تیرنگ:
۱۲ آذر ماه سال جاری بود که محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور در سی و نهمین جلسه هیأت عالی مولدسازی دستور داد که گزارش دقیق و جامعی درباره میزان درآمدهای حاصله از مولدسازی و نقاط قوت و ضعف آن آماده و با ارزیابی نتایج جلسات برگزار شده، راهکارهای تسریع و افزایش دقت و ارزش افزایی در این حوزه بررسی شود.
وی در عین حال تاکید کرد: باید تلاش شود تا با معرفی سازوکارهای تشویقی، وزارتخانهها و دستگاههای دولتی، رغبت بیشتری برای مولدسازی املاک مازاد خود داشته باشند.
در همان روز در جریان بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور نیز با تصمیم رئیس مجلس شورای اسلامی حکم مربوط به ساز و کار تسویه بدهیهای دولتی از طریق مولدسازی در این لایحه جهت اصلاح به کمیسیون تلفیق بودجه ارجاع داده شد. بر این اساس در اجرای بند الف ماده (۳۶) و ماده (۴۲) قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها و به منظور مولدسازی داراییهای دولت و شرکتهای دولتی، متقاضیان خرید داراییهای مذکور که دارای طلب قطعی شده از دولت هستند از جمله سازمان تأمین اجتماعی، سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح، صندوقهای بازنشستگی، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا، پیمانکاران و تأمین کنندگان طرحهای تملک داراییهای سرمایهای، ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره)، بانکها و مؤسسات اعتباری، شرکتهای طلبکار بابت یارانه کود اوره و شرکتهای تولیدکننده برق، میتوانند بهصورت فردی یا گروهی ضمن پرداخت ثمن نقدی بیع (معادل تا ده درصد (۱۰%)) به ردیف درآمدی مربوطه نزد خزانهداری کل کشور، مابقی ثمن معامله را با مطالبات قطعی خود از دولت و شرکتهای دولتی از طریق وزارت امور اقتصادی و دارایی تهاتر کنند. در عین حال اعلام شد دستگاههای اجرایی مجاز به فروش اموال غیرمنقول مازاد خود به روش فوق هستند.
✓طرح مولدسازی چیست؟
مولدسازی مجموعه واگذاریها و خصوصیسازیهایی است که پیش گرفته شد تا مؤسسات یا اموال کمبازده و بیبهره مجدداً مورد استفاده قرار گیرند.
این طرح که با پیشنهاد قوای سهگانه مطرح شده بود، در طول سالیان گذشته با چالشهای متعددی مواجه شده است. در واقع هدف مولدسازی فروش اموال مازاد دولتی برای تأمین منابع درآمدی بود اما به دلیل مقاومت دستگاهها در برابر اجرا، این طرح به نتایج مطلوب نرسید و در سالهای گذشته حاشیههای متعددی پیرامون آن ایجاد شد.
در سالهای اخیر میزان تحقق منابع حاصل از واگذاری داراییهای دولت عملکرد بسیار پایینی داشته است. بررسیهای پژوهشکده امور اقتصادی نشان میدهد که تا پایان آبان ماه سال گذشته، تنها ۶ درصد از میزان مصوب واگذاری اموال منقول و غیرمنقول محقق شده است. همچنین بررسی واگذاری شرکتهای دولتی نیز نشان میدهد تا پایان آبانماه سال ۱۴۰۲ میزان عملکرد حدود ۲۰ درصد بوده است.
