محمد حسن خان نای ایستادن ندارد
محمد حسن خان نای ایستادن ندارد
پل قدیمی محمدحسن‌خان که از روی رودخانه بابلرود در شهر بابل می‌گذرد، از آثار دوره قاجاریان است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌ است

تیرنگ:

پل قدیمی محمدحسن‌خان که از روی رودخانه بابلرود در شهر بابل می‌گذرد، از آثار دوره قاجاریان است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌ است. به نوشته تاریخ بیهقی، در دوره غزنوی در این محل پلی چوبی وجود داشته‌ است، که به نوشته تاریخ طبرستان ابن اسفندیار، بعدها به دستور نصیرالدوله شاه غازی (۵۵۸-۵۳۶ ه. ق.) «زر به خروارها ریخته شد و پارو در میان زد و … پلی از خشت و آهک بنا کردند».

این پل در اوایل حکمرانی کریم‌خان زند، به سال ۱۱۴۶، محمدحسن‌خان قاجار جد آغامحمدخان قاجار، که شهر بارفروش (شهر بابل فعلی) و سایر نقاط مازندران را تصرف کرده و در جنگ بر کریم‌خان زند پیروز شده‌بود به پاس قدردانی از مردم بابل، با صرف هزینه ۱۲۰۰۰ تومان ساخته شد.

تا سال ۱۳۴۳ ارتباط بابل و آمل از طریق همین پل ممکن بود تا اینکه در همین سال راه جدیدی ساخته شد، اما سال ها پس از ان نیز عبور و مرور از روی این پل خسته انجام می گرفت که این امر انتقادهایی را هم به دلیل صدماتی که می‌تواند به این اثر ملی وارد کند به همراه داشته‌است.

سر انجام با ایجاد موانع عبور و مرور از زیر پل ممنوع شد اما دوستداران میراث فرهنگی مازندران در چند ساعت گذشته با انتشار فیلم های جدید از برداشت مانع فلزی زیر پل تاریخی بابل خبر دادند چرا که تردد دوباره خودروها باعث شد بخش هایی از طاق پل محمد حسن خان فرو بریزد.

در چند سال اخیر برای چندمین بار پیاپی است که موانع ایجاد شده، برای جلوگیری از تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی بابل برداشته می شود و این امر ضربه های مهلکی بر سازه پل ۳۰۰ ساله بابل وارد می کند.

وزیر میراث فرهنگی ۱۱ بهمن ماه سال گذشته از چند بنای فاخر تاریخی مازندران از جمله پل ۳۰۰ ساله بابل بازدید کرد که این امر زمینه ای برای اختصاص اعتبار ۲۰ میلیارد ریالی برای مرمت و بازسازی این بنای فاخر در شهرستان بابل شد.

انتظاری که شهروندان و دوستداران میراث فرهنگی از مرمت این بنا داشتند بازسازی سازه اصلی پل و ممنوعیت مطلق تردد خودروهای سبک و سنگین از زیر پل تاریخی بابل بود.

اما بر خلاف انتظارها مرمت پل محمد حسن خان با زیبا سازی چشمه های زیر پل در بستر رودخانه بابلرود تنزل یافت و سیلاب در این خطه از شمال بخشی از مصالح و زیباسازی های زیر پل را با خود در عمق آب فرو برد.

در هفته های گذشته دوستداران این بنای فاخر به شدت انتقاد خود را نسبت به زیبا سازی زیر این پل که نقشی در حفظ این بنا ندارد اعلام کرده بودند آنها مرمت سازه اصلی و ممنوعت تردد از زیر پل را از خواسته اصلی خود در ۲۰ سال اخیر مطرح می کنند که هنوز محقق نشد.

✓ممنوعیت کامل تردد خواسته اصلی

قاسم اسحاقی ملکشاه دوستدار میراث فرهنگی بابل که چند سال اخیر با حضور در محدوده پل محمدحسن‌خان مشغول تهیه عکس و فیلم از تردد خودروهای سنگین از زیر این پل تاریخی و انتشار آن در شبکه های اجتماعی است در این باره گفت: در شرایط فعلی ممنوعیت قطعی تردد خودروهای سبک و سنگین از زیر پل تاریخی بابل خواسته اصلی شهروندان و دوستداران میراث فرهنگی است.

وی گفت: همزمان با آغاز زیبا سازی زیر پل طی مکاتبه های در سطح شهرستان بابل، استان و وزارت خانه میراث فرهنگی اعلام شد که این زیبا سازی دردی را از پل ۳۰۰ ساله بابل دوا نمی کند و بخش بزرگتری از طاق این سازه فرور ریخت.

اسحاقی افزود: فریادهای چندین ساله ما هنوز به جایی نرسید که یک فکر اساسی برای نماد تاریخی شهر بابل انجام شود و این پل ۳۰۰ ساله این چنین در مسیر فروپاشی قرار نگیرد.

