تیرنگ:
خلیج گرگان، به عنوان یکی از مهمترین خلیجهای کشور و ذخیرهگاه طبیعی ارزشمند، اکنون بر لبه پرتگاه نابودی قرار دارد. کارشناسان محیط زیست با ارزیابی دقیق شرایط موجود، هشداری جدی مبنی بر باقی ماندن تنها چند سال فرصت برای جلوگیری از خشک شدن کامل این خلیج صادر کردهاند؛ هشداری که اگر جدی گرفته نشود، تکرار فاجعهای مشابه دریاچه ارومیه را در شمال کشور رقم خواهد زد. این وضعیت اضطراری، نیاز به ورود فوری و تصمیمگیری قاطع در سطح عالی مدیریتی کشور را طلب میکرد.
در پاسخ به این تهدید فوری، دولت چهاردهم با تمرکز ویژه بر حل بحرانهای محیط زیستی ملی، گامهای عملی و اجرایی را برای «علاجبخشی» خلیج گرگان آغاز کرده است. برگزاری نشست ویژه در نهاد ریاستجمهوری، نشاندهنده اولویتدهی به این مسئله در سطح تصمیمگیری کلان کشور است. در این جلسه حیاتی، استاندار گلستان بر محدودیت زمانی غیرقابل بازگشت تأکید کرده و هشدار داد که اگر اقدام عاجلی در دو سال آینده صورت نگیرد، خسارات زیستمحیطی و اقتصادی جبرانناپذیری به منطقه وارد خواهد شد.
معاون محیط زیست کشور نیز با تأیید این فوریت، زمان باقیمانده را بین دو تا سه سال تخمین زد و خاطرنشان کرد که هرگونه تأخیر، علاوه بر از دست رفتن فرصتهای اقتصادی منطقه، منجر به تشدید پدیده ریزگردها و فرسایش خاک خواهد شد. در پی این هشدارهای تخصصی، تیمهای کارشناسی و اجرایی دولت با برنامهریزی دقیق وارد عمل شدهاند. پیگیری معاون رئیسجمهور از برنامههای اجرایی مشخصی پرده برداشت که شامل تکمیل مطالعات پمپاژ آب از دریای خزر تا پایان بهمنماه، پیگیری مستمر مجوزهای لازم از وزارت نیرو، و مهمتر از همه، استقرار لایروب برای پاکسازی کانالهای ارتباطی است. این اقدامات سریع، از جمله افزایش اعتبارات مصوب شده در ستاد ملی تالابها، نشاندهنده عزم دولت برای اجرای راهکارهای اصلی نجات خلیج، یعنی لایروبی کانالها و عملیات پمپاژ آب، پیش از فرارسیدن نقطه غیرقابل بازگشت است.
✓گام عملی دولت چهاردهم برای نجات خلیج گرگان از بحران ریزگردها
مسلم است که خلیج گرگان بر لبه پرتگاه نابودی قرار گرفته و در حالی که کارشناسان تنها چند سال فرصت را برای جلوگیری از خشک شدن کامل این پهنه پیشبینی میکنند، دولت چهاردهم با برگزاری نشست ویژه در نهاد ریاستجمهوری، گامهای عملی برای علاجبخشی این پهنه آبی حیاتی برداشته و با استقرار لایروب، تسریع مطالعات پمپاژ آب از دریای خزر و افزایش اعتبارات پروژههای ستاد ملی تالابها، مصمم است از تکرار فاجعهای مشابه خشک شدن دریاچه ارومیه جلوگیری کند.
در همین زمینه، نشست ویژهای در نهاد ریاستجمهوری برای بررسی طرح علاجبخشی خلیج گرگان برگزار شد.
در این جلسه، استاندار گلستان بر محدودیت زمانی برای جلوگیری از خسارتهای بیشتر تأکید کرد و گفت: اگر در دو سال آینده اقدامی عاجل صورت نگیرد این خلیج به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار خواهد شد.
