تیرنگ:
این روزها کمتر کسی است که خبرها و اقدامات انجام شده در راستای جهانی شدن کندلوس را نشنیده باشد.
روستای کندلوس روستایی با قدمتی حدود چهار هزار سال یکی از نخستین و کهن ترین سکونتگاههای بشری استان مازندران است که در محدوده کوهستانی و در یکی از درههای زیبای رشته کوههای البرز واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریای خزر ۱۶۵۰ متر است.
این روستای چهار هزار ساله همه زیباییهایش را جایی میان درههای البرز مرکزی در جنوب دریای خزر و میان کوهها پنهان کرده و از دیدنی های استان مازندران به شمار میآید.
برای رسیدن به کندلوس از محور کرج – چالوس که به سمت چالوس حرکت کنید ۷ کیلومتر بعد از مرزن آباد به دوراهی کجور میرسید، در این راه فرعی پس از طی ۴۲ کیلومتر مسیر کوهستانی به روستای کندلوس میرسید.
مردم این روستا به زبان مازندرانی کجوری سخن میگویند این منطقه با بافت مسکونی متراکم و در شیب ملایم دامنه کوه پناه گرفته و معابر روستا، پیچ در پیچ و سنگفرش است.
خانههای قدیمی بیشتر در دو طبقه با سقفی شیروانی و پوشش لت کوبی یا سفالی ساخته شدهاند.
دیوارهای گلی، ایوانهای کوچک، پنجرههای چوبی و معماری ساده، زیبایی این روستا را دو چندان کرده است مصالح به کار رفته در بناهای قدیمی شامل سنگ، گل، خشت و چوب است مهم ترین ویژگی این روستا، پاکیزگی و رعایت اصول بهداشتی آن است درهمه جای روستا سطلهای زباله تعبیه و نصب شده و همه اهالی در حفظ زیبایی و پاکیزگی دهکده دغدغه دارند.
البته کندلوس فقط به خاطر طبیعت زیبا و سرسبزش شهره عام و خاص نیست بلکه وجود موزه مردم شناسی و موزه گیاهان دارویی آن را از دیگر روستاها متمایز ساخته و به یکی از مکانهای دیدنی استان مازندران تبدیل کرده است.
آب و هوای مطبوع و چشمههای آب معدنی، شکوه و جذابیت خاصی به روستای کندلوس بخشیده و افزون بر جاذبههای طبیعی، وجود دو موزه مردم شناسی و گیاهان دارویی هم در شهرت یافتن کندلوس موثر بوده است
✓ فرهنگسرا و موزه مردم شناسی کندلوس به قدمت تاریخ
در روستای کندلوس که مردمی خونگرم و میهمان نواز دارد، ” مجموعه فرهنگی کندلوس ” در دو طبقه و ۴۰۰ متر زیربنا، در دامنه کوه به طور زیبایی ساخته شده است و هر بینندهای که به این ساختمان مینگرد و وارد میشود در گام نخست چشمانش به کتیبهای خیره میشود که انگیزه برپایی این مجموعه را توضیح داده و شناسنامه معرفی اشیا باستانی دهکده به حساب می آید.
مجموعه فرهنگی کندلوس به قصد اشاعه فرهنگ اصیل و بومی منطقه، با طراحی مهندسان و کمک اهالی دهکده ساخته شده است و مجموعه اشیای نگهداری شده در این موزه در بخشهای مختلف طبقه بندی شده است و این اشیاء شامل بافتهها، پوشاک و زینت آلات روستایی، مجسمهها، نقاشیهای سنتی و قهوه خانهای، ظروف و ابزار آلات فلزی و چوبی، اشیاء و ظروف سفالی، چینی آلات، وسایل روستایی از هزاره دوم قبل از میلاد تا دوره قاجاریه است.
اسناد و کتابهای خطی، نسخ خطی، کلام ا… مجید، دیوان اشعار و عقد نامهها و فرامین هم بخشی از این گنجینه به شمار میرود در هر گوشه این فرهنگسرا، آثاری قرار دارد که با شناسنامه و اطلاعات دقیق، به صورت زیبایی در کنار هم چیده شدهاند و راوی فرهنگ اقوام ساکن مازندران هستند.
✓موزه گیاهان دارویی دیگر ظرفیتهای کندلوس
با این توصیف، فرهنگسرای کندلوس، نمایشگاهی مملو از زیباییها و تاریخ مردم منطقه مازندران است و از دیگر دیدنیهای روستای کندلوس، موزه گیاهان دارویی است و موزه گیاهان دارویی مجتمع کشاورزی کندلوس در سال ۱۳۶۵ با هدف کشت، پرورش، تولید و بسته بندی گیاهان دارویی و معطر، تولید اسانسها و روغنهای گیاهی تأسیس شد.
