تیرنگ:
دیابت بیماری مزمن و چند وجهی که اثرات آن بعد از چند سال از ابتلا به بیماری و رعایت نکردن نکات خود مراقبتی لازم اعضای حیاتی قلب، کلیه، چشمان و اعصاب را درگیر خود می کند و در هر مرحله به قسمتی از اعضای بدن آسیب زده و باعث از دست رفتن عضو و در نهایت مرگ بیمار می شود.
کارشناسان بهداشت و درمان هشدار می دهند که با گسترش روزافزون عوامل خطرآفرین مانند فشار خون بالا، چاقی، اضافه وزن، چربی خون بالا دیابت به یک بیماری با تعداد زیادی مبتلا در جهان و به چالشی مهم برای بخش سلامت مبدل شده است و بیم آن دارند که در سال های نه چندان دور در صورت رعایت نکردن نکات لازم برای شناسایی و پیشگیری، حرکت چراغ خاموش این بیماری و عوارض ناشی از آن به مرحله بحرانی برسد.
در این میان چاقی و اضافه وزن، بالا رفتن سن و سالمندی جمعیت از جمله عوامل تاثیرگذار بر روند شیوع بیماری مزمن دیابت در جامعه به شمار می رود که مازندرانیها با این چالش آشنایی کاملی دارند چراکه رتبه نخست شیوع این بیماری در کشور برای آنها است و بیشتر از ۷۰ درصد جمعیت استان اضافه وزن دارند و یا چاق هستند.
براساس داده های آماری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران ،این استان از نظر میزان شیوع دیابت رتبه اول کشور را دارد و حدود ۲۰ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال به این بیماری مبتلا هستند همچنین مازندران به دلیل دارا بودن رتبه دوم چاقی و اضافه وزن کشور رتبه ششم شیوع پیشدیابتی کشور دارد و ۲۹ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال استان در معرض ابتلا به این بیماری در آینده قرار دارند.
از حیث سرعت پیری جمعیت مازندران هم اکنون آنچنان بالاست که میانگین های کشوری را در نوردیده است به طوریکه میانگین جمعیت سالمندی کشور حدود ۱۰ درصد است و این رقم در استان ۱۵ درصد است و متاسفانه مازندران در این حوزه جزو استان عنوان دار کشور به شمار می رود.
براساس آخرین آمار اعلامشده توسط دکتر سیده محدثه حسینی، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، تعداد بیماران دیابتی شناساییشده در این استان به ۲۲۴,۰۲۸ نفر رسیده است. این آمار که به تفکیک شهرستانهای استان تهیه شده، نشاندهنده تفاوتهای چشمگیر در میزان شیوع دیابت در مناطق مختلف مازندران است.
بر اساس گفتههای دکتر حسینی در مصاحبه با کیاپرس، شهرستان ساری با ۳۹,۴۳۶ بیمار بیشترین تعداد مبتلایان دیابت را دارد. پس از آن، شهرستانهای آمل با ۳۱,۳۲۹ بیمار و قائمشهر با ۲۶,۴۲۶ بیمار در رتبههای بعدی قرار دارند. در مقابل، شهرستانهایی نظیر سیمرغ (۱,۶۵۷ بیمار) و سوادکوه شمالی (۱,۹۵۶ بیمار) کمترین آمار مبتلایان را دارند.
دکتر حسینی در این مصاحبه تأکید کرد که عوامل متعددی بر توزیع بیماران دیابتی در استان تأثیر دارند:
تراکم جمعیت و دسترسی به خدمات بهداشتی: شهرستانهای بزرگ مانند ساری و آمل به دلیل جمعیت بالا و امکانات بیشتر درمانی، آمار بالاتری از بیماران شناساییشده دارند.
سبک زندگی ناسالم: کمتحرکی، رژیم غذایی نامناسب و مصرف ناکافی میوه و سبزیجات در شهرهای بزرگتر شایعتر است و نقش قابلتوجهی در افزایش شیوع دیابت ایفا میکند.
برنامههای غربالگری و شناسایی زودهنگام در شهرهای بزرگ به شناسایی بیماران بیشتری منجر شده است.
دکتر حسینی در پایان این مصاحبه تأکید کرد که دیابت یکی از چالشهای جدی سلامت عمومی در استان مازندران است و نیازمند برنامهریزی و اقدامات گستردهتر برای کنترل آن است. وی افزود: «گسترش برنامههای غربالگری، آموزش سبک زندگی سالم و افزایش دسترسی به خدمات بهداشتی در شهرستانهای کوچکتر از جمله اقدامات ضروری برای کاهش شیوع دیابت در آینده است.»
دکترعادله بهار نیز قبلا در گفتوگویی در خصوص ریسک فاکتورهای دیابت به گفته بود : افزایش وزن، سابقه فامیلی دیابت در بستگان درجه اول و … از عوامل دیگر دیابت هستند.
این فوق تخصص غدد و متابولیسم افزود:تغذیه مناسب به بیماران کمک می کند که قند خون، چربی خون و فشار خون کنترل شده ای داشته باشند.
