نبض جنگل‌های هیرکانی در دستان تکنولوژی
نبض جنگل‌های هیرکانی در دستان تکنولوژی
جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین میراث‌های طبیعی ایران و جهان، سال‌هاست در معرض تهدیدهای متعدد قرار گرفته‌اند؛ از تخریب تدریجی بر اثر تجاوز به حریم جنگل‌ها تا قاچاق گسترده چوب که پنهان از چشم قانون، به طبیعت شمال کشور آسیب جدی وارد می‌کند

تیرنگ:

علیرضا پورعلم : جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین میراث‌های طبیعی ایران و جهان، سال‌هاست در معرض تهدیدهای متعدد قرار گرفته‌اند؛ از تخریب تدریجی بر اثر تجاوز به حریم جنگل‌ها تا قاچاق گسترده چوب که پنهان از چشم قانون، به طبیعت شمال کشور آسیب جدی وارد می‌کند. در این میان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با چالش‌هایی عمیق برای حفاظت از این عرصه‌ها مواجه بوده؛ چالش‌هایی که تنها با نیروی انسانی سنتی و امکانات محدود، قابل مهار نیستند.

در سال‌های اخیر، فناوری به یاری حفاظت محیط‌زیست آمده و بسیاری از کشورها با استفاده از ابزارهای نوین مانند پهپاد، دوربین‌های دید در شب، و تحلیل داده‌ها با کمک هوش مصنوعی، توانسته‌اند به شیوه‌ای مؤثر و هوشمندانه منابع طبیعی خود را پایش و مدیریت کنند. ایران نیز در آستانه ورود به این مسیر تحول‌آفرین قرار گرفته است.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری از وجود پنج هزار و ۸۰۰ نیروی حفاظتی خبر داد و گفت: از فناوری‌های نو، دوربین‌های دید در شب، پهبادها و هوش مصنوعی برای حفاظت از عرصه‌ها استفاده کرد. علی تیموری در جلسه ستاد مدیریت جنگل‌های هیرکانی که با حضور مدیران کل منابع طبیعی شمال کشور و ستاد جنگل چالوس برگزار شد، از وجود ۵ هزار و ۸۰۰ نفر نیروی حفاظتی در کشور خبر داد و افزود: اگر این نیروها به دوبرابر هم افزایش پیدا کند شاید اتفاق قابل توجهی را در حوزه جنگل‌ها و مراتع شاهد نباشیم زیرا ما باید مانند دیگر کشورهای دنیا از فناوری‌های نو که نسخه‌های مختلف آن به روزرسانی می‌شود مثل دوربین‌های دید در شب، پهباد و هوش مصنوعی استفاده کنیم. تیموری تاکید کرد: اگر قرار است نیرویی جذب منابع طبیعی شود قطعاً باید این نیرو کیفی باشد و از مجرای قانونی و آزمون صورت گیرد. رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تاکید بر ضرورت ایجاد تحول در شیوه جنگل‌کاری و واگذاری تفرجگاه‌ها به بخش خصوصی، اظهار داشت: نمی‌توان با روش‌های سنتی در واگذاری تفرجگاه‌ها و پارک‌ها به بخش خصوصی نوآوری ایجاد کرد. باید راهکارهایی را انتخاب کنیم که همسو با اولویت‌های سازمان در حفظ جنگل و طبیعت باشد و هم انگیزه سرمایه‌گذاری را در بخش خصوصی تقویت کند. تیموری همچنین بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و مشارکتی در مدیریت جنگل‌ها تاکید و تصریح نمود: برنامه هفتم توسعه، فرصتی برای ارائه گزارش‌های دقیق و جامع است وتمامی فعالیت‌های و اقدامات در راستای تکالیفی است که در برنامه هفتم توسعه برای منابع طبیعی تعیین شده است. وی سر انجام این نشست خواستار پیگیری جدی موضوع سختی کار جنگلبانان شد و خاطر نشان ساخت: برای رفع مشکلات معیشتی جنگلبانان از هیچ تلاشی دست نخواهیم کشید

✓هر سرجنگلبانی یک پهپاد!

مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران_منطقه ساری گفت: به‌منظور حفاظت بهتر از جنگل‌های هیرکانی و مقابله با قاچاق تجهیز هر سرجنگل‌بانی به یک پهپاد به‌منظور پایش هوایی در دستور کار قرار دارد.

علی باقری مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران_منطقه ساری، اظهار کرد: باتوجه به اهمیت حفاظت جنگل‌های هیرکانی بحث پایش هوایی جنگل‌های شمال در دستور کار قرار دارد. وی با اشاره به رصد جنگل‌بانان در سطح جنگل‌های هیرکانی، افزود: در کنار رصدها و پایش‌های جنگل‌بانان و نیروهای حفاظتی بحث پایش هوایی به‌وسیله پهپاد مدنظر قرار دارد. مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران_منطقه ساری بیان کرد: در همین زمینه مکاتبه‌های لازم با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی انجام شده تا بحث پایش هوایی در عرصه جنگلی داشته باشند. باقری تصریح کرد: براساس برنامه و درصورت تخصیص اعتبار قرار است هر سرجنگل‌بانی به یک پهپاد تجهیز شود. وی خاطرنشان کرد: با رصد و پایش هوایی و میدانی جنگل‌های هیرکانی باید عرصه را برای افرادی فرصت‌طلب تنگ کنیم. مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران- منطقه ساری درصورت تحقق این مهم حفاظت از جنگل‌های هیرکانی تقویت شده و فضا برای فعالیت‌های غیرمجاز و قاچاق ‌چوب ناامن می‌شود.

✓سخن پایانی: تکنولوژی در خدمت طبیعت

در دنیایی که حفاظت از منابع طبیعی بیش از هر زمان دیگری نیازمند رویکردهای هوشمندانه و به‌روز است، ورود فناوری‌هایی چون پهپاد، دوربین‌های دید در شب و هوش مصنوعی به عرصه حفاظت از جنگل‌های هیرکانی، گامی امیدبخش در جهت مقابله با تهدیدات مکرر علیه طبیعت شمال کشور به‌شمار می‌رود. تجربه ثابت کرده که تنها با تکیه بر نیروی انسانی، نمی‌توان به مقابله مؤثر با قاچاق چوب، تخریب اراضی جنگلی و تجاوز به حریم منابع طبیعی پرداخت.

اگر این برنامه‌ها با تخصیص اعتبار مناسب و آموزش نیروهای متخصص همراه باشد، می‌توان امیدوار بود که جنگل‌های ارزشمند هیرکانی، نه‌تنها از خطر نابودی در امان بمانند، بلکه به‌عنوان الگویی برای حفاظت فناورانه از طبیعت در سطح کشور معرفی شوند.