تیرنگ، الهام دهقان:
پل تاريخی “محمد حسن خان” واقع در شهرستان بابل، در تاريخ 22/2/1356 خورشيدی به شماره ی 1414 در سیاهه آثار ملی ایران جای گرفت. این پل در اواخر دورهی زنديه، به دست والی وقت بارفروش(بابل) “محمد حسن خان قاجار”،( نیای آغا محمدخان قاجار) به گونه معماری صفوی بنیان شد.
اين اثر تاريخی6 متر پهنا و 140 متر درازا و دارای 8 طاق چشمه است و بلندای اين پل تا کف رودخانه (بابلرورد)11متر است. متاسفانه به برهان وضعیت نگهداری موجود، این اثر تاریخی به یکی از نگرانی ها و دغدغه های اصلی فعالان و دوستداران میراث فرهنگی تبدیل شده است.
با وجود عمر بسیار و هشدارهای کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی نسبت به تخریب های انسانی و طبیعی، متاسفانه تاکنون هیچ اقدامی برای پاسداری و صیانت و نجات بخشی آن روی نداده است.
به نوشته تاریخ بیهقی، در دوره غزنوی در این محل پلی چوبی وجود داشته است، که به نوشته تاریخ طبرستان ابن اسفندیار، بعدها به دستور نصیرالدوله شاه غازی (۵۵۸-۵۳۶ ه. ق.) «زر به خروارها ریخته شد و پارو در میان زد و … پلی از خشت و آهک بنا کردند».
این پل در اوایل حکمرانی کریمخان زند، به سال ۱۱۴۶، محمدحسنخان قاجار جد آغامحمدخان قاجار، که شهر بارفروش (شهر بابل فعلی) و سایر نقاط مازندران را تصرف کرده و در جنگ بر کریمخان زند پیروز شدهبود به پاس قدردانی از مردم بابل، با صرف هزینه ۱۲۰۰۰ تومان ساخته شد.
تا سال ۱۳۴۳ ارتباط بابل و آمل از طریق همین پل ممکن بود تا اینکه در همین سال راه جدیدی ساخته شد، اما سال ها پس از آن نیز عبور و مرور از روی این پل خسته انجام می گرفت که این امر انتقادهایی را هم به دلیل صدماتی که میتواند به این اثر ملی وارد کند به همراه داشتهاست.
مهدوی شهروند بابلی که در رشته کارشناس فرهنگی تحصیل کرده است در گفتوگو با تیرنگ با بیان اینکه پل تاريخی “محمد حسن خان” واقع در شهرستان بابل، در تاريخ 1356/2/22 خورشيدی به شمارهی 1414 در سیاهه آثار ملی ایران جای گرفت. این پل در اواخر دوره ی زنديه، به دست والی وقت بارفروش(بابل) “محمد حسن خان قاجار”،( نیای آغا محمدخان قاجار) به گونه معماری صفوی بنیان شد، گفت: اين اثر تاريخی 6 متر پهنا و 140 متر درازا و دارای 8 طاق چشمه است و بلندای اين پل تا کف رودخانه (بابلرود)11متر است. متاسفانه به برهان وضعیت نگهداری موجود، این اثر تاریخی به یکی از نگرانی ها و دغدغههای اصلی فعالان و دوستداران میراث فرهنگی تبدیل شده است.
این فعال فرهنگی با بیان اینکه
با وجود عمر بسیار و هشدارهای کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی نسبت به تخریبهای انسانی و طبیعی، متاسفانه تاکنون هیچ اقدامی برای پاسداری و صیانت و نجات بخشی آن روی نداده است، ادامه داد: پس از بازگشایی جاده کنار گذر ساحلی، صدمات وارده به آن چند برابر شده است. بر بنیان نگارههای موجود از سال 90 تاکنون، این اثر ارزشمند تاریخی دچار آسیب های جدی شده است؛ تخریب چند طاق چشمه، به برهان برخورد خودروهای سنگین به آن، حجم بالای یادگار و دیوار نویسیهای نا موزون و ناهنجار، ایجاد ترک و شکاف در بخشی از بدنه و کف بالایی پل، به برهان تردد خودرو های سنگین و فوق سنگین(تریلر های باربری)، دست اندازیهای غیر کارشناسانه به بهانه زیبا سازی آن، همانند نصب چراغ و پرچم و…، نابسامانیهای جدی برای این بنای عظیم و ارزشمند و ایجاد نگرانیهای بسیار برای کارشناسان و دوستداران این حوزه شده است.