او ادامه داد: در روزهای اخیر این بنای تاریخی با تردد صدها ماشین سنگین از زیر پل به شدت در معرض خطر است و بخش از طاق آن هم فروریخت.

وی افزود: در زمان حاضر با انتشار عکس و فیلم در شبکه های اجتماعی تلاش می کنم خطر تخریب این بنای ارزشمند تاریخی را به مسوولان و افکار عمومی گوشزد کنم چون روزانه صدها دستگاه خودروی سنگین از زیر پل محمدحسن‌خان عبور می کنند که بسیاری از این خودروها سقفشان به طاق چشمه آبراه پل برخورد می‌کند و ضربه محکمی به پل می زنند و تکه های آجر هم به زمین می‌افتد.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: رانندگان بعضی از خودروهای سنگین که نمی‌توانند خودرویشان را در حالت عادی از زیر پل عبور دهند، با کاهش باد لاستیک به هر شکل ممکن تلاش می کنند از زیر پل تاریخی عبور کنند و این دسته از خودروها بیشترین آسیب را به پل می زنند.

وی هشدار داد: ضربه‌هایی که خودروهای سنگین به طاق پل می زنند با نشانه هایی که موجود است این بنای تاریخی را در آستانه فروپاشی قرار داده اند و اگر اقدام عاجلی صورت نگیرد از این اثر تاریخی چیزی باقی نخواهد ماند.

✓شهرداری و شورا برای حفظ پل جدی باشند

در این پیوند نماینده مردم بابل در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: برای حفظ پل تاریخی محمد حسن خان شهرداری و شورای اسلامی شهر بابل تصمصم جدی تری اتخاذ کنند.

احمد فاطمی گفت: بعد از سالها بلاتکلیفی اعتباری برای مرمت پل ۳۰۰ ساله بابل اختصاص یافت اما این امر دغدغه دوستداران میراث فرهنگی را برآورده نکرد و نقدهای جدی در خصوص این میراث وجود دارد.

وی با اشاره به این مطلب که مطالبه دوستداران میراث فرهنگی جلوگیری از تخریب این میراث کهن است، اظهار کرد: ممنوعیت تردد خودروهای سبک و سنگین از زیر این پل تاریخی راه نجاتی برای برون رفت چالش های موجود برای این میراث ۳۰۰ ساله بابل است.

✓هیچ‌گونه تخریب جدید یا ریزش تازه‌ای در سازه تاریخی پل«محمد حسن» مشاهده نشد

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران گفت: تا این لحظه هیچ‌گونه تخریب جدید یا ریزش تازه‌ای در سازه تاریخی پل«محمد حسن» مشاهده نشده و پل تحت رصد دقیق تیم‌های فنی قرار دارد.

حسین ایزدی با اشاره به گزارش‌های منتشر شده درباره آسیب‌های تازه در پل تاریخی محمدحسن‌خان شهرستان بابل که موجب نگرانی شهروندان شده است، گفت: تا این لحظه هیچ‌گونه تخریب جدید یا ریزش تازه‌ای در این سازه تاریخی مشاهده نشده و پل تحت رصد دقیق تیم‌های فنی قرار دارد.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران، اظهار کرد: ارزیابی‌های میدانی نشان می‌دهد تغییرات مطرح‌شده مربوط به آسیب‌های گذشته بوده و وضعیت فعلی پل از نظر پایداری با مشکل فوری مواجه نیست.

وی با اشاره به برداشته شدن غیرقانونی موانع فلزی زیر پل بدون هماهنگی با دستگاه‌های متولی افزود: این اقدام خارج از چارچوب مقرر انجام شده و موضوع اکنون در دست پیگیری و برخورد قانونی قرار دارد.

ایزدی تصریح کرد: در بازدیدهای اخیر هیچ ترک تازه یا نشانه‌ای از گسترش ترک‌های قدیمی مشاهده نشده و تمام آسیب‌های شناخته شده ثبت، مدیریت و به‌طور مستمر پایش می‌شوند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران با اشاره به برگزاری جلسات ویژه در هفته جاری برای بررسی مدیریت تردد، حفاظت از پل و تعیین تکلیف وضعیت زیرگذر اعلام کرد: تصمیمات عملیاتی برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی و ارتقای سطح حفاظت بزودی اعلام و اجرایی خواهد شد

پل تاریخی محمد حسن خان قاجار یک بار در زمان پهلوی اول ترمیم شد و در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شد. این پل ۳۰۰ ساله حدود نیم قرن پیش با ثبت نامش در فهرست آثار ملی به شماره ۱۴۱۴ به سن بازنشستگی رسیده بود، ولی به علت نبود پل جایگزین مناسب زیر بار ترافیک باقی ماند.

عبور و مرور ماشین بر روی پل محمدحسن خان پس از بهره برداری از پُل سومی با همین نام در جوار آن در سال گذشته ممنوع شد.