تیرنگ:
احمدی، کارشناس فرهنگی که سالها در زمینه میراث ناملموس مازندران پژوهش کرده بود، میگوید: «وقتی از هویت محلی مازندران حرف میزنیم، نمیتوانیم فقط به لباس یا موسیقی یا حتی خانههای قدیمی بسنده کنیم. هویت، مجموعهای است از زبان، معماری، آیینها، و حتی شیوه نگاه مردم به زندگی. اگر یکی از این عناصر حذف شود، باقی نیز به مرور ضعیف میشوند.»
او افزود: «نگاه کنید، معماری بومی مازندران تنها یک سبک ساختمانی نیست. این خانهها با سقفهای شیروانی، ایوانهای رو به شالیزار و استفاده از چوب و سفال، حاصل قرنها تجربه زیستن در اقلیم مرطوب شمال است. وقتی این خانهها تخریب میشوند و جایشان برجهای بیروح بالا میرود، ما فقط یک بنا را از دست نمیدهیم؛ بلکه دانشی بومی را هم به فراموشی میسپاریم.»
احمدی کمی مکث کرد و سپس به موضوع زبان پرداخت: «زبان مازنی حامل ارزشهای فرهنگی و تاریخی است. در هر واژهاش نشانهای از طبیعت و زیستبوم دیده میشود. متأسفانه امروز بسیاری از خانوادهها از ترس اینکه فرزندانشان عقب بمانند، در خانه هم فارسی حرف میزنند. در حالی که کودک میتواند همزمان زبان ملی و زبان بومی را بیاموزد. اگر زبان مادری حذف شود، ارتباط نسل جدید با گذشته خود گسسته خواهد شد.»
کارشناس فرهنگی با لحنی آرام اما قاطع ادامه داد: «ما باید بین توسعه و هویت تعادل برقرار کنیم. درست است که زندگی امروز نیازمند خانههای مقاوم و امکانات مدرن است، اما این به معنای نادیده گرفتن الگوهای سنتی نیست. میتوان معماری بومی را با مصالح و فناوریهای نوین بازآفرینی کرد. همین کار در بسیاری از کشورها انجام میشود؛ ساختمانهای جدید با روح معماری قدیم ساخته میشوند.»
او به تجربه کشورهای دیگر اشاره کرد: «در برخی کشورها، زبانها و گویشهای محلی در کنار زبان رسمی آموزش داده میشوند و حتی برنامههای تلویزیونی محلی دارند. چرا ما نتوانیم برای زبان مازنی چنین برنامههایی داشته باشیم؟ وقتی زبان در رسانه حضور داشته باشد، اعتمادبهنفس نسل جوان بالا میرود و هویت خود را با افتخار ادامه میدهد.»
در پایان، نگاهش را به بیرون دوخت، جایی که باران ریز بر شالیزار میبارید. لبخند زد و گفت: «هویت محلی مثل همین باران است؛ اگر نبارد، زمین خشک میشود. مازندران بدون زبان مادری و بدون خانههای کهن، چیزی از ریشههایش کم خواهد داشت. حفظ این ریشهها وظیفهای جمعی است. هم دانشگاهها و نهادهای فرهنگی باید تلاش کنند، هم خانوادهها و مردم عادی. آینده ما بسته به همین پیوند میان گذشته و امروز است.»
گفتوگو به پایان رسید، اما صدای کارشناس در ذهنمان ماندگار شد: هویتی که پاس داشته شود، نه تنها گذشته را زنده نگه میدارد، بلکه چراغ راه آینده نیز خواهد بود.