وی تاکید کرد : افراد دارای قندخون نرمال نیز هر 3 سال یک بار این آزمایش را انجام دهند.
بهار کاهش وزن، ورزش ودرمان دارویی را از عوامل پیشگیری از دیابت ذکر کرد وافزود : مصرف سیگار ریسک دیابت را افزایش می دهد و سبب اختلال حساسیت به انسولین می شود و این خود سبب افزایش چربی شکمی شده که در نهایت باعث اختلال تحمل گلوکز می گردد.
عادله بهار عدم تحرک واستفاده از فست فودها را از علل دیابت عنوان کرد.
وی در خصوص ورزش بیماران دیابتی تصریح کرد : ورزش های هوازی مانند پیاده روی ، شنا ، دوچرخه سواری، ایروبیک ، بسکتبال و والیبال از جمله ورزش های مناسب در بیماران دیابتی هستند .
✓ در کشور ما حدود ۷.۵ میلیون نفر از دیابت رنج میبرند
معاون سابق بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران افزود: در مطالعه کشوری سال ۱۳۹۵ وضعیت سلامت مردان و بخصوص زنان مازندران خوب نبود و این استان در برخی مسائل سلامت رتبه های برتر را داشت.
رضا صفری عربی افزود: به طوریکه در آن زمان بیشترین آمار چاقی بانوان در کشور را زنان مازندران داشتند.
وی با اشاره به اینکه طرح های تحقیقاتی وزارت بهداشت برای سلامت جامعه هر پنج و ۱۰ سال تدوین می شود و کار تحقیقاتی جدیدی انجام نشده است، اظهارداشت: اما براساس سامانه های الکترونیک دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران هنوز هم وضعیت سلامت زنان این استان خوب نیست.
معاون سابق بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران گفت: این سامانه های الکترونیک حدود ۹۵ درصد جامعه شهری و روستایی مازندران را زیرپوشش دارند نشان می دهد که ۴۱ درصد بانوان استان اضافه وزن دارند و ۳۲ درصد نیز چاق هستند.
وی ادامه داد: یعنی اینکه ۲ سوم زنان مازندران با فاکتور چاقی و اضافه وزن مواجه هستند.
به گفته صفری عربی چاقی و اضافه وزن سرمنشا اکثر بیماری های مزمن نظیر دیابت، پوکی استخوان و سرطان ها است.
وی گفت: ۲۶ درصد بانوان مازندران فشار خونشان بالاست و بیشتر از ۱۲ درصد آنها به دیابت مبتلا هستند.
معاون سابق بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران خاطرنشان کرد: طی سالهای اخیر در خصوص بیماری های غیر واگیر ومزمن همچون دیابت و فشار خون اطلاع رسانی ها لازم در جامعه انجام شده است اما آنچه اکنون به آن نیاز داریم عزمی برای اجرایی کردن فاکتورهای لازم برای کنترل این بیماری ها است.
وی گفت: اجرای برنامه های ورزشی به منظور جبران کم تحرکی و پیاده کردن رژیم های غذایی کم کالری از جمله این موارد مورد تاکید برای ارتقای سلامت بانوان است.
در حال حاضر بیماریهای غیرواگیر از مهم ترین معضلات نظام سلامت در بسیاری از کشورهای جهان از جمله کشور ما محسوب می شود. افزایش شیوع دیابت در سالهای اخیر، این بیماری را به بزرگترین اپیدمی تاریخ تبدیل کرده به طوری که بیش از ۵۳۷ میلیون نفر از مردم ۲۰ تا ۷۹ سال جهان را مبتلا کرده است.
پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ تعداد بیماران بزرگسال به ۶۴۳ میلیون نفر برسد؛ بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار کودک و نوجوان مبتلا به دیابت نوع یک هستند. در هر پنج ثانیه یک نفر به علت دیابت یا عوارض ناشی از آن جان خود را از دست می دهند.
این رقم در سال ۲۰۲۱ در حدود ۶.۷ میلیون نفر است که به دلیل دیابت جان خود را از دست دادند و ازسوی دیگر ۵۴۱ میلیون نفر در جهان دچار «اختلال تحمل گلوکز» یا همان «پیشدیابت» هستند که در صورت عدم مداخله مؤثر اغلب آنها مبتلا به دیابت خواهند شد.
در کشور ما بیش از ۷.۵ میلیون نفر از افراد بالای ۲۵ سال مبتلا به دیابت هستند و به عبارت دیگر حداقل بیشتر از ۱۴ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال از بیماری دیابت رنج می برند و حداقل ۷۵ درصد آنان از بیماری خود آگاه هستند.
مازندرانی ها به دلیل اینکه گرفتار دیگر عوامل تاثیرگذار در ابتلا به این بیماری قرار دارند از نظر میزان شیوع ابتلا حدود ۶ درصد بالاتر از میانگین کشوری قرار دارند.
