تیرنگ، الهام دهقان:
مشاوران تغذیه در تعریف چاقی گفته اند: معمولاً زمانی که وزن بدن با توجه به جنس و سن، با قد تناسب نداشته باشد به اصطلاح می گویند که چنین فردی چاق است.
بنابر این تعریف،چاقی افزايش وزن به ميزان بيش از 20 درصد وزن ايده آل و حاصل تجمع چربي در بدن است.
متخصصان چاقی را بيماری مزمنی می دانند كه به علت عدم تعادل در ميزان دريافت انرژی و سوخت به وجود می آید، در واقع چاقی يك اختلال در تنظيم اشتها و سوخت و ساز مواد غذايی در تبديل به انرژی است و می تواند باعث بروز بسیاری از مشکلات جسمی ازجمله بیماری های قلبی و عروقی، درد مفاصل ،افزایش میزان کلسترول و فشار خون ، دیابت، کبد، تنگی نفس ، واریس، بیماریهای کلیوی و مشکلات روحی از جمله از بین رفتن اعتماد به نفس ،شرکت نکردن در کارهای گروهی و دوری جستن از اجتماع و…شود و در نهایت کاهش طول عمر و مرگ زودرس را در پی دارد.
در این بین تب لاغر شدن در بین زنان بیشتر از مردان است.زنان جدای از عوارض چاقی ، زیباتر شدن را ملاک اصلی لاغری خود می دانند.
منیره دختر ۳۳ ساله ای است که نسبت به اطرافیان خود چاق تر است .او می گوید: اظهار نظر دیگران در مورد قیافه و اندامم مرا افسرده كرده، هرچه میپوشیدم به من نمیآمد ، در موقع خرید لباس با مشکل مواجه می شدم، هر چه انتخاب میكردم برایم اندازه نبود. به توصیه یكیاز دوستانم، نزد پزشك معروفی رفتم كه می گفت ماهی هشت كیلو از وزنم را كاهش میدهد، اما در تمام مدت یك ماهی كه رژیم گرفته بودم علاوه بر گرسنگی شدید ریزش مو نیز گرفتم و دستگاه گوارشم دچار اختلال شد و برغم حق ویزیت بالایی كه پرداخته بودم متوجه شدم همین رژیم را آن دكتر برای سایرین نیز دیكته می کرده و دست آخر از مراجعه به پزشک منصرف شدم
حوریا خانم بیست و نه ساله ای است که ۱۰كیلو اضافه وزن دارد. به گفته خودش تمامی راه های ممکن برای کاهش وزن را تجربه کرده و به این نتیجه رسید که ورزش تنها راه کاهش وزن است. وی در خصوص تجربه کاهش وزن خود می گوید: به دلیل چاقی موضعی که داشتم بسیاری از روش ها را آزمایش كردم. از آن جایی كه تحمل گرسنگی برایم دشواربود ، با انتخاب یك پزشك جراح كه در یك مجله خانوادگی برای روش لیپوساكشن تبلیغ كرده بود ، به یك كلینیك جراحی رفتم که موفقیت آمیز نبود.
متخصصان رژیم غذایی علاوه بر پرخوری و کم تحرکی عوامل متعددی را در شیوع چاقی موثر می دانند.برخی تحقیقات نشان می دهد که چاقی در انسان ممکن است به دلیل عفونت های ویروسی حادث شود برخی نیز عوامل ارثی- اختلالات غدد و مشكل رواني كه پرخوري به عنوان يك مكانيسم دفاعي در برابر آن بروز ميكند را عامل افزایش وزن و در نتیجه چاقی می دانند.
همچنین استفاده از برخی داروها و غذاهای فرآوری شده و نوشابههای گازدار،افزایش مصرف غذاهای پرکالری و کمبود مصرف میوهها و سبزیها از عوامل دیگر چاقی عنوان می شود.