مهدوی گفت: باید هرچه زودتر در اندیشه ایجاد آگاهی و دانش جهت شناخت ارزشهای ملی،فرهنگی و اقتصادی این دست آثار گران سنگ برای مسئولان، مدیران و شهروندان بود، چرا که نبود دانش و دغدغه نسبت به پاسداشت از آثار فاخر فرهنگی، تاریخی و هنری، سبب ناهنجاریها میشود.
✓ فریادها به جایی نمی رسد
قاسم اسحاقی ملکشاه دوستدار میراث فرهنگی بابل که چند سال اخیر با حضور در محدوده پل محمدحسنخان مشغول تهیه عکس و فیلم از تردد خودروهای سنگین از زیر این پل تاریخی و انتشار آن در شبکه های اجتماعی است در این باره گفت که برای چندمین بار در سالهای اخیر تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمد حسن خان دوباره آزاد شد و در یک اقدامی شوک آور بخش قابل توجهی از طاق چشمه این پل فرو ریخت.
وی گفت: در یک هفته اخیر به صورت شبانه روزی با مدیران شهری در تماس هستم تا این بنای تاریخی را نجات دهند اما اقدام موثری انجام نشد.
اسحاقی با بیان این که در ۲ بامداد شامگاه جمعه هفته گذشته در زیر پل تاریخی حضور یافتم تا موانع بتنی در زیر آن نصب شود، اظهار کرد: چند ساعت بعد از قرار دادن موانع بتنی رانندگان آن را کنار زده و دوباره تردد خودروهای سنگین از زیر پل آزاد شد.
این دوستدار میراث فرهنگی افزود: فریادهای چندین ساله ما هنوز به جایی نرسید که یک فکر اساسی برای نماد تاریخی شهر بابل انجام شود و این پل ۳۰۰ ساله این چنین در مسیر فروپاشی قرار نگیرد.
اسحاقی ادامه داد: در روزهای اخیر این بنای تاریخی با تردد صدها ماشین سنگین از زیر پل به شدت در معرض خطر است و بخش از طاق آن هم فروریخت.
وی افزود: در زمان حاضر با انتشار عکس و فیلم در شبکه های اجتماعی تلاش می کنم خطر تخریب این بنای ارزشمند تاریخی را به مسوولان و افکار عمومی گوشزد کنم چون روزانه صدها دستگاه خودروی سنگین از زیر پل محمدحسنخان عبور می کنند که بسیاری از این خودروها سقفشان به طاق چشمه آبراه پل برخورد میکند و ضربه محکمی به پل می زنند و تکه های آجر هم به زمین میافتد.
این دوستدار میراث فرهنگی گفت: رانندگان بعضی از خودروهای سنگین که نمیتوانند خودرویشان را در حالت عادی از زیر پل عبور دهند، با کاهش باد لاستیک به هر شکل ممکن تلاش می کنند از زیر پل تاریخی عبور کنند و این دسته از خودروها بیشترین آسیب را به پل می زنند.
وی هشدار داد: ضربههایی که خودروهای سنگین به طاق پل می زنند با نشانه هایی که موجود است این بنای تاریخی را در آستانه فروپاشی قرار داده اند و اگر اقدام عاجلی صورت نگیرد این از این اثر تاریخی چیزی باقی نخواهد ماند.
اسحاقی ملکشاه گفت: برای همه دوستداران میراث تاریخی بابل جای تعجب است که مکانی که تابلوی ممنوعیت تردد خودروهای سنگین مقابلش نصب شده است، چرا و چگونه هیچ کس برای این تابلو ارزشی قائل نیست و رانندگان خودروهای سنگین به راحتی و بدون هرگونه مزاحمت کارشان را انجام میدهند در حالی که این تابلو از علائم راهنمایی و رانندگی است.