علیاصغر طهماسبی اظهار کرد: برای احیای خلیج گرگان و جلوگیری از تشدید خسارتهای زیستمحیطی و انسانی، زمان محدودی در اختیار داریم و باید اقدامات اجرایی با فوریت دنبال شود
معاون هماهنگی و پیگیری معاون اجرایی رئیسجمهور هم در این نشست از تکمیل مطالعات پمپاژ آب تا پایان بهمنماه، پیگیری مجوزهای وزارت نیرو، استقرار لایروب و افزایش اعتبارات پروژههای ستاد ملی تالابها خبر داد.
احمد لاهیجانزاده معاون محیط زیست کشور نیز هشدار داد که تنها دو تا سه سال فرصت برای نجات خلیج باقی مانده و تأخیر میتواند پیامدهای جبرانناپذیری مانند گسترش ریزگردها و از دست رفتن فرصتهای اقتصادی به همراه داشته باشد که این اقدامات شامل لایروبی کانالهای ارتباطی با دریای خزر و پمپاژ آب است که میتواند سطح آب را تا حد قابل قبولی بازگرداند.
✓سخن پایانی
اقدامات متمرکز دولت چهاردهم بر احیای خلیج گرگان، آغاز یک دوره حیاتی در تاریخ این تالاب ارزشمند محسوب میشود. برگزاری نشستهای سطح بالا در نهاد ریاستجمهوری و تعیین ضربالاجلهای مشخص برای اقدامات اجرایی، نشان میدهد که خطر بیخگوش رسیدن به نقطه خشک شدن کامل، مسئولین را به واکنش فوری وادار کرده است. تعهد به تکمیل مطالعات پمپاژ آب تا پایان بهمنماه و وعده استقرار لایروب، دو اقدام عملی هستند که مستقیماً با دو راهکار اصلی نجات خلیج (لایروبی کانالها و تأمین آب) در ارتباط است. موفقیت در اجرای این دو محور، عامل تعیینکننده در بازگرداندن تراز آب خلیج به سطوح اکولوژیکی پایدار خواهد بود.
تأکید مکرر استاندار گلستان و معاون محیط زیست کشور بر محدودیت زمانی دو تا سه ساله، یک زنگ خطر دائمی را برای تمام ذینفعان به صدا درآورده است. این بازه زمانی کوتاه، نیاز مبرمی به هماهنگی بیوقفه بین وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر نهادهای اجرایی در سطح استان و ملی دارد تا موانع اداری و اجرایی به حداقل برسد. اگرچه روند احیا طولانی خواهد بود، اما تأخیر در مرحله نخست (لایروبی و پمپاژ) میتواند منجر به تبدیل شدن منطقه به کانون ریزگردها و فروپاشی کامل اکوسیستم شود که عواقب آن فراتر از مرزهای استان گلستان، اقتصاد و سلامت مردم منطقه را هدف قرار میدهد.
افزایش اعتبارات مصوبشده در ستاد ملی تالابها نیز سرمایهگذاری دولت بر پایداری این پروژهها را نشان میدهد. با این حال، تجربه تاریخی دریاچه ارومیه به ما آموخته است که صرف اعتبار و انجام مطالعات کافی نیست؛ بلکه اجرای قاطع و نظارت مستمر بر کیفیت عملیات اجرایی، بهویژه پمپاژ آب، ضامن موفقیت خواهد بود. در نهایت، نجات خلیج گرگان نه تنها یک وظیفه زیستمحیطی، بلکه یک تعهد ملی برای حفظ فرصتهای اقتصادی حاشیه دریا و جلوگیری از تبدیل شدن ثروت طبیعی به فاجعه است. دولت چهاردهم باید با حفظ همین سرعت عمل و تمرکز، این گام عملی اولیه را به یک پیروزی احیای پایدار تبدیل کند