✓مولدسازی چقدر در جبران کسری بودجه مؤثر است؟
بنا بر گزارشی که از سوی مرکز پژوهشهای مجلس منتشر شده، کسری بودجه با متغیر بودجه تملک داراییهای سرمایهای رابطه منفی و با متغیر فشار برای تأمین منابع ناپایدار رابطه مثبت دارد. به این معنی که اگر کسری بودجه افزایش یابد، فشار برای تأمین از منابع ناپایدار افزایش یافته و این فشار منجر به رد دیون و واگذاری داراییهای سرمایهای میشود. با افزایش واگذاری داراییهای سرمایهای، ارزش داراییها کاهشیافته و بهتبع آن درآمد حاصل از داراییها افت میکند. در صورت مدیریت صحیح داراییها و کاهش کسری بودجه امکان اختصاص بودجه تملک داراییهای سرمایهای افزایش مییابد و این اتفاق موجب تملک داراییهای فوق و در نتیجه افزایش ارزش داراییها میشود که بهنوبه خود افزایش درآمدهای حاصل از داراییها را بههمراه میآورد.
این گزارش ادامه میدهد که عامل دیگری که ارزش داراییها را تحتتأثیر قرار میدهد فساد و تعارض منافع است که رابطهای منفی با ارزش داراییها دارد. همچنین افزایش فساد موجب کاهش مولدسازی و کاهش کیفیت واگذاری املاک و مستغلات شده و درآمدهای حاصل از واگذاری را تقلیل میدهد.
کارشناسان بر این باورند که یکی از مهمترین چالشهای بودجه که در سالهای اخیر موجب ناهمخوانی درآمدها با هزینهها شده است، بیشبرآوردی بخشهای درآمدی است. مولدسازی داراییهای دولت، یکی از مواردی بوده که دولت در سالهای اخیر حساب زیادی روی منابع آن داشته، اما در عمل کارنامه ناامیدکنندهای برجای گذاشته است. بررسیها حاکی از آن است که در لایحه بودجه سال آینده پیشبینی شده که از محل مولدسازی داراییهای دولت و واگذاری سهام شرکتهای دولتی، ۱۲۲ هزار میلیارد تومان منابع حاصل شود. اما برآوردها نشان میدهد که احتمالاً ۷۰ هزار میلیارد تومان از این منابع حاصل نخواهد شد. همچنین مطابق آمارهای مورد بررسی در بودجه سال جاری مجموع این دو بخش حدود ۲۱۴ هزار میلیارد تومان تصویب شده بود که احتمالاً حدود ۱۷ درصد از این رقم تا پایان سال محقق شود
استاندار مازندران با اظهار این که ارزش زمین های استان به خصوص املاک و پلاژهای دولتی کنار ساحل دریای خزر و داخل شهرهای بزرگ بسیار قابل توجه است، گفت: با توجه به نیاز حدود ۵۰۰ هزار میلیارد ریال برای تکمیل طرحهای عمرانی نیمه تمام، این مقدار اعتبار با فروش چند زمین مازاد دولتی قابل تامین است.
مهدی یونسی رستمی در جلسه مولد سازی و دارایی های مازندران در ساری اظهار کرد: طبق آمار سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان ۲ هزار و ۷۰۰ طرح نیمه تمام استانی و ۶۷ طرح ملی وجود دارد که اعتبار مورد نیاز برای تکمیل این تعداد طرح ها ۵۰۰ هزار میلیارد ریال است.
وی با توضیح این که مجموع اعتبار مورد نیاز برای طرح های نیمه تمام استانی فقط ۵۰۰ هزار میلیارد ریال است، تصریح کرد: کارگروه مولد سازی و دارایی های مازندران فقط با فروش چند ملک دولتی مازاد با ارزش در کنار ساحل استان قادر به تامین این مقدار اعتبار است.
استاندار مازندران مولدسازی با فروش املاک دولتی با هدف اتمام طرحهای عمرانی مورد تاکید دولت است، ادامه داد: این املاک ارثیه هیج یک از کارکنان به خصوص مدیران نیست و باید همکاری همه جانبه داشته باشند.
یونسی رستمی با تاکید بر این که طبق بررسی های صورت گرفته مقاومت های پنهانی در فروش املاک دولتی در اجرای طرح مولد سازی مازندران گزارش شده است، گفت: اگر املاک دولتی با قیمت مناسب در مزایده به فروش نرفته است، تهاتر ملک را انجام بدهید.