بعضی دیگر از محققان نیز براین باورند تولید انبوه مواد غذایی به دلیل پیشرفت فناوری، کشاورزی -تغییرات در نحوه کار کردن که کم تحرکی را به دنبال دارد و نیز استفاده از غذاهای آماده می تواند منجر به افزایش وزن شود.
آنچه قابل تامل است هشدار فعالان عرصه سلامت درروند چاق شدن افراد است در کشور ما بیش از 50 درصد ایرانیان به دلیل استفاده ازچربی و شیرینی زیاد مبتلا به چاقی و اضافه وزن هستند
شیوه زندگی و نوع تغذیه در هر جامعه ای متفاوت است.
✓مازندران در صدر
چاقی و اضافه وزن، بالا رفتن سن و سالمندی جمعیت از جمله عوامل تاثیرگذار بر روند شیوع بیماری مزمن دیابت در جامعه به شمار می رود که مازندرانیها با این چالش آشنایی کاملی دارند چراکه رتبه نخست شیوع این بیماری در کشور برای آنها است.
در حال حاضر بیماری های غیرواگیر از مهم ترین معضلات نظام سلامت در بسیاری از کشورهای جهان از جمله کشور ما محسوب می شود.
در کشور ما بیش از 7 و نیم میلیون نفر از افراد بالای ۲۵سال مبتلا به دیابت هستند و به عبارت دیگر حداقل بیشتر از ۱۴ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال از بیماری دیابت رنج می برند و حداقل ۷۵ درصد آنان از بیماری خود آگاه هستند.
مازندرانی ها به دلیل اینکه گرفتار دیگر عوامل تاثیرگذار در ابتلا به این بیماری قرار دارند از نظر میزان شیوع ابتلا حدود ۶ درصد بالاتر از میانگین کشوری قرار دارند.
✓ 70 درصد مازندرانی ها اضافه وزن دارند
70 درصد مردم این استان دچار اضافه وزن و چاقی هستند و این خود عاملی برای افزایش بیماری های غیرواگیر به شمار می رود و در ارزیابی های صورت گرفته این تعداد از افراد بالای ۱۸ سال مازندران دچار چنین وضعیتی هستند.
میزان چاقی در بانوان مازندران بیشتر از آقایان بوده و زنان به دلیل اینکه بیشتر پیرو سبک زندگی شهرنشینی قرار گرفتند شاهد چنین وضعیتی از نظر چاقی در آنها هستیم.
بررسی های اپیدمیولوژیک بیانگر این است که دلیل شیوع بالای دیابت در مازندران، پیری جمعیت، طول عمر مناسب افراد دیابتیک به علت مراقبت و درمان مطلوب، تغذیه نامناسب، چاقی و اضافه وزن و کم تحرکی است
✓ روند چاقی کودکان هشداردهنده است
معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: بیش از ۵۰ درصد بزرگسالان ایرانی دارای اضافه وزن یا چاقی هستند و آمارها درباره کودکان نیز بیانگر روند افزایشی هشداردهنده است.
علیرضا رئیسی در جمع کارکنان علوم پزشکی به مناسبت روز جهانی تحرک بدنی افزود: آمارها نشان میدهد چاقی بزرگسالان از سال ۱۹۹۰ تاکنون بیش از دو برابر شده و چاقی نوجوانان نیز حدود چهار برابر افزایش یافته است.
وی اضافه کرد: چاقی یک مشکل عمده بهداشت عمومی با اهمیت جهانی است. نرخ شیوع چاقی در تمام نقاط جهان، چه در کشورهای توسعهیافته و چه در کشورهای فقیر، رو به افزایش است. تأثیرات اضافه وزن و چاقی بر سلامت جسمی، هزینههای درمانی، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی بسیار قابل تأمل است. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۲، از هر ۸ نفر در جهان، یک نفر با چاقی زندگی میکرد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: فعالیت بدنی منظم یکی از مؤثرترین و کمهزینهترین راهکارهای پیشگیری و کنترل چاقی و بسیاری از بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، سکته مغزی و برخی از انواع سرطانهاست. افراد فعال بدنی نهتنها سالمتر، بلکه شادابتر و اجتماعیتر هستند. کاهش تحرک و نشستنهای طولانیمدت یکی از عوامل پنهانی است که بهتدریج بدن را فرسوده میکند.