این موزه برای نخستین بار در ایران مبادرت به برپایی باغ بوتائیک (موزه گیاهان دارویی) در زمینی به مساحت ۱۰ هکتار کرد و موزه گیاهان دارویی با کاشت بالغ بر ۲۵۰ گونه گیاه ژنتیک ارزشمند در ایران، به تولید و عرضه محصولات گیاهی و دارویی اقدام کرده و محصولات خود را به کشورهای مختلف جهان صادر میکند.
در مجموع، روستای کندلوس به دلیل وجود موزه مردم شناسی، موزه گیاهان دارویی، جاذبههای کوهستانی و ییلاقی و دارا بودن مراکز اقامتی و خدمات گردشگری، از شهرت فراوان برخوردار است، به همین دلیل، سالانه هزاران نفر از نقاط مختلف ایران و گردشگران کشورهای دیگر، به این روستای دیدنی سفر میکنند.
موزه مردم شناسی کندلوس به عنوان اولین موزه روستایی در جهان است و سوژههای منحصر به فردی را در خود جای داده نظیر سند شهر سمنگان محلی که رستم فردوسی با تهمینه ازدواج میکند، کتاب خارستان سعدی، صدای مظفر الدین شاه و فونو گراف و نظایر آن و همچنین کتابهای خطی، نقاشیهای پشت شیشه، اشیای فلزی، ظروف سفالی، سکههای باستانی و بافتههای مردم روستاها بخشی از این مجموعه است.
مهمانسرای کندلوس در کنار موزه مردم شناسی، مهمانسرای کندلوس قرار دارد که محیطی مناسب را برای اقامت چند روزه بازدید کنندگان فراهم کرده است. بدون شک روستای کندلوس از زیباترین مناطقی است که تا به حال و در همه عمرتان دیدهاید.
خانههای قدیمی با نمایی از چوب، سقفهای چوبی، پنجرههای کوچک زیبا، دیوارهای کاه گلی و کوچههای سنگ فرش شده، چشمههای آب معدنی و نهرهای جاری نمای روستای کندلوس را میسازند. کار و پیشه اهالی این دهکده از قدیم الایام تهیه و تولید چوب و ذغال در زمستان و کشاورزی در تابستان بوده است و اکنون به دلیل قانون مراقبت از جنگل، اهالی علاوه بر کشاورزی به خیاطی و نجاری روی آوردهاند. از صنایع دستی این دهکده میتوان به بافتن جاجیم، ایزار (پارچه پشمی چارخانه دستباف) بافتن جوراب، دستکش و بلوز پشمی گلدار و نمدمالی اشاره کرد.
✓نی نوازی مهمترین آلت موسیقی مردم کندلوس
علاوه بر نی (نی هفت بند) که متداول ترین آلت موسیقی کندلوس است دهل و سرنا نیز از سابقه و شهرت بسزایی در این منطقه برخوردار است سرنا در محل به پسپسی معروف است که از چوب شمشاد تراشیده میشود. اهالی کندلوس مردمانی مهربان و میهمان نوازند هرگز محبتی را بی پاسخ نمیگذارند.
در این روستا، آثار و اشیای تاریخی کشف شده که قدمتی چندین هزار ساله پیش از تاریخ اسلام و پس از آن دارد، پیدایش این روستا و مناظر فرهنگی آن حاصل هم افزایی هزاران ساله انسان با محیط طبیعی پیرامون خود داشته است که روایت شگفت انگیزی از شکل گیری اولین سکونتگاههای بشری به واسطه حضور و ورود انسان به دیار علویان تا پیدایش این روستای تاریخی و فرهنگی را ارایه میدهد که کماکان شور و هیجان زندگی را به خاطر استقبال گردشگران و طبیعت گردان حفظ کرده است.
این روستا به دلیل قدمت زیاد به میخ ساز هم شهرت دارد چرا که شاهد دورههای تاریخی گوناگونی بوده و نقل شده روزی ناصرالدینشاه به همراه نقاش بزرگ کمالالملک از منطقه در حال گذر بوده و در میان راه عدهای از کولیان در حال فلزکاری میبیند و از آن پس روستای کندلوس در نوشهر به میخ ساز شهرت پیدا کرد و در این سفر کمالالملک با ترسیم یک نقاشی بسیار زیبا اثری را خلق میکند که امروزه در کاخ صاحبقرانیِ به نمایش گذاشته شده است.
