تیرنگ:
استان مازندران، نگین سبز شمال کشور، با وجود منابع طبیعی غنی و جاذبههای گردشگری بینظیر، امروز با چالشی جدی روبروست که هر ساله در فصلهای پرترافیک خود را نمایان میکند: بحران آب. بهزاد برارزاده، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان، با اشاره به این موضوع، تأکید میکند که زیرساختهای موجود پاسخگوی جمعیت واقعی استان نیست و وضعیت بهویژه در روزهای تعطیل و پیک سفر، بحرانیتر میشود. جمعیت رسمی زیرساختی استان ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر است، اما با ورود حدود ۱ میلیون و ۲۵۰ هزار گردشگر و جمعیت میلیونی شناور در تعطیلات آخر هفته، فشار بر منابع آبی افزایش مییابد. نکته نگرانکنندهتر، وابستگی ۸۲ درصدی استان به سفرههای زیرزمینی است که هر روز بیش از پیش تحت فشار قرار دارند. کمبود مخازن ذخیره و کسری تولید آب به میزان ۱۳۸۹ لیتر بر ثانیه، شرایط را بحرانیتر میکند. از سوی دیگر، کیفیت آب در برخی مناطق با شوری، آهن و منگنز درگیر است و مصرف بالای خانوارها، بار اضافهای بر سیستم آبی استان تحمیل میکند. برارزاده از مردم میخواهد با همراهی و صرفهجویی، حتی به میزان ۱۰ تا ۱۵ لیتر در روز، سهمی در کنترل بحران داشته باشند. روشن است که بدون یک نگاه ملی و سرمایهگذاری فوری در زیرساختها و منابع آب سطحی، مازندران در آیندهای نه چندان دور با کمبود شدید و مشکلات جبرانناپذیر مواجه خواهد شد
بهزاد برارزاده، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان مازندران در گفتگویی در تشریح دغدغههای حوزه آب استان، به تناسب نداشتن زیرساختها با بار جمعیتی شناور اشاره کرد و گفت: حل این معضل نیازمند «نگاه ویژه ملی» است.
✓آمار حیاتی جمعیت و کمبود پوشش
مدیرعامل آبفای مازندران با بیان اینکه جمعیت زیرساختی استان در ۶۴ شهر و یکهزار و ۷۹۱ روستا بالغ بر ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر است، اظهار کرد: ۸۸ درصد جمعیت شهری و روستایی تحت پوشش آبفا هستند، اما یکهزار و ۱۲۸ روستا با جمعیتی بالغ بر ۳۰۵ هزار نفر هنوز فاقد پوشش هستند.
وی افزود: ما استعداد خدمترسانی به ۴ میلیون و ۴۵۰ هزار نفر (شامل جمعیت بومی و ۱ میلیون و ۲۵۰ هزار نفر جمعیت توریست) را داریم. اما در پیکهای جمعیتی آخر هفته، جمعیت شناور میلیونی وارد مازندران میشود و در این شرایط، زیرساخت موجود قطعاً کافی نیست و ما مرهون صبوری و مهربانی مردم هستیم.
✓بحران وابستگی به سفرههای زیرزمینی
برارزاده در خصوص منابع تأمین آب، یک هشدار جدی اعلام کرد: ۱۸ درصد از منابع تأمین ما از آبهای سطحی (سدهای میجران، آیتالله صالحی، شهید رجایی و رودخانه رودبارک) است.
وی ادامه داد: ۸۲ درصد آب استان از سفرههای زیرزمینی (۴۰۰ چشمه و ۷۵۸ حلقه چاه) تأمین میشود و نکته مهم این است که ما باید به سمت آبهای سطحی برویم و این کار در حال انجام است.
✓کمبود شدید آب و مخزن ذخیره
مدیرعامل آبفای مازندران با ارائه آمار کسری تولید، بحران را ملموستر ساخت و گفت: نیاز آبی استان ۱۵,۶۷۷ لیتر بر ثانیه و حداکثر تولید فعلی ۱۴,۲۸۸ لیتر بر ثانیه است که نشان میدهد که کسری آب کنونی، ۱۳۸۹ لیتر بر ثانیه است.
برارزاده در خصوص مخازن ذخیره نیز اعلام کمبود کرد و گفت: با فرض یک مخزن ۷۰۰ لیتری برای هر واحد مشترک، ما ۱ میلیون و ۴۵ هزار متر مکعب مخزن نیاز داریم، اما تنها ۶۶۲ هزار متر مکعب موجود است و ۳۸۳ هزار متر مکعب کمبود مخزن داریم.
✓مبارزه با شوری و آلودگی
مدیرعامل آبفا به چالشهای کیفیت آب و پسروی دریای خزر در استان اشاره کرد و گفت: عملاً از فریدونکنار تا گلوگاه با EC ۲۰۰۰ (شوری) میجنگیم و از بهشهر تا رامسر با آهن و منگنز درگیریم.
برارزاده به مصرف بالای آب اشاره و تصریح کرد: در حالی استاندارد مصرف برای هر نفر ۱۲۰ تا ۱۵۰ لیتر است که مصرف واقعی در شهرهای مازندران ۱۹۱ لیتر و در روستاها ۲۱۰ لیتر است.
وی افزود: خواهشم از مردم عزیز مازندران این است که مثل همیشه یاور ما باشند و با مهربانیشان، هر نفر ۱۰ تا ۱۵ لیتر صرفهجویی کنند.
✓ سخن پایانی
بحران آب در مازندران، بیش از هر چیز، هشدار به مسئولان و مردم است که بدون برنامهریزی و مدیریت جامع، شرایط هر سال سختتر خواهد شد. کسری تولید آب، کمبود مخازن ذخیره و فشار جمعیت شناور در تعطیلات، زنگ خطری جدی برای پایداری منابع آبی استان به صدا درآورده است. وابستگی بیش از ۸۰ درصدی به سفرههای زیرزمینی، که روز به روز کاهش سطح و کیفیت آب را تجربه میکنند، نشان میدهد که اصلاح ساختار تأمین آب و حرکت به سمت استفاده از منابع سطحی مانند سدها و رودخانهها، یک ضرورت ملی است. همچنین، افزایش مصرف بالاتر از استاندارد در شهرها و روستاها، فشار مضاعفی بر سیستم آبی وارد میکند که با همراهی مردم و رعایت صرفهجویی حتی به میزان ۱۰ تا ۱۵ لیتر در روز، میتوان بخشی از این بحران را کنترل کرد. مدیریت هوشمند، افزایش ظرفیت مخازن و تقویت شبکههای توزیع، راهکارهای عملی برای جلوگیری از مواجهه با بحران جدیتر در آینده هستند. بدون همکاری بین مردم، دولت و سازمانهای متولی، فشار جمعیت شناور و تغییرات اقلیمی، منابع آب استان را بیش از پیش تهدید خواهد کرد. این بحران نه تنها نیازمند اقدامات فوری و ملی است، بلکه هوشیاری، فرهنگسازی و صرفهجویی در مصرف، کلید عبور از کمبود آب و حفظ کیفیت زندگی مردم مازندران خواهد بود.