✓مزایده ۱۹ ملک دولتی مازندران به ارزش یکهزار و ۵۱۰ میلیارد ریال
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی مازندران از شناسایی ۷۲۷ املاک مازاد دولتی همسو با اجرای طرح مولد سازی و فروش اموال مازاد دولتی در این استان خبرداد و گفت: هفته گذشته ۱۹ ملک دولتی استان به ارزش یکهزارو ۱۱۰ میلیارد ریال به مزایده گذاشته شد که البته تاکنون به فروش نرفته است.
سید اسماعیل هاشمی، مزایده را مهمترین مرحله پس از شناسایی املاک دولتی در مولد سازی دانست و افزود: یکی از مشکلات اساسی املاک مازاد دولتی در استان نداشتن اسناد تک برگ به نام دستگاه های اجرایی است.
وی با توضیح این که شرکت آب منطقه ای، دانشگاه علوم پزشکی، راه و شهر سازی و آموزش و پرورش مازندران از املاک بسیار مرغوبی در کنار ساحل دریای خزر دارند، بیان کرد: با فروش این املاک بسیاری از طرح های عمرانی نیمه تمام این دستگاه ها به اتمام و بهره برداری خواهد شد.
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی مازندران با بیان اینکه مولدسازی یکی از منابع با اهمیت تامین مالی مورد نیاز برای تکمیل طرح های نیمه تمام و راکد در استان است، اظهار کرد: مولدسازی دارایی های دولت، آیین نامه ای است که از آن می توان به منظور راه اندازی پروژه های راکد و نیمه تمام استان و کمک به اشتغال و رشد تولید استفاده کرد.
✓ اجرای مولدسازی دارایی های دولت امسال با جدیت بیشتری پیگیری می شود
عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۱، مولد سازی را اقدامی مثبت ارزیابی کرد و گفت: امسال تاکید بیشتری روی اجرای قانون مولدسازی وجود دارد و برای تحقق بهتر، نظارت نمایندگان هم وجود خواهد داشت.
عبدالوحید فیاضی عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۴ در رابطه با آثار مثبت و الزام آور مولدسازی داراییهای مازاد دولت، بیان کرد: مولد سازی سال گذشته کامل اجرا نشده بود و فکر میکنم فقط حدود ۶ هزار میلیارد تومان دارایی از این طریق محقق شده باشد؛ در حالی که سرمایه دولت خیلی بیشتر از این است.
وی تاکید کرد: تاکید مجلس هم همین است که دولت میتواند درآمد بیشتری از داراییهای خود به دست بیاورد. رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در جلسه اخیر خود با دولت به این موضوع تاکید کرد و حتی در جلسه مشترک با قوه قضائیه نیز به لزوم این اقدام اشاره کرد؛ یعنی قوه قضائیه هم به سمت مولد سازی برود تا مشکلات مردم حل شود.
این نماینده مجلس شورای اسلامی مولد سازی را اقدامی خوب و مثبت ارزیابی کرد و گفت: به کار انداختن داراییهای غیرقابل استفاده دولت و تبدیل آن به پروژههای جدید بهترین اقدامی است که میتواند در این زمینه صورت بگیرد. تکمیل پروژههای نیمه تمام و تبدیل آنها به سرمایههای قابل استفاده به تأمین درآمدهای قابل توجهی برای دولت منتهی خواهد شد.
فیاضی اظهار کرد: به نظر میرسد ترس و عدم جرأت مدیران تا کنون مانع از اجرای صحیح قانون مولد سازی بوده است. برای تحقق این امر، قانون لازم وجود دارد اما در اجرا با مشکل مواجه است و مجریان از آن امتناع میکنند.
وی در پایان گفت: صرف نظر از آنچه تاکنون اتفاق افتاده است، امسال تاکید بیشتری روی اجرای قانون مولدسازی وجود دارد و برای تحقق بهتر این قانون، نظارت نمایندگان هم در این زمینه وجود خواهد داشت.