در این میان کندلوس تنها روستای کاندیدای مازندران است که در مسیر ثبت سازمان جهانی جهانگردی قرار گرفته و بنابراین ضرورت دارد با بهره گیری از همه ظرفیتهای منحصربفرد به منظور آگاهی بخشی و اطلاع رسانی بیشتر به ویژه رسانهها و پشتوانههای مردمی نسبت به تحقق این مهم برنامه ریزی و تلاش کرد
روستاهای فهرج(یزد)، میمند(کرمان)، اصفهک (خراسان جنوبی)، قلعه بالا(سمنان)، پالنگان(کردستان)، ابیانه(اصفهان) و بیشه(لرستان) رقبای کندلوس در این رقابت جهانی هستند که هر کدام ویژگیهای ممتازی در زمینه گردشگری و تاریخ و فرهنگ دارند. اما کندلوس در این بین طی بیش از سه دهه تلاش اهالی و دوستداران این روستا توانسته مجموعهای از امتیازها را کسب کند که شانس بالای این روستا برای ثبت جهانی را رقم زده است.
کندلوسِ زیبا و تاریخی در همین روزها نیز میزبان بسیاری از گردشگران و مسافران است. اما این حضور مسافران در طول سال به چشم میآید. نکته بارز این روستا نیز توجه به مبانی فرهنگی بومی در طول سال است. اهالی و جوانان روستا طی سالهای اخیر تلاش کردهاند آیینهای بومی منطقه را در روستای خود زنده نگه دارند و فضای روستا را همچنان با فرهنگ ناب روستا پیوند خورده نگه دارند.
کنار هم تا جهانی شدن کندلوس
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران ضمن برشمردن برخی ویژگیهای منحصربهفرد کندلوس به میزبانی این روستا از دهها هزار گردشگر داخلی و خارجی طی طول سال اشاره کرد و گفت: پس از سالها پیگیری برای ثبت جهانی کندلوس که در دورههای گذشته به دلایل مختلف به نتیجه نرسید، خوشبختانه پرونده ثبت جهانی کندلوس در این دوره پس از رایزنیها و پیگیریهایی که از سوی اداره کل انجام شد دوباره در وزارت میراث فرهنگی به جریان افتاده و این روستای خاص مازندران و شمال ایران در بین نامزدهای اصلی ثبت روستای جهانی از ایران قرار گرفته است.
حسین ایزدی اظهار کرد: کندلوس با توجه به مجموعه کاملی از جاذبهها اعم از بافت، معماری، فرهنگ، موزه، کارگاههای صنایع دستی و گیاهان دارویی و داشتههای فرهنگی و قصههای جذابی مانند افسانه مینا و پلنگ که در آن وجود دارد میتواند در این دوره به عنوان روستای جهانی ایران ثبت شود.
وی افزود: خوشبختانه با تشکیل کمیته مشترک با حضور کارشناسان خبره، نمایندگان انجمنهای مردمنهاد، دوستداران روستا و مدیران مرتبط گامهای خوبی در مسیر تحقق این هدف برداشته شده و به ثبت جهانی این روستا امیدوار هستیم. بهمن پارسال نیز در نمایشگاه بینالمللی گردشگری تهران این مطالبه توسط فعالان گردشگری استان به دکتر ضرغامی وزیر محترم میراث فرهنگی انتقال داده شد.
این مسئول خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه ثبت جهان کندلوس به بیشتر شناخته شدن این روستا در جهان میشود، در رونق گردشگری و توسعه اقتصاد توریسم در غرب استان نیز تاثیر بسزایی خواهد داشت. انتظار ما این است در مدتی که برای تکمیل پرونده ثبت جهانی کندلوس باقیمانده همه دستگاههای مرتبط و دوستداران مازندران به هر شکلی که امکان و توان دارند پای کار بیایند و ما را در تحقق این آرزوی دیرینه مردم منطقه و رخداد مهم و جهانی گردشگری و فرهنگ مازندران یاری کنند
ثبت جهانی روستاها طرح تازۀ «سازمان جهانی گردشگری» است و براساس آن روستاها با دارا بودن 9 شاخص اصلی و یک ویژگی خاص به شبکۀ جهانی روستاها میپیوندند.
«سازمان جهانی گردشگری» با ثبت جهانی روستاها آنها را به شبکۀ روستاهای جهانی اضافه میکند. این روستاها از سازمان لوحی دریافت میکنند که از این منظر شبیه آثار تاریخی است و محوریت گردشگری دارد. تفاوت در این است که سازمان قصد دارد گردشگری را عامل پیشران برای توسعۀ روستاها در نظر بگیرد و بههمین دلیل برچسب جهانی به آنها میزند تا توجه گردشگران جلب شود.
کندلوس همانگونه که سه دهه اخیر پرچمدار گردشگری روستایی در مازندران بود، میتواند با ثبت جهانی که در صورت همراهی همه علاقهمندان به این حوزه امکان رقم خوردن آن وجود دارد به نخستین روستای جهانی ایران در سازمان جهانی گردشگری تبدیل شود. رخدادی که باعث ایجاد یک برند جهانی میشود و روستاها در مسیرهای بینالمللی سفر قرار میگیرند و در اشتغال تاثیرگذار خواهد بود.
