط امام زمان(ع) به ما رسیده است و بنا به آیه قرآن که میفرماید: « يا قَوْمَنا أَجيبُوا داعِيَ اللَّهِ وَ آمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُجِرْكُمْ مِنْ عَذابٍ أَليمٍ» (احقاف: ۳۱ ) یعنی ای گروه ما، دعوت کننده به سوی خداوند را اجابت کنید و به او ایمان آورید تا خداوند شما را بیامرزد و از عذاب دردناک پناهتان دهد.
امام زمان(ع) دعوت کننده از سوی خدا هستند و دوست دارند ما را پاک بفرمایند و از عذاب دردناک نجات دهند. پس به این دعوت خیر را پاسخ دهیم.
نکته ششم
اربعین ما مهدوی است، زیرا میرویم که علاوه بر زیارت، زیر قبه امام حسین(ع) برای ظهور فرزندشان دعا کنیم و این چیزی است که عقل به ما تعلیم میدهد که هرگاه به یکی از نزدیکان ما ظلمی شد، فقط ابراز تاسف نمیکنیم بلکه هم در صدد رفع ظلم برمیآییم و هم او را دعا میکنیم که بتواند حقش را بگیرد. لذا هرگاه که در عزای امام حسین(ع) غمگین شدیم، باید بلافاصله برای احقاق حق ایشان توسط فرزندشان دعا و ظهور منتقمشان را درخواست کنیم.
همچنین روایات به ما میآموزند که در مقابل صاحب عزا چقدر باید مسولانه برخورد کرد. در زیارت عاشورا وقتی که به امام حسین(ع) سلام داده و دشمنانشان را لعن میکنیم، دو بار از خداوند هم ظهور فرزندشان را طلب کرده و هم توفیق یاری ایشان را برای خودمان درخواست میکنیم.
نکته هفتم
اربعین ما مهدوی است، زیرا میرویم که به صاحب عزا تسلیت بگوییم. مگر میتوان در عزایی شرکت کرد و صاحب عزا را فراموش کرد؟ لذا امید بسیار داریم که در این مسیر با ایشان هم سفر و هم نفس شویم.
چرا باید به صاحب عزا تسلیت گفت؟ از جابر نقل شده است: «هرکس به فرد غمگینی تسلیت گوید خداوند لباس تقوی بر او میپوشاند و بر روح او درود میفرستد.» (ترجمه مسكن الفؤادص۲۶۸ ) لذا اگر میخواهیم جزو متقین قرار گیریم یک راهکار ساده، تسلیت گویی به صاحب عزای امام حسین(ع) است. پس در هر مجلسی که ذکر مصیبتی از امام حسین(ع) در این سفر میشود اول به صاحب عزا تسلیت گوییم تا از ثوابهای بزرگ آن بهره مند شویم.
ادامه این نکات در یادداشت بعدی خدمت عزیزان و سروران تقدیم میگردد ان شاء الله.