رئیسی اضافه کرد: مزایای تحرک بدنی محدود به سن خاصی نیست. کودکان با بازی و جنبوجوش سالم، رشد ذهنی و جسمی بهتری دارند، بزرگسالان با فعالیت روزانه از پیری زودرس و فرسایش مفاصل جلوگیری میکنند و سالمندان با حرکات ساده میتوانند از افتادن و بیماریهای استخوانی پیشگیری کنند. حتی برای افراد دارای محدودیتهای جسمی، برنامههای تحرکی سبک و متناسب میتواند اثرات مثبتی به همراه داشته باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت اظهار کرد: تحرک، نیازی اساسی است نه انتخابی تجملی. هر حرکت کوچک، سرمایهگذاری بزرگی برای سلامتی است. به جای خودرو، پیادهروی؛ بهجای نشستن طولانی، چند حرکت کششی؛ به جای به تعویق انداختن ورزش، شروعی ساده و مستمر. سبک زندگی فعال، گامی بهسوی دنیایی سالمتر و شادتر است.
وی اضافه کرد: تحرک بدنی منظم نقش کلیدی در پیشگیری از بیماریها، افزایش انرژی روزانه، بهبود کیفیت خواب و حفظ عملکرد قلب و عروق دارد. حتی فعالیتهای سادهای مثل پیادهروی روزانه، استفاده از پله بهجای آسانسور یا انجام حرکات کششی در محل کار میتواند به سلامت عمومی کمک کند. این فعالیتها علاوه بر تقویت سیستم ایمنی و ماهیچهها، باعث بهبود انعطافپذیری و کاهش استرس میشوند.
رئیسی ادامه داد: تحرک بدنی همچنین ارتباط مستقیمی با سلامت روان دارد و باعث ترشح هورمونهای شادیآور مانند اندورفین میشود که به کاهش اضطراب و افسردگی و افزایش اعتمادبهنفس کمک میکنند. ورزش منظم بهویژه در زندگی پرتنش امروزی، راهی طبیعی و مؤثر برای رسیدن به آرامش درونی است.
✓ مازندران بالاترین میزان چاقی را در کشور دارد
معاون سابق بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران با اشاره به اهمیت تغذیه در سلامت انسان گفت: این استان متاسفانه بالاترین میزان چاقی را در کشور دارا است.
رضا صفری عربی در آئین اختتامیه دومین مسابقه دانشآموزی یک فنجان سلامتی با بیان اینکه این رویداد دومین دوره از مسابقه یک فنجان سلامتی است، گفته بود: در دوره اول سه هزار اثر برای ما ارسال شد اما خوشبختانه در این دوره مشارکت ۵ برابر و ۱۵ هزار اثر به دبیرخانه ارسال شد.
معاون سابق بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مازندران با قدردانی از تمامی والدین برای مشارکت دانشآموزان، خاطرنشان کرد: این بزرگترین موفقیت ما میتواند در حوزه آموزش باشد.
وی به اهمیت تغذیه در سلامت انسان اشاره کرد و گفت: جدا از توجه ویژه قرآن به حلال و حرام بودن تغذیه در حوزه سلامت نیز به تغذیه اهمیت ویژهای داده شده است.
معاون سابق بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران تاکید کرد: والدین باید توجه ویژهای به تغذیه فرزندان خود دهند و از غذاهای فست فود برای فرزندان خود پرهیز کنند.
صفری تصریح کرد: متأسفانه استان مازندران دارای بالاترین میزان چاقی در کشور را در کنار استان گیلان را دارد و برای غذای سالم اهمیت قائل شوید و بدانید نقش اساسی در حوزه سلامت فرزندان دارد.
